ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Τηλεοπτική καμαρίλα

Είναι αρκετά χρόνια τώρα που στη μικρή μας οθόνη ανθεί το είδος του
λεγόμενου «τηλεοπτικού μαϊντανού». Από την άποψη της ιδιοσυστασίας πρόκειται
για άτομο που περιφέρεται από καναλίου εις κανάλιον και από εκπομπή σε
εκπομπή, αναμασώντας και μηρυκάζοντας σχεδόν ηδονικά τις ίδιες απόψεις και επί
του ιδίου θέματος ή και επί παντός, θεωρώντας εαυτόν ικανόν να διαχειρίζεται
θέματα κρίσεων της ελληνικής πολιτικής, κοινωνικής και καλλιτεχνικής ζωής κατά
τρόπο «μοναδικό και ανεπανάληπτο».

Σ’ ένα επικοινωνιακό μέσο όπως η τηλεόραση, προορισμένο να προωθεί μεταξύ των
άλλων την πολυφωνία ως έκφραση δημοκρατίας, λειτουργεί ένα είδος ιδιότυπης
«δικτατορίας» και χειραγώγησης του κοινού που συντηρεί και αναπαράγει το
φαινόμενο της αποκαλούμενης τηλεοπτικής καμαρίλας, αποκλείοντας από την
ενημέρωση του κόσμου φωνές αξιόλογες, που θα μπορούσαν να ανανεώσουν
ουσιαστικά το μονοσήμαντο και γι’ αυτό ανιαρό τηλεοπτικό μας τοπίο.

Ο τηλεοπτικός αέρας μοιάζει να ασφυκτιά υπό το βάρος μιας ανακυκλούμενης
τηλεοπτικής «παρέας», που η αβάσταχτη επιθυμία της να κρατηθεί στη δημοσιότητα
δεν της επιτρέπει να αντιληφθεί ούτε αυτά τα όρια της αυτοπροστασίας της.
Αποτέλεσμα αυτής της αδυναμίας είναι η αυτοϋπονόμευση και η φθορά του ίδιου
του «τηλεοπτικού μαϊντανού», καθώς δεν συνειδητοποιεί ότι σπαταλιέται και
αναλώνεται αφελώς «μες στις πολλές συνάφειες του κόσμου, μες στις πολλές
κινήσεις και ομιλίες».

Για την παρηκμασμένη, βεβαίως, εικόνα που ασυνείδητα οικοδομεί για τον εαυτό
του ο τηλεοπτικά πανταχού παρών, η ευθύνη δεν βαρύνει μόνον τον ίδιο αλλά και
τα τηλεοπτικά κανάλια, που εν ονόματι μιας διασφαλισμένης δήθεν τηλοψίας δεν
επιδιώκουν την ανανέωση των καλεσμένων τους αλλά εφησυχασμένα προτιμούν να
χρησιμοποιούν τις «ευκολίες» τους και επαναπαυμένα στα δεσμά μιας
εμπορευματοποιημένης ανταποδοτικότητας να ανασύρουν τις γνωστές πλην όμως
φθαρμένες εφεδρείες τους.

Τηλεοπτικές εκπομπές και καλεσμένοι τους ­ εκτός βεβαίως φωτεινών εξαιρέσεων ­
συντηρούν ένα περίεργο καθεστώς. Χρησιμοποιούν αλλά και χρησιμοποιούνται. Οι
τηλεοπτικοί οικοδεσπότες, θυσιάζοντας την ανανέωση στον βωμό της περιβόητης
ακροαματικότητας με την τυφλή πίστη ότι οι «ομοτράπεζοί» τους και «σύνοικοί»
τους στα τηλεοπτικά παράθυρα έχουν κατακυρωθεί στη συνείδηση του κοινού ως
σταθερές και αταλάντευτες τηλεοπτικές αξίες. Οι τηλεοπτικοί καλεσμένοι, με τη
σειρά τους, θυσιάζοντας το αναπόφευκτο ξόδεμά τους στον βωμό μιας αγχωτικά
επιδιωκόμενης δημοσιότητας και μιας νοσηρά διασφαλιζόμενης ύπαρξης του τύπου
«επικοινωνώ τηλεοπτικά, άρα υπάρχω».

Για το σκεπτόμενο τηλεοπτικό κοινό η κόπωση που δημιουργεί το εγκαθιδρυμένο
τηλεοπτικά κατεστημένο πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Η a priori, σχεδόν
νομοτελειακή, επιλογή του δείνα ως μόνου ειδήμονος να μιλήσει για τα πολιτικά
πράγματα του τόπου ή του δείνα ως μόνου επαΐοντος να αναφερθεί στα πολιτιστικά
τεκταινόμενα ή, στη χειρότερη περίπτωση, αυτού που αφελώς εκφράζει άποψη «επί
παντός επιστητού» εισπράττεται από τον υποψιασμένο τηλεθεατή ως έλλειμμα
τηλεοπτικής δημοκρατίας και επομένως αξιοκρατίας, εφόσον ενέχει το στοιχείο
του άκριτου αποκλεισμού και μάλιστα σημαντικών προσώπων με λόγο ουσιαστικά
κριτικό, που συνοδεύεται και από ισόβαρη πράξη.

Χωρίς διάθεση προσωποποίησης των πραγμάτων, καθώς όλοι γνωρίζουμε τους
παροικούντας την «τηλεοπτικήν Ιερουσαλήμ» και τους περιφέροντας την ανία του
αφυδατωμένου λόγου τους σ’ αυτήν, θεωρούμε επιτακτική την ανάγκη ανανέωσης του
συρρικνωμένου τηλεοπτικού μας τοπίου. Η χώρα μας δεν μπορεί να διαθέτει μόνο
αυτές τις φθαρμένες και διαβρωμένες από τη συμβατική ζωή φωνές και εν πολλοίς
ανίκανες να αρθρώσουν λόγο ισοβαρή προς τις εκάστοτε περιστάσεις.

Οι υπεύθυνοι των τηλεοπτικών καναλιών ας ανασύρουν από την αχρηστία τις ικανές
φωνές. Ας συμβάλουν στη λύση της εύγλωττης ίσως σιωπής τους, που μπορεί να
είναι και προϊόν της περιρρέουσας επιδερμικής διαχείρισης και προβολής των
πραγμάτων της ζωής. Επιτέλους, εκτός από την Ελλάδα της κενόδοξης show-biz και
του ματαιόδοξου star-system υπάρχει και η Ελλάδα του αληθινού μόχθου και της
αυθεντικής δημιουργίας. Τους ανθρώπους αυτής της ξεχασμένης και παροπλισμένης
Ελλάδας οφείλει να αξιοποιήσει η τηλεόραση εν ονόματι οποιουδήποτε κόστους,
υπερβαίνοντας την επιφάνεια των πραγμάτων και φθάνοντας στο βάθος,
εγκαταλείποντας το κατ’ επίφασιν και αναζητώντας την ουσία. Audiatur et altera
pars… (ας ακουστεί και το άλλος μέρος).

Η Χριστίνα Κόκκοτα είναι φιλόλογος – θεατρολόγος.