Οι λίστες αναμονής υπάρχουν για να… καταστρατηγούνται

Η γυναίκα είχε νοσηλευτεί πριν σε κάποιο άλλο νοσοκομείο. Και βρέθηκε στο
ΓΝΑ ως επείγον περιστατικό. Εν τούτοις, όταν πέρασε η κρίση, οι γιατροί της
συνέστησαν ­ το ήθελε και η ίδια ­ να ξαναπάει στο πρώτο νοσοκομείο όπου την
είχαν παρακολουθήσει.

Ως εκεί όλα καλά. Μόνο που η γυναίκα θέλησε να πάρει και τις εξετάσεις που
είχε κάνει και να τις πάει στο άλλο νοσοκομείο. Εκεί κόλλησαν τα πάντα. Ούτε
να τις πάρει μπορούσε, ούτε υπάρχει διαδικασία να σταλούν υπηρεσιακώς. Το μόνο
που της εδικαιούτο ήταν ένα σύντομο σημείωμα. Άδικα διατύπωνε το λογικότατο,
νομίζω, επιχείρημα ότι έτσι ίσως χρειαστεί να… ξανακάνει τις ίδιες
εξετάσεις, που σημαίνει χρόνο, χρήμα και ακτινοβολία.

Έχετε ποτέ τολμήσει να ζητήσετε το φάκελό σας ή έστω κάποια στοιχεία του
από το νοσοκομείο στο οποίο νοσηλευθήκατε;

Αυτό που θα έπρεπε ­ και αλλού θεωρείται αυτονόητο ­ να είναι απλή
καθημερινή διαδικασία, εδώ θεωρείται σχεδόν θράσος και σίγουρα ενόχληση. Αν το
κάνετε, η απάντηση που θα πάρετε ποικίλλει, από την αδιαφορία, που εκφράζεται
με παραπομπή του αιτήματος στις καλένδες, έως την επιθετικότητα. Και
οπωσδήποτε σου στοιχίζει αμέτρητα χιλιόμετρα επισκέψεων από… τον ένα Άννα
στον άλλο Καϊάφα…

Οι λόγοι που αυτό συμβαίνει είναι πολλοί:

1. Δεν υπάρχει κανένα οργανωμένο σύστημα ενημέρωσης ούτε και για τους
ίδιους τους γιατρούς. Γι’ αυτό οι ασθενείς έχουν φοβερή αγωνία να πάρουν στα
χέρια τους όσες εξετάσεις μπορούν και στη συνέχεια, τις κουβαλάνε πάντα μαζί
τους σε τεράστιες σακούλες.

2. Δεν έχει προχωρήσει ακόμη η μηχανοργάνωση και δεν υπάρχουν αρχεία,
τουλάχιστον αρχεία αξιοποιήσιμα.

3. Το προσωπικό είναι λιγότερο από αυτό που χρειάζεται και κάθε πιθανότητα
επιπλέον εργασίας ενοχλεί και, άρα, τορπιλίζεται. Και τέλος, και ίσως το
σημαντικότερο

4. Δεν έχει καλλιεργηθεί (ούτε καν στο πανεπιστήμιο δεν διδάσκεται άλλωστε)
συνείδηση ευθύνης απέναντι στον άρρωστο που οφείλεις να τον εξυπηρετήσεις και
να του φερθείς ευγενικά.

Ο χώρος στον οποίο «φυλάσσονται» οι φάκελοι των ασθενών του ΓΝΑ. Πιο εύκολο είναι να πάρεις ένα φάκελο και να φύγεις παρά να βρεις αυτό που χρειάζεσαι

Η εισαγωγή ενός ασθενούς στο νοσοκομείο, παρότι θεωρητικά ακολουθεί
συγκεκριμένες διαδικασίες, στην πραγματικότητα ακολουθεί διαδρομές τελείως
ανεξέλεγκτες, που ξεπερνούν σε εφευρετικότητα και την πιο μεγάλη φαντασία.
Εξίσου ανεξέλεγκτο είναι και το πώς κατανέμονται τα κρεβάτια στους ασθενείς.
Το θέμα είναι στην απόλυτη δικαιοδοσία των γιατρών (αλλά και των διοικητικών)
και ακολουθεί την ιεραρχία αλλά και τις ιδιαίτερες συμμαχίες, ενώ επηρεάζεται
καθοριστικά από τις πιέσεις που ασκούνται στους γιατρούς από διάφορες μεριές.
«Δεν υπάρχει κανένα θεσμοθετημένο σύστημα ελέγχου», λέει ο κ. Ελευθερίου. «Θα
έπρεπε να υπάρχει ένα στοιχειώδες σύστημα σειράς και θεσμοθετημένοι μηχανισμοί
ελέγχου για την τήρησή της σειράς, τουλάχιστον για τα χειρουργεία.
Διαφορετικά, είναι εύκολη η αυθαιρεσία».

