Αδελφός της Ευρώπης

«Σας γράφω από το ωραιότερο ελληνικό νησί, και από την Κέρκυρα πιο ωραίο
ακόμα, τη Θάσο. Ποιος θα μου ‘λεγε προ δύο μηνών πως σήμερα θα ήμουν διοικητής
και απόλυτος κύριος της Θάσου. Και όμως έτσι είναι (…).

Όλα τα νησιά (Ίμβρο, Σαμοθράκη, Θάσο και Άη Στράτη) τα πήραμε χωρίς τουφεκιά.
Παραδόθηκαν οι Τούρκοι με προθυμίαν. Έχασαν το ηθικόν των, διότι αι νίκαι των
συμμάχων είναι ραγδαία. Εγώ ονειρευόμουν πόλεμον! Αλλά η μοίρα μ’ έριξεν εδώ.
Τι παράδεισος όμως αυτό το νησί! Και οι άνθρωποι, γνήσιοι Έλληνες».

Αυτά είναι τα λόγια του Κωνσταντίνου Μελά (αδελφού του Παύλου) προς την
Πηνελόπη Δέλτα, αρχές Νοεμβρίου το 1912, όταν με έναν λόχο Πεζικού
απελευθέρωνε τη Θάσο.

Ενενήντα χρόνια πέρασαν από τότε και ο Θάσος (που έδωσε το όνομά του στο νησί
