Εμπρηστής το… παρελθόν και το παρόν

Η Αττική, η Κορινθία και η Αιγιαλεία είναι περιοχές οι οποίες καίγονται με
μια συχνότητα δύο φορές τη δεκαετία. Τα κοινά τους χαρακτηριστικά είναι η ίδια
σύνθεση της βλάστησης (πυρόφυλλα είδη), η εγκατάλειψή τους από τον ντόπιο
πληθυσμό, δηλαδή δεν ρητινεύονται, δεν βόσκονται, δεν καλλιεργούνται, άρα δεν
υπάρχει ζωή μέσα στο δάσος.

Άγιοι Θεόδωροι. Κάθε χρόνο εκδηλώνονταν μικρές πυρκαγιές. Τα παραχωρητήρια ρητινευομένων δασών που δεν έχουν μεταβιβαστεί στους κατόχους, οι μεγάλες εκτάσεις που ανήκουν σε οικοδομικούς συνεταιρισμούς και οι αυθαίρετοι οικισμοί «βοήθησαν» και αυτήν τη φορά στην εκδήλωση της πυρκαγιάς…

Επίσης, σε μεγάλα τμήματα αυτών των εκτάσεων αναπτύχθηκαν τα τελευταία 20
χρόνια διάφοροι αυθαίρετοι παραθεριστικοί οικισμοί. Τα στοιχεία αυτά από μόνα
τους μας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι λόγω της εγκατάλειψης έχουμε συσσωρευμένη
βιομάζα, η οποία με συνθήκες ξηρασίας αποτελεί την πρώτη ύλη για ανάπτυξη
πυρκαγιών. Οι μη νόμιμοι και μη οργανωμένοι οικισμοί αποτελούν εστία κινδύνων.

Πέρα απ’ όλ’ αυτά, οι περιοχές αυτές διέπονται κι από ένα περίεργο
ιδιοκτησιακό καθεστώς (π.χ, ρητινευόμενα δάση Μάνδρας κ.λπ.), μεγάλα τμήματα
των οποίων έχουν πωληθεί ως οικόπεδα σε διάφορες ομάδες πολιτών, οικοδομικούς
συνεταιρισμούς κ.ά.

Οι προϋποθέσεις εγκατάλειψης του δάσους υπάρχουν και ως εκ τούτου δεν υπάρχει
οργανωμένη πρόληψη.

Σ’ αυτό θα πρέπει να προσθέσουμε ότι οι δασικές υπηρεσίες αυτών των περιοχών
ασχολούνται κατά κύριο λόγο με τα προβλήματα της καθημερινότητας, δηλαδή
χορήγηση βεβαιώσεων για άδειες οικοδομών, μηνύσεις και δικαστήρια για
παράνομες καταπατήσεις και εκχερσώσεις και όχι με τη διαχείριση και την
προστασία του δάσους στην πράξη.

Καιρικά φαινόμενα

Στις προαναφερόμενες περιοχές εάν η επέμβαση δεν γίνει στο πρώτο 10λεπτο από
την εκδήλωση της πυρκαγιάς, τότε για τους λόγους που προαναφέραμε είναι
δύσκολη η κατάσβεση και ο έλεγχος λόγω της συσσωρευμένης βιομάζας και του
ανάγλυφου των περιοχών, το οδικό δίκτυο και την έλλειψη πυροσβεστικών κρουνών
μέσα στα δάση.

Βεβαίως, οι φωτιές δεν ξεκινούν μόνες τους λόγω της υψηλής θερμοκρασίας, αλλά
ακόμη κι από ένα τυχαίο περιστατικό, είτε αυτό οφείλεται σ’ ένα τσιγάρο είτε
σε μια αντανάκλαση του φωτός σ’ ένα γυαλί, η κατάσταση που δημιουργείται είναι
εκρηκτική και με τους ανέμους που επικρατούν γίνεται ακόμα δυσκολότερη.