Στα χειρουργεία, πάντως, δεν υπάρχει μεγάλη λίστα αναμονής. Όπως λένε, ο μέσος
όρος αναμονής είναι από μία εβδομάδα (στο χειρουργικό) έως τρεις μήνες (στο
νευρολογικό και στο αγγειοχειρουργικό) κι αυτό μόνο στα τακτικά εξωτερικά
ιατρεία. Ο λόγος δεν είναι ότι δεν υπάρχει ζήτηση ούτε ότι υπάρχουν πολλά
χειρουργεία που καλύπτουν τις ανάγκες.

«Κόλπα»

Απλώς οι ασθενείς έχουν βρει κι εδώ, όπως και σε όλες τις κλινικές, τον τρόπο
να καταστρατηγούν τις λίστες. Έρχονται σε ημέρα εφημερίας, ως έκτακτο
περιστατικό, και εισάγονται ­ συνήθως με τη βοήθεια κάποιου γιατρού ­ με
κριτήρια που άλλοτε είναι πραγματικά επιστημονικά ή, έστω, ανθρωπιστικά (σ.σ.:
ναι, συμβαίνει κι αυτό και μάλιστα αρκετά συχνά) κι άλλοτε τελείως ιδιοτελή.
Αλλά και να μην έχει κανέναν γνωστό του ο ασθενής, δύσκολα θα τολμούσε ένας
γιατρός να διώξει ένα καρδιολογικό η άλλο παρόμοιο περιστατικό ­ ακόμη κι αν
είναι σίγουρος ότι δεν υπάρχει κανένας κίνδυνος. Στο παραμικρό οι ασθενείς
απειλούν με… τα κανάλια που, όπως παραπονούνται οι εργαζόμενοι στα
νοσοκομεία, φιλοξενούν κάθε καταγγελία χωρίς διασταύρωση.

Έλλειψη προσωπικού

Τα χειρουργεία λειτουργούν, επισήμως, έως τις 3 το μεσημέρι λόγω της έλλειψης
προσωπικού και, παρότι, σε γενικές γραμμές, είναι καλά εξοπλισμένα, έχουν
ταυτόχρονα σοβαρότατα προβλήματα. Πέρα από την έλλειψη προσωπικού που είναι το
σοβαρότερο, τα εργαλεία δεν έχουν ανανεωθεί εδώ και 10 χρόνια (παρόλο που,
θεωρητικά, θα έπρεπε να τα αλλάζουν κάθε χρόνο γιατί καταστρέφονται), τα
ψαλίδια δεν κόβουν και οι λαβίδες δεν πιάνουν, ενώ έχουν γίνει γι’ αυτά
σχετικές αναφορές, όπως λέει ο κ. Ελευθερίου.

Οι γιατροί ζητούν όχι μόνο να ανανεώνονται τα εργαλεία που είναι απαραίτητα
για τη δουλειά τους, αλλά να προστεθούν σύγχρονα μηχανήματα που θα κάνουν το
έργο τους πιο αποδοτικό. Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα αναφέρουν ένα μηχάνημα,
το C-ARM, που επιτρέπει την απεικόνιση των αγγείων κατά τη διάρκεια της
εγχείρησης, με το οποίο όχι μόνο θα έκαναν καλύτερη δουλειά, αλλά και θα
γλίτωναν, όπως πιστεύουν, ημέρες νοσηλείας.

Ακόμα περιμένουν…

Το μηχάνημα κοστίζει, όπως λένε, 50-70 εκατομμύρια και θα ήταν χρήσιμο σε
πολλές ειδικότητες, αφού έχει χρήση όχι μόνο στην αγγειοχειρουργική, αλλά και
στη γενική χειρουργική. Το έχουν ζητήσει και οι δύο χειρουργικές κλινικές και
ακόμη αναμένουν απάντηση. Συχνά, όπως παρατηρούν, τα νοσοκομεία μας αποκτούν
ένα σημαντικό μηχάνημα μόνο κάτω από τυχαίες συγκυρίες ­ όπως για παράδειγμα
συνέβη μετά το ατύχημα του Φάλκον, οπότε χρειάστηκε, και ήρθε, ένα
υπερσύγχρονο τρίπλεξ αγγείων για τον διπλωμάτη που νοσηλεύτηκε εκεί.

Σε μια έκθεση της διοίκησης του νοσοκομείου προς το υπουργείο Υγείας διαβάζω:

«… Ο εξοπλισμός των περισσότερων χειρουργείων, της αποστείρωσης και ενός
μεγάλου μέρους των νοσηλευτικών μονάδων είναι απηρχαιωμένος και προβληματικός.

… Η ξενοδοχειακή υποδομή των κλινικών τμημάτων των δύο εκ των τριών
νοσηλευτικών κτιρίων χαρακτηρίζεται από έλλειψη χώρων υγιεινής κα βοηθητικών
χώρων.

… Πολλά από τα τμήματα υψηλής τεχνολογίας του νοσοκομείου είναι παλαιά,
διαθέτουν αρχιτεκτονική διάταξη και κελύφη που δεν ανταποκρίνονται στις
σημερινές λειτουργικές ανάγκες, αλλά και στη σημερινή τεχνολογία του δομημένου
χώρου, ευρίσκονται διασκορπισμένα και διασπασμένα σε διάφορα κτίρια του
νοσοκομείου, ενώ άλλα είναι ουσιαστικά ανύπαρκτα».

Πρωί της άλλης ημέρας περνάω πάλι από τους γνωστούς διαδρόμους. Συγγενείς
κρατούν στα χέρια ακτινογραφίες ή αίμα ασθενούς και το μεταφέρουν στο
μικροβιολογικό εργαστήριο ή πίσω στην κλινική.

Αρχείο: Φάκελοι ατάκτως ερριμμένοι από ‘δώ και από ‘κεί

Κάτω από το εξεταστήριο είναι τακτοποιημένοι οι φακέλοι των ασθενών της αγγειοχειρουργικής κλινικής. Από πάνω εξετάζονται ασθενείς και ξεκουράζονται οι γιατροί, λέει ο κ. Γ. Ελευθερίου

Φάκελοι πεταγμένοι εδώ κι εκεί ­ μια στοίβα από αυτούς κάτω από ένα
εξεταστήριο στο δωμάτιο των γιατρών. Σε άλλα τμήματα το ίδιο. Υπάρχει και ένας
μεγάλος χώρος σαν αποθήκη όπου φυλάσσονται χιλιάδες φάκελοι χωρίς να είναι
σίγουρο και ότι μπορούν να χρησιμοποιηθούν. “Φυλάσσονται” είναι τρόπος του
λέγειν, αφού, αν θέλεις, δεν είναι καθόλου δύσκολο να πάρεις ένα φάκελο και να
φύγεις. Το δύσκολο είναι να βρεις αυτόν που χρειάζεσαι για να κάνεις τη
δουλειά σου, να βρεις, δηλαδή, τον φάκελο ενός συγκεκριμένου ασθενούς.

“Στην ουσία δεν υπάρχει αρχείο στο νοσοκομείο. Εμείς κρατάμε αρχείο με δική
μας πρωτοβουλία” λέει ο κ. Γ. Ελευθερίου, μέλος του Δ.Σ. της ΕΙΝΑΠ και ταμίας
στον ΙΣΑ,, που κι αυτόν τον βρίσκω ένα απόγευμα που εφημερεύει στην
αγγειοχειρουργική κλινική ως ειδικευόμενος. Κάθεται σε ένα από τα λιγοστά
γραφεία (ευτυχώς που λείπουν οι άλλοι… οκτώ αγγειοχειρουργοί της κλινικής,
γιατί δεν θα είχαμε πού να καθήσουμε) πλάι σε κάτι παλιοβιβλιοθήκες που
εξυπηρετούν για κάθε χρήση, και σε ένα εξεταστήριο που επίσης είναι για κάθε
χρήση. Πάνω σ΄ αυτό το παλιό εξεταστήριο εξετάζονται ασθενείς ή τους γίνονται
αλλαγές, και ενδεχομένως ξαπλώνει να ξεκουραστεί λίγο ο εφημερεύων.

