Εθνική πολιτική για αμυντική έρευνα και τεχνολογία

Και στη χώρα μας η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων μελετά
την Αμυντική Στρατηγική Αναθεώρηση. Οι νέες γεωπολιτικές συνθήκες, οι
αναπροσδιορισμοί στην έννοια της απειλής ­ χωρίς τούτο να σημαίνει κατά τίποτε
ότι η γνωστή απειλή που αντιμετωπίζουμε εξέλιπε ή ότι μειώνεται η εγρήγορσή
μας για την αντιμετώπισή της ­ και η αντιμετώπιση των νέων μορφών απειλής, η
πολύ καλύτερη από άλλοτε οικονομική και κοινωνική κατάσταση της χώρας και η
διεθνής της θέση, κάνουν την Αναθεώρηση αυτή αναγκαία και τον γενικότερο
διάλογο γι’ αυτήν εξαιρετικά επίκαιρο. Ένας βασικός σκοπός της Αμυντικής
Στρατηγικής Αναθεώρησης είναι η αύξηση της μαχητικής ικανότητας των Ενόπλων
Δυνάμεων με παράλληλη μείωση του κόστους λειτουργίας τους.

Η ανάπτυξη της αμυντικής έρευνας και τεχνολογίας είναι μια ουσιώδης παράμετρος
για την επίτευξη του παραπάνω σκοπού. Δεν μιλούμε βεβαίως για το αυτονόητο ότι
τα νέα οπλικά συστήματα στην ουσία αποτελούν τις στρατιωτικές εφαρμογές της
τελευταίας κάθε φορά λέξης της υψηλής τεχνολογίας. Αυτό πάντα έτσι ήταν. Το
θέμα είναι αν μία χώρα όπως η Ελλάδα μπορεί ­ και αξίζει τον κόπο και το
κόστος ­ να αναπτύξει λυσιτελώς εθνική πολιτική αμυντικής έρευνας και
τεχνολογίας.

Νομίζω πως ναι.

Στους στόχους μιας εθνικής πολιτικής για την αμυντική έρευνα και τεχνολογία
ασφαλώς περιλαμβάνεται η ενίσχυση της τεχνολογικής ανεξαρτησίας της χώρας, η
δημιουργία αξιόλογης ερευνητικής και τεχνολογικής βάσης, τόσο στις Ένοπλες
Δυνάμεις όσο και στην ελληνική αμυντική βιομηχανία κ.α.

Προϋπόθεση γι’ αυτά είναι ένας ιεραρχημένος προγραμματισμός με βάθος χρόνου, η
συστηματικότερη εμπλοκή των Γενικών Επιτελείων στην «παραγγελία» όχι μόνο
έτοιμων οπλικών συστημάτων, αλλά και εργαστηριακών και βιομηχανικών προτύπων
(προϊόντων ερευνητικού και αναπτυξιακού έργου με βάση επιχειρησιακές ανάγκες
που οι ίδιες οι Ένοπλες Δυνάμεις προσδιορίζουν), το θεσμοποιημένο άνοιγμα σε
επιστημονικές – ερευνητικές μονάδες, συνδεδεμένες είτε με τη βιομηχανία είτε
με τα ΑΕΙ.

Δεν ξεκινούμε από το μηδέν. Μέσω των αρμοδίων πολιτικών και στρατιωτικών
υπηρεσιών, το υπουργείο Εθνικής Άμυνας παρακολουθεί ή υλοποιεί σήμερα παραπάνω
από 50 ερευνητικά προγράμματα εθνικά, στα πλαίσια της ΔΕΕ και στα πλαίσια του
ΝΑΤΟ.

