ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ν.Δ. και Όσκαρ Ουάιλντ

«Η μετριοπάθεια είναι μοιραία», έλεγε ο Όσκαρ Ουάιλντ. Η ηγεσία της Ν.Δ.
πιστεύει ακριβώς το αντίθετο. Και έχει δίκιο. Γι’ αυτό και το άνοιγμά της στον
μεσαίο χώρο.

Σύμφωνα με τις αποφάσεις του πρόσφατου έκτακτου συνεδρίου, ο μεσαίος χώρος α)
εκφράζει το άνοιγμα της Ν.Δ. σε ολόκληρη την κοινωνία, β) υπογραμμίζει τη
βούληση για αγώνα ενίσχυσης της ποιότητας της δημοκρατίας, γ) σε αντίθεση με
το κέντρο που απέκλειε την Αριστερά και τη Δεξιά, ο μεσαίος χώρος δεν εισάγει
μια καινούργια γεωγραφία και δεν σηματοδοτεί ιδεολογική κατεύθυνση, δ)
απορρίπτει περιχαρακώσεις και διακρίσεις, ε) υπογραμμίζει την έμφαση της
πολιτικής της Ν.Δ. στην αντιμετώπιση των καθημερινών προβλημάτων του πολίτη,
στ) εκφράζει το όραμα για μια κοινωνία αλληλεγγύης και ανθρωπιάς, ζ) θέτει ως
πρότυπο πολιτικής συμπεριφοράς τα: μέτρο, μετριοπάθεια, σύνεση, σοβαρότητα,
ήθος, σεβασμό στον πολίτη, η) θέτει ως βασική αρχή τη συνεννόηση, τη σύνθεση
απόψεων και ιδεών, την προώθηση της εθνικής ενότητας και συνοχής, θ)
σηματοδοτεί τη σταθερή θέση να απευθύνεται η Ν.Δ. σε όλους, Ελληνίδες και
Έλληνες και ι) είναι ο χώρος σύγκλισης όλων των σύγχρονων ρευμάτων της
κοινωνίας («Ελευθεροτυπία», 12/6/2000). Έτσι οριζόμενος ο μεσαίος χώρος
αποτελεί έκφραση ­ ή σημείο συνάντησης ­ όλων των πολιτών, όλων των κοινωνικών
τάξεων και όλων των ιδεών (κεντρώων, αριστερών, δεξιών, απολίτικων), υπό τον
όρο ότι διακρίνονται για τον «μετριοπαθή», «συνετό», «σοβαρό» και μη τείνοντα
σε «περιχαρακώσεις» χαρακτήρα τους. Οι μόνοι που σαφώς δεν περιλαμβάνονται στη
ζώνη του μεσαίου χώρου είναι η ασαφής κατηγορία των «ακραίων».

Η επιβεβαίωση της πολιτικής του «μεσαίου χώρου» από την ηγεσία Καραμανλή
αποσκοπεί στην καθιέρωση ή στην επανακαθιέρωση της Ν.Δ. ως κόμματος «φυσικής
κυβερνητικής κλίσης». Το ερώτημα που βέβαια τίθεται είναι το εξής: γιατί η
Ν.Δ., παρά τη στροφή της προς τον μεσαίο χώρο, παρά το μετριοπαθές προφίλ της,
παρά την πολιτική ήπιων τόνων του αρχηγού της, παραμένει σε μεγάλο βαθμό
καθηλωμένη, σύμφωνα με τα μέχρι τώρα αποτελέσματα των ερευνών, στο
δεξιό-κεντροδεξιό τμήμα του άξονα;

Η έλλειψη αναλυτικών μετρήσιμων δεδομένων μάς ωθεί να αποτολμήσουμε, για να
μην καταφύγουμε σε υποθέσεις «υψηλής αφαίρεσης» και εξαιρετικά αβέβαιης
χρησιμότητας, μία «επικίνδυνη» αλλά εύγλωττη σύγκριση. Η σύγκριση με την
πολιτική Μπλερ, ο οποίος προσπάθησε να μετακινήσει το κόμμα του από το
αριστερό τμήμα του πολιτικού φάσματος προς το κέντρο, περιέχει ­ τουλάχιστον
εν μέρει ­ χρήσιμα στοιχεία για την απάντηση στο ως άνω ερώτημα.

Το επιτελείο Μπλερ υποστήριξε τη στρατηγική τού «Ριζοσπαστικού Κέντρου» με
αλλεπάλληλες κατά κύματα πρωτοβουλίες (ιδεολογικές, προγραμματικές,
οργανωτικές) οι οποίες προσέδωσαν υψηλή αναγνωρισιμότητα στην κεντρώα στροφή
των Εργατικών. Οι πρωτοβουλίες αυτές έγιναν αντιληπτές από το εκλογικό σώμα
και από τα κέντρα διαμόρφωσης της κοινής γνώμης ως πράξεις ρήξης με το
αριστερό παρελθόν, προσδίδοντας κατ’ αυτόν τον τρόπο πειστικότητα,
φερεγγυότητα και δυναμισμό ­ αλλά και έντονη συμβολική φόρτιση ­ στο όλο
εγχείρημα. Στην ουσία, οι εν λόγω πρωτοβουλίες υπήρξαν κινήσεις υποστήριξης
αλλά και υλοποίησης της επιλεγμένης γενικής στρατηγικής και έδωσαν «σάρκα και
οστά» στον πολιτικό προσανατολισμό της ηγεσίας. Επέτρεψαν δε στην ηγετική
ομάδα του κόμματος να διατηρήσει αμείωτο το ενδιαφέρον της κοινής γνώμης (και,
άρα, να συντηρήσει και να ενισχύσει τη δική της «φρεσκάδα»), να αιφνιδιάσει
συχνά την κοινωνία, αλλά και τους πολιτικούς αντιπάλους, και βέβαια να
κυριαρχήσει στην πολιτική «ατζέντα». Αντιθέτως, η ορθή στρατηγικά επιλογή της
Ν.Δ. να στραφεί προς τον «μεσαίο χώρο» δεν έχει συνοδευθεί από ισχυρές
πρωτοβουλίες υποστήριξης (ιδεολογικές, προγραμματικές, οργανωτικές,
συμβολικές) που θα προσέδιδαν αναγνωρισιμότητα, πειστικότητα και πολιτικό
βάθος στην εν λόγω επιλογή.

Όταν όμως η μετριοπάθεια δεν συνοδεύεται από εκείνες τις επιλογές που θα
καθιστούσαν το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης φερέγγυο και δυναμικό
«παίκτη», παίκτη που θα μπορούσε να εκπλήξει, αν όχι να γοητεύσει, την
κοινωνία, τότε ο Όσκαρ Ουάιλντ κινδυνεύει να επιβεβαιωθεί. Η φλύαρη, χωρίς
ρηξικέλευθες προτάσεις και χωρίς νεωτερισμούς, μετριοπάθεια ίσως αποδειχθεί
«μοιραία». Ιδιαίτερα όταν συνοδεύει και συνειδητά ενισχύει ένα κύμα
πολιτισμικού συντηρητισμού και ανιστόρητου εθνοκεντρισμού που έχει στο κέντρο
του την τροφαλή φιγούρα του Αρχιεπισκόπου.

Ο Γεράσιμος Μοσχονάς είναι επίκουρος καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου.