Αγκάθι οι ανισότητες στις αποδοχές

Τις μεγάλες ανισότητες στον τρόπο υπολογισμού των συντάξεων καταγράφει
μελέτη της Πανελλήνιας Ομοσπονδίας Προσωπικού Οργανισμών Κοινωνικής Πολιτικής.
Το κεφάλαιο του υπολογισμού των συντάξεων θα αποτελέσει, σύμφωνα με όλες τις
ενδείξεις, ένα από τα αγκάθια στον διάλογο που θα γίνει στις αρχές του 2001
για τη μεταμόρφωση του κοινωνικοασφαλιστικού συστήματος.

Ήδη τα εργατικά συνδικάτα πιέζουν την κυβέρνηση για να επαναφέρει παλαιότερες
διατάξεις για τον υπολογισμό των συντάξεων. Χαρακτηριστικό είναι το αίτημα της
ΑΔΕΔΥ, στις διαπραγματεύσεις που γίνονται αυτή την περίοδο με την κυβέρνηση,
για την ασφαλιστική εξομοίωση για τους πριν και μετά το 1983 ασφαλισμένους.
Ειδικότερα, σε σχέση με όσους έχουν διοριστεί στο Δημόσιο μετά την 1.1.1983,
επιδιώκεται η αλλαγή του τρόπου υπολογισμού της σύνταξής τους που σήμερα
γίνεται με τα πεντηκοστά και η εξομοίωσή τους στο θέμα αυτό με τους υπαλλήλους
που έχουν διοριστεί πριν από την 31.12.1982, έτσι ώστε να υπολογίζεται η
σύνταξή τους με τριακοστά πέμπτα. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι απώλειες που
έχει η κατηγορία αυτή των δημοσίων υπαλλήλων στη σύνταξη είναι μέχρι και 30%
από την αλλαγή που έγινε με τον νόμο 2084/92. Επίσης, όπως τονίζει η ΑΔΕΔΥ, οι
συντάξεις όσων αποχωρούν τα τελευταία χρόνια δεν αντιστοιχούν στο 80% των
συντάξιμων αποδοχών για 35 έτη ασφάλισης, αλλά σε πολύ λιγότερα, ανάλογα με
την υπηρεσία, και αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι δεν περιλαμβάνονται στον
ασφαλιζόμενο και επομένως στον συντάξιμο μισθό τα διάφορα επιδόματα. Το αίτημα
που διατυπώνεται είναι να ενταχθούν όλα τα επιδόματα στον βασικό μισθό. Από
την πλευρά της η ΓΣΕΕ και οι εργοδοτικές οργανώσεις (έμποροι,
επαγγελματοβιοτέχνες) σε κοινή συμφωνία τους ­ η οποία εντάχθηκε στη νέα
Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας ­ ζητούν τη χορήγηση αυξήσεων στις
κατώτερες συντάξεις, αντίστοιχων με τις αυξήσεις της Εθνικής Γενικής
Συλλογικής Σύμβασης Εργασίας.

Ας δούμε, όμως, πώς υπολογίζονται οι συντάξεις στα Ταμεία των μισθωτών:

Α. ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΙ ΜΕΧΡΙ 31/12/1982

* ΙΚΑ

Το ποσό της σύνταξης που χορηγεί το ΙΚΑ είναι συνάρτηση του χρόνου ασφάλισης
και της ασφαλιστικής του κλάσης. Ο τρόπος υπολογισμού είναι σχετικά πολύπλοκος
και διαφέρει από εκείνον που ισχύει στα άλλα Ταμεία των μισθωτών.

Για τον προσδιορισμό του συντάξιμου μισθού λαμβάνονται υπόψη οι αποδοχές της
τελευταίας, πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης, πενταετίας. Εάν στην
πενταετία αυτή ο ασφαλισμένος δεν συγκεντρώνει 1.000 τουλάχιστον ημέρες
ασφάλισης, τότε γίνεται αναδρομή στην αμέσως προηγούμενη χρονική περίοδο και
μέχρι τη συμπλήρωση του αριθμού των 1.000 ημερών. Στη συνέχεια γίνεται
αναπροσαρμογή των αποδοχών κάθε χρόνου σε αποδοχές του τελευταίου πριν από την
αίτηση χρόνου με βάση τους συντελεστές αναπροσαρμογής που καθορίζονται κάθε
χρόνο. Για όσους υποβάλλουν αίτηση συνταξιοδότησης το 2000 οι συντελεστές
αυτοί είναι:

Οι αποδοχές του έτους 1995 κατά τον λόγο: 11.880/9390=1,2651.

Οι αποδοχές του έτους 1996 κατά τον λόγο: 11.880/10280=1,1556.

Οι αποδοχές του έτους 1997 κατά τον λόγο: 11.880/11020=1,0780.

Οι αποδοχές του έτους 1998 κατά τον λόγο: 11.880/11430=1,0393.

Οι αποδοχές του έτους 1999 κατά τον λόγο: 11.880/11880=1.

Πρέπει να σημειωθεί ότι από τις αποδοχές αφαιρείται μέρος που αντιστοιχεί στα
δώρα εορτών. Ειδικότερα, για όσους υποβάλλουν αίτηση μέσα στο 2000 αφαιρείται
το 80% των δώρων αυτών, το 2001 το 90%, ενώ από το 2002 δεν υπολογίζονται
καθόλου δώρα στις συντάξιμες αποδοχές.

Αφού προηγηθεί η άθροιση των αποδοχών που προαναφέραμε, γίνεται η διαίρεση με
τις αντίστοιχες ημέρες εργασίας και το μέσο ημερομίσθιο κατατάσσεται με βάση
τους πίνακες του ΙΚΑ σε ένα τεκμαρτό ημερομίσθιο.

Με βάση αυτό το τεκμαρτό ημερομίσθιο, ο ασφαλισμένος κατατάσσεται σε μία από
τις 28 ασφαλιστικές κλάσεις και με βάση αυτή την κλάση και τις ημέρες
ασφάλισης λαμβάνει τη σύνταξη που του αναλογεί.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Ασφαλισμένος του ΙΚΑ υποβάλλει αίτηση συνταξιοδότησης το 2000. Η κρίσιμη
πενταετία για τον υπολογισμό της σύνταξης είναι από το 1995 έως το 1999. Έστω
ότι έχει πραγματοποιήσει μέσα σ’ αυτή την πενταετία 1.200 ημέρες εργασίας. Οι
αποδοχές κάθε χρόνου, συνυπολογιζομένου και του 20% των δώρων εορτών,
αναπροσαρμόζονται με βάση τους συντελεστές σε αποδοχές 1999.

Εάν, για παράδειγμα, οι αποδοχές αυτές συνολικά είναι 16.800.000, διαιρούνται
με τις 1.200 ημέρες και το μέσο ημερομίσθιο είναι 14.000. Αυτό το ημερομίσθιο
αντιστοιχεί στο λεγόμενο τεκμαρτό ημερομίσθιο που για το 1999 είναι 14.200 και
κατατάσσει τον ασφαλισμένο στη 18η ασφαλιστική κλάση.

Στη συνέχεια χρησιμοποιείται ειδικός ασφαλιστικός πίνακας και ανάλογα με τις
ημέρες ασφάλισης δίνει το ακριβές ποσό της βασικής σύνταξης, των προσαυξήσεων
και των επιδομάτων.

* ΔΗΜΟΣΙΟ

Για τους δημοσίους υπαλλήλους που έχουν διοριστεί πριν από τις 31/12/1982, οι
συντάξεις υπολογίζονται με τριακοστά πέμπτα και με βάση τον τελευταίο, πριν
από την αποχώρηση, συντάξιμο μισθό. Συντάξιμος μισθός είναι το άθροισμα του
βασικού μισθού και του χρονοεπιδόματος.

ποσό σύνταξης = (Β+Χ)Χ80/100ΧΕ.Α. /35

(Β=βασικός μισθός, Χ=χρονοεπίδομα, Ε.Α. =έτη ασφάλισης).

Σημειώνεται ότι για κάθε χρόνο ασφάλισης αντιστοιχεί 1/35.

* ΤΑΠ – ΟΤΕ (ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΟΤΕ – ΟΣΕ – ΕΛΤΑ)

Με βάση τις καταστατικές διατάξεις του Ταμείου (άρθρο 19, παρ. 1) προβλέπεται
ότι με 15 χρόνια ασφάλισης οι ασφαλισμένοι λαμβάνουν ως σύνταξη το 50% των
τακτικών αποδοχών τους. Για κάθε επιπλέον έτος προστίθεται 2% και μέχρι του
80% των μηνιαίων συντάξιμων αποδοχών.

Για τον υπολογισμό λαμβάνονται υπόψη οι τακτικές αποδοχές του τελευταίου πριν
από την αποχώρηση μήνα. Ως τακτικές αποδοχές θεωρούνται ο βασικός μισθός μαζί
με τα επιδόματα που χορηγούνται «παγίως, μονίμως και διαρκώς» και εφόσον
καταβάλλονται γι’ αυτά εισφορές.

Στις τακτικές αποδοχές δεν περιλαμβάνονται οι αμοιβές για υπερωριακή
απασχόληση, για εργασίες στις εξαιρέσιμες ημέρες ή νυχτερινές ώρες, τα
οικογενειακά επιδόματα και τα επιδόματα κινήσεως και χρηματικής διαχείρισης.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ:

Ασφαλισμένος με 25 χρόνια ασφάλισης θα λάβει μηνιαία σύνταξη που υπολογίζεται
ως εξής:

ποσό σύνταξης = συντάξιμος μισθός Χ 70/80

* ΤΑΜΕΙΟ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ – Ε.Τ.Ε.

Για κάθε συντάξιμο χρόνο καταβάλλεται 1/35 των συντάξιμων αποδοχών. Ως
συντάξιμες αποδοχές λαμβάνεται το 80% των τακτικών μηνιαίων αποδοχών του
τελευταίου, πριν από την αποχώρηση, μήνα.

Στις τακτικές αποδοχές περιλαμβάνεται ο βασικός μισθός, οι προσαυξήσεις του
βαθμού, το επίδομα πολυετούς υπηρεσίας, το επιστημονικό επίδομα και το επίδομα
βαθμού.

ποσό σύνταξης = Τ.Α. Χ80/100 Χ Ε.Α. /35

(Τ.Α. = τακτικές αποδοχές, Ε.Α. = έτη ασφάλισης).

* ΤΑΜΕΙΟ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ – Τ.Ε.Κ.

Για κάθε συντάξιμο χρόνο καταβάλλεται το 1/35 των συντάξιμων αποδοχών, όπως
και για τους υπαλλήλους της Εθνικής Τραπέζης. Οι συντάξιμες αποδοχές αποτελούν
το 80% των τακτικών μηνιαίων αποδοχών του τελευταίου μήνα πριν από την
αποχώρηση από την Υπηρεσία. Τακτικές μηνιαίες αποδοχές θεωρούνται ο βασικός
μισθός του κλιμακίου με το οποίο εξήλθε ο ασφαλισμένος, το επίδομα πολυετούς
υπηρεσίας, το επιστημονικό επίδομα και το επίδομα θέσεως.

Ο τύπος είναι ίδιος με εκείνον της προηγούμενης περίπτωσης.

* ΤΑΜΕΙΟ ΣΥΝΤΑΞΕΩΝ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ Α.Τ.Ε.

Για κάθε συντάξιμο χρόνο καταβάλλεται 1/35 των συντάξιμων αποδοχών και πάντα
μέχρι τα 35 χρόνια.

Οι συντάξιμες αποδοχές αποτελούν το 80% των τακτικών μηνιαίων αποδοχών του
τελευταίου, πριν από την αποχώρηση, μήνα. Στις τακτικές αποδοχές
περιλαμβάνονται ο βασικός μισθός, το επίδομα πολυετούς υπηρεσίας, το
επιστημονικό επίδομα και το επίδομα βαθμού.

Ο τύπος υπολογισμού είναι όπως στην περίπτωση των εργαζομένων στην Ε.Τ.Ε.

* ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ ΑΣΦΑΛΙΣΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΔΕΗ

Καταβάλλεται το 1/32 των συντάξιμων αποδοχών για κάθε έτος ασφάλισης ή το 1/27
των συντάξιμων αποδοχών για τους υπαγόμενους στα ΒΑΕ και μέχρι ποσοστού 80%
των τελευταίων μηνιαίων αποδοχών του τελευταίου, πριν από την αποχώρηση, μήνα.