Όπως λέει, “είναι να αναρωτιέται κανείς πού πήγαν τα κονδύλια από τα ΜΟΠ
πληροφορικής για το ΓΝΑ που είχε χαρακτηριστεί πιλοτικό στην εφαρμογή
μηχανοργάνωσης. Πριν από ένα χρόνο είχε παραδοθεί “ως λειτουργούν” το έργο,
αλλά ακόμη και τώρα δεν έχουν συνδεθεί με δίκτυο ούτε καν τα τμήματα όπου
υπάρχουν κομπιούτερ. Ούτε το προσωπικό έχει εκπαιδευτεί γι’ αυτό. Πάντως βλέπω
να υπάρχουν ακόμη και να σκονίζονται τα μαύρα κουτιά των κόμβων”.

«Το ΕΚΑΒ πρέπει να μοιράζει καλύτερα τα περιστατικά»

Το ΚΕΝΤΡΙΚΟ κτίριο του ΓΝΑ επισκευάστηκε πρόσφατα και οι κλινικές του ­
παθολογικές και χειρουργικές ­ έχουν πια εικόνα μεγάλου θεραπευτηρίου του
εξωτερικού. Τρίκλινα τα περισσότερα δωμάτια, με δικό του μπάνιο το καθένα και
υποδομή για χρήση συσκευών ανάγκης. Χώροι πολιτισμένοι και ­ ακόμη ­ καθαροί.

Μόνο που για να αναβαθμιστούν οι κλινικές μειώθηκαν υποχρεωτικά οι κλίνες.
Έτσι, σε κάθε εφημερία, τα ράντζα… ξαναπαίρνουν θέση. Καθαρά και
τακτοποιημένα, είναι έτοιμα για να περιμένουν ασθενείς. Ένα μέσα σε κάθε
δωμάτιο και όσα χρειάζονται στον διάδρομο.

«Πραγματικά το κτίριο επισκευάστηκε, αλλά τα κρεβάτια των “μαχόμενων” κλινικών
­ παθολογικών και χειρουργικών ­ μειώθηκαν κατά 30-40%» λέει ο κ. Παν.
Γαργαλιάνος, διευθυντής της Α’ Παθολογικής Κλινικής και της Μονάδας Ειδικών
Λοιμώξεων. «Έτσι, αναγκαστικά έχουμε ράντζα. Προσπαθούμε να μετακινήσουμε τα
περιστατικά, όταν αυτό είναι δυνατόν, στις άλλες κλινικές που δεν εφημερεύουν,
όμως αυτό δημιουργεί άλλα προβλήματα, αφού θα έπρεπε να μείνουν και κάποια
κρεβάτια άδεια για τα τακτικά περιστατικά. Την ίδια στιγμή, σε αλλά νοσοκομεία
υπάρχουν πολλά άδεια κρεβάτια, ενώ υπάρχουν περιστατικά που δεν έχουν ανάγκη
τριτοβάθμιου νοσοκομείου».

Χαρακτηριστικό παράδειγμα: η γιαγιά, πάνω από 80 ετών, έπαθε εγκεφαλικό και
μπήκε στο ΓΝΑ. Αντιμετωπίστηκε από τους γιατρούς, τής έγινε και αξονική για να
αποκλειστεί η πιθανότητα αιμορραγίας που, πιθανόν, να απαιτούσε εγχείρηση από
τους νευροχειρουργούς και δεν μπορούσαν πια να της προσφέρουν τίποτα άλλο.
Αλλά ούτε μπορούν και να της κάνουν εξαγωγή, γιατί η γιαγιά έχει δυσκολίες
στην κατάποση και δεν μπορεί να σιτιστεί. Πρέπει, λοιπόν, να μείνει μερικές
ημέρες στο νοσοκομείο.

«Δεν χρειάζεται να μείνει στο τριτοβάθμιο νοσοκομείο, θα μπορούσε να πάει και
σε ένα δευτεροβάθμιο, όπως π.χ. στο “Σπηλιοπούλειο” που έχει 40 κλίνες και οι
περισσότερες είναι κενές κάθε ημέρα» λέει ο κ. Γαργαλιάνος. «Ή έστω να πάει σε
ένα τριτοβάθμιο που έχει κρεβάτια, όπως το “Αγία Όλγα” με το οποίο
εφημερεύουμε μαζί».