Οι Άγιοι Θεόδωροι

Κάθε χρόνο εκδηλώνονταν μικρές πυρκαγιές οι οποίες σβήνονταν, όπως και στη
Μάνδρα.

Οι δύο αυτές περιοχές έχουν το ίδιο καθεστώς, δηλαδή παραχωρητήρια
ρητινευόμενων δασών τα οποία δεν έχουν μεταβιβαστεί στους κατόχους, μεγάλες
εκτάσεις πωλημένες σε οικοδομικούς συνεταιρισμούς και αυθαίρετους οικισμούς.

Η περιοχή από την Κορινθία προς την Αιγιαλεία (Καμάρι, Λουτρό) κάηκε η μισή
πριν από μια 8ετία, τώρα καίγεται η υπόλοιπη. Εάν συνυπολογίσουμε τη μεγάλη
πυρκαγιά της Περαχώρας πέρυσι και του Σοφικού, τότε διαπιστώνεται ότι απ’ την
Ελευσίνα μέχρι το Αίγιο έχουμε συνεχείς και επαναλαμβανόμενες πυρκαγιές.

Αυτό δεν μπορεί ν΄αποδοθεί μόνο στις ακραίες καιρικές συνθήκες, οι οποίες
σαφώς και ευνοούν την ανάπτυξη των πυρκαγιών, αλλά θα πρέπει οπωσδήποτε να
συνδυαστούν με τα προβλήματα των περιοχών.

Από το Σύνταγμα του ’75 στο νομοσχέδιο που άργησε

Το 1975 ψηφίζεται το Σύνταγμα, όπου με τα άρθρα 24 και 117 καθιερώνεται η
προστασία των δασών και του περιβάλλοντος. Με καθυστέρηση τεσσάρων χρόνων
(1979) ψηφίζεται ο νόμος 998/79 περί προστασίας των δασών, ο οποίος από τους
ειδικούς είχε χαρακτηριστεί τότε «δασοκτόνος», σήμερα θεωρείται ο πλέον
αυστηρός.

Το 1987 ψηφίζεται ο νόμος 1734/87 περί βοσκοτόπων, ο οποίος επιχειρεί να
βαφτίσει τα δάση βοσκοτόπια για να αποδεσμευτούν από το πλαίσιο της δασικής
νομοθεσίας.

Το 1997 ανακοινώνεται η κατάθεση του νομοσχεδίου για τη ρύθμιση εκκρεμοτήτων
στα δάση από το υπουργείο Γεωργίας, το οποίο αποσύρεται ύστερα από δήλωση του
αντιπροέδρου του Συμβουλίου της Επικρατείας ότι είναι αντισυνταγματικό. Το
μόνο θετικό στοιχείο τα τελευταία χρόνια είναι η ένταξη των δασικών χαρτών στα
πλαίσια του Εθνικού Κτηματολογίου, νόμος 2664/98. Παρ’ όλα αυτά οι διαδικασίες
έγκρισης των δασικών χαρτών ακολουθούν πορεία χελώνας για γνωστούς και
ευνόητους λόγους…

Με αυτό το πλαίσιο δεν δημιουργούνται και οι καταλληλότερες των προϋποθέσεων
για την ανάπτυξη και την προστασία των δασών.

Το 2000 ανακοινώνεται και πάλι από το υπουργείο Γεωργίας ότι προτίθεται να
κατατεθεί το νομοσχέδιο που ρυθμίζει εκκρεμότητες στα δάση. Είναι αυτονόητο
ότι για να γνωρίζεις τις εκκρεμότητες πρέπει να οριστικοποιήσεις τους δασικούς
χάρτες των περιοχών για να γνωρίζεις ποιες εκτάσεις άλλαξαν χρήση και τι
έγιναν.

Αν εκ των προτέρων ρυθμίζεις τις εκκρεμότητες το μόνο που μπορεί να επιτευχθεί
είναι πολλαπλασιασμός των εκκρεμοτήτων.