Στις συντάξιμες αποδοχές περιλαμβάνεται και το επίδομα ανθυγιεινής εργασίας.
Δεν περιλαμβάνονται οι πρόσθετες αποδοχές για νυκτερινή απασχόληση, απασχόληση
σε Κυριακές και αργίες, οι αμοιβές για υπερεργασιακή ή υπερωριακή απασχόληση,
τα επιδόματα εορτών, κανονικής αδείας και οικογενειακών βαρών, καθώς και τα
επιδόματα θέσεως.

Β. ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΙ ΑΠΟ 1/1/1983 ΕΩΣ 31/12/1992

Για όσους έχουν ασφαλιστεί για πρώτη φορά την περίοδο από 1/1/1983 μέχρι την
31/12/1992 ισχύει ο ίδιος τρόπος υπολογισμού της σύνταξης από τα Ταμεία που
προαναφέρονται, με εξαίρεση το ΙΚΑ, στα οποία ο τρόπος υπολογισμού παραμένει ο
ίδιος με εκείνον που ισχύει για τους πριν από την 31/12/82 ασφαλισμένους.

Έτσι, για το Δημόσιο, τις Τράπεζες και τις ΔΕΚΟ, οι συντάξεις για τους
μισθωτούς της κατηγορίας αυτής υπολογίζονται με πεντηκοστά και όχι με
τριακοστά πέμπτα που ισχύει για τους παλαιοτέρους.

* Για τα πρώτα 25 χρόνια ασφάλισης αντιστοιχεί 1/50 των συντάξιμων
αποδοχών για κάθε χρόνο.

* Από τα 26 χρόνια ασφάλισης μέχρι τα 30 αντιστοιχούν 2/50 για κάθε
χρόνο ασφάλισης.

* Από τα 31 μέχρι τα 35 χρόνια ασφάλισης αντιστοιχούν 3/50 για κάθε
χρόνο ασφάλισης.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Ένας εργαζόμενος στο Δημόσιο που διορίστηκε το 1985 και θα συνταξιοδοτηθεί με
30 χρόνια ασφάλισης θα λάβει σύνταξη:

ποσό σύνταξης = (Β+Χ) Χ 80/100 Χ 35/50

(Β+Χ=βασικός + χρονοεπίδομα).

Γ. ΑΣΦΑΛΙΣΜΕΝΟΙ ΜΕΤΑ ΤΗΝ 1/1/1993

Για όσους ασφαλίστηκαν για πρώτη φορά μετά την 1/1/1993 υπάρχει ενιαίος τρόπος
υπολογισμού της σύνταξης για όλα τα Ταμεία. Για τον προσδιορισμό της μηνιαίας
σύνταξης των ασφαλισμένων της κατηγορίας αυτής, λαμβάνεται υπόψη το πηλίκο της
διαίρεσης του συνόλου των αποδοχών τους κατά την τελευταία, πριν από την
υποβολή της αίτησης συνταξιοδότησης, πενταετία, αφαιρουμένων των δώρων εορτών
και επιδόματος αδείας, διά του αριθμού των μηνών απασχόλησης για την ίδια
χρονική περίοδο.

Εάν δεν υπάρχουν τουλάχιστον 1.000 ημέρες εργασίας μέσα στην κρίσιμη αυτή
πενταετία, λαμβάνονται υπόψη αποδοχές προηγουμένων χρόνων και μέχρι της
συμπλήρωσης των 1.000 ημερών εργασίας.

Αφού προσδιοριστεί με τον τρόπο που προαναφέραμε ο μηνιαίος συντάξιμος μισθός,
στη συνέχεια η μηνιαία καταβαλλόμενη σύνταξη θα είναι το γινόμενο των ετών
ασφάλισης επί τον συντάξιμο μισθό επί τον συντελεστή 1,714%. Δηλαδή, για
35 χρόνια ασφάλισης ο συνταξιούχος θα λαμβάνει το 60% των συντάξιμων αποδοχών του.