Οι γιατροί υπογράφουν ότι «δύναται να μετακινηθεί» ένας τέτοιος ασθενής, αλλά
το ΕΚΑΒ δεν… δύναται να την μετακινήσει και αρνείται να το κάνει…

«Πρέπει να διαχωριστούν τα νοσοκομεία ­ δεν είναι ίδιο το ΓΝΑ με το “Έλπίς”,
με το “Σπηλιοπούλειο” ή το “Αγία Όλγα”», λέει ο κ. Γαργαλιάνος που τονίζει ότι
πρέπει το ΕΚΑΒ να κατευθύνει τα περιστατικά ανάλογα με την κρισιμότητά τους
και τις δυνατότητες του νοσοκομείου. Αλλά και ο κόσμος να εκπαιδευτεί, από τα
ΜΜΕ, πώς να χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες υγείας. «Έχω δει εφημερία του
“Σισμανόγλειου” και νόμιζα ότι είμαι σε ημέρα που είναι κλειστό, εδώ, το
νοσοκομείο, γιατί κανείς δεν ήθελε να πάει σ’ αυτό επειδή είναι μακριά. Και
από την άλλη, στο ΓΝΑ ή στον “Ευαγγελισμό” ή στη Νίκαια να γίνεται κόλαση. Να
σας πω και ένα άλλο χαρακτηριστικό παράδειγμα, που δείχνει ότι δεν έχουν
οργανωθεί καλά τα πράγματα; Είμαστε μεσοτοιχία με το “Σωτηρία”. Ε, λοιπόν, το
“Σωτηρία” δεν εφημερεύει μαζί μας, οπότε θα μπορούσαμε να έχουμε καλύτερη
διασύνδεση με πέντε, συνολικά, παθολογικές κλινικές και πέντε χειρουργικές,
ενώ θα είχαμε δύο καρδιολογικές κλινικές αντί για μία που εφημερεύει κάθε
τέσσερις ημέρες».

«Οι ασθενείς περιμένουν να… βρεθούν τραυματιοφορείς»!

«Και τα νοσοκομεία πρέπει να αξιολογούνται και να βαθμολογούνται», λέει ο κ.
Παν. Γαργαλιάνος, διευθυντής της Α’ Παθολογικής Κλινικής και της Μονάδας
Ειδικών Λοιμώξεων. «Τι να το κάνω να υπάρχει νοσοκομείο σε κάποια πόλη και με
το παραμικρό να στέλνουν τα περιστατικά στην Αθήνα. Ας κάνει μια ανάλυση το
υπουργείο, για να δει πόσα στέλνουν στην Αθήνα, παραμονές Πάσχα ή άλλης
γιορτής… Για να πάνε διακοπές φυσικά».

Τα προβλήματα ταλαιπωρίας των ασθενών επιδεινώνονται εκτός των άλλων και από
έναν ακόμη παράγοντα, που τον επισημαίνει ο κ. Γαργαλιάνος: «Υπάρχει πρόβλημα
από τη μη σωστή λειτουργία του σώματος των τραυματιοφορέων. Διότι μπορεί εμείς
να έχουμε τελειώσει τη δουλειά στα εξωτερικά ιατρεία και οι άνθρωποι να
παραμένουν ακόμη εκεί, γιατί δεν υπάρχουν τραυματιοφορείς που κάνουν κουμάντο
στη διακίνηση των ασθενών. Και θεωρώ τεράστιο πρόβλημα την έλλειψη
νοσηλευτικού προσωπικού, που είναι η ραχοκοκαλιά της νοσηλευτικής φροντίδας
και αν υπήρχε όχι μόνο θα είχαμε καλύτερη νοσηλεία, αλλά θα γλίτωνε το κράτος
και λεφτά. Το γνωρίζω αυτό, γιατί υπογράφω καθημερινά, χωρίς να το θέλω,
χαρτιά για αποκλειστικές που δεν κάνουν τίποτα, αλλά μπορεί να φτάσουν σε
αμοιβή τις 16.000 δρχ. το 24ωρο, λεφτά που τα πληρώνουν τα Ταμεία ή ο ίδιος ο
ανασφάλιστος.

Οι αρμόδιοι έχουν και γνώση των προβλημάτων και, απ’ ό,τι γνωρίζω, τη διάθεση
να κάνουν ορισμένα πράγματα. Δεν ξέρω γιατί δεν τα κάνουν. Ίσως φταίμε κι
εμείς οι γιατροί ­ καταλήγει ­ διότι θα μπορούσαμε να δείξουμε ότι δεν είναι
το οικονομικό το κύριο πρόβλημά μας, αλλά το να ζήσουμε αξιοπρεπώς εμείς και
οι άρρωστοί μας».