Στην προσπάθεια αυτή συμμετέχουν ακαδημαϊκοί ερευνητικοί φορείς και ορισμένες
βιομηχανίες ­ κρατικές και ιδιωτικές. Τα τελευταία χρόνια η Βουλή ψήφισε στον
προϋπολογισμό του υπουργείου Εθνικής Άμυνας ένα μικρό αλλά όχι ανεπαρκή, για
το καλό ξεκίνημα μιας νέας προσπάθειας, αριθμό δισεκατομμυρίων δραχμών. Τα
τρία ερευνητικά κέντρα των Ενόπλων Δυνάμεων περνούν ίσως μία φάση ύφεσης ­
συνέβαλε σ’ αυτό και ο σεισμός που κατέστρεψε σχεδόν ολοσχερώς εγκαταστάσεις
του ΚΕΤΕΣ (Κέντρου Τεχνολογικών Εφαρμογών Στρατού) ­ αξίας όχι λίγων
δισεκατομμυρίων δραχμών. Ωστόσο έχουν μία αξιόλογη παρακαταθήκη τόσο σε
κεκτημένο ερευνητικό έργο όσο και σε αξιόλογο, αν και όχι ανανεούμενο,
επιστημονικό προσωπικό.

Ήδη η πολιτική και στρατιωτική ηγεσία στο Πεντάγωνο μελετά μία σειρά μέτρων
πολιτικής για την αμυντική έρευνα και τεχνολογία, όπως:

­ Την υιοθέτηση ενός (του πρώτου) ενιαίου πενταετούς προγράμματος αμυντικής
έρευνας και τεχνολογίας. Σε αυτό θα γίνει ιεράρχηση, διάρθρωση στον χρόνο και
κοστολόγηση των προτεραιοτήτων.

­ Την προώθηση νομοθετικής ρύθμισης με σκοπό την ενίσχυση των τριών
ερευνητικών κέντρων των Ενόπλων Δυνάμεων (ΚΕΤΕΣ, ΓΕΤΕΝ, ΚΕΤΑΑ) σε ενιαίο
κέντρο με ξεχωριστή νομική προσωπικότητα και χαρακτήρα ερευνητικού κέντρου του
Ν. 1514/85. Αυτό θα επιτρέψει μεταξύ άλλων και την προσέλευση νέων ερευνητών,
με σαφή επαγγελματική και επιστημονική προοπτική.

­ Την επεξεργασία του αναγκαίου θεσμικού πλαισίου για το άνοιγμα της αμυντικής
έρευνας και τεχνολογίας στην ευρύτερη ελληνική (όχι μόνο ελλαδική)
επιστημονική κοινότητα και στην ελληνική αμυντική βιομηχανία και τις δαπάνες
συνεργασίας.

­ Την οργανωτική σύνδεση με άλλους φορείς έρευνας και τεχνολογίας όπως η
Γενική Γραμματεία Έρευνας και Τεχνολογίας του υπουργείου Ανάπτυξης και η
Γενική Διεύθυνση Έρευνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όπου αυτό είναι εφικτό.

Οι δυνατότητες και οι προϋποθέσεις υπάρχουν. Η συμμετοχή της Ελλάδας στους
ευρωπαϊκούς και ευρωατλαντικούς μηχανισμούς και οργανισμούς ασφάλειας και η
πολιτική συμμετοχής στο ευρωπαϊκό αμυντικό βιομηχανικό γίγνεσθαι, στην
αμυντική βιομηχανία, αλλά και η ανάγκη ­ ας ξαναλεχθεί ­ εγχώριας παραγωγής
προϊόντων υψηλής αμυντικής τεχνολογίας, επιβάλλουν την ταχεία προώθηση της
πολιτικής αυτής. Η επιτυχία της ­ που θα κριθεί μετά τα πρώτα χρόνια εφαρμογής
της ­ θα είναι αποφασιστική συμβολή στην Αμυντική Στρατηγική Αναθεώρηση,
δηλαδή στην αποτελεσματικότερη άμυνα, προσαρμοσμένη στα νέα γεωπολιτικά
δεδομένα, με μικρότερο κόστος και αυξημένη κοινωνική προσφορά.

Ο καθηγητής Γ.Ζ. Δρόσος είναι γενικός διευθυντής Αμυντικής
Βιομηχανίας, Έρευνας και Τεχνολογίας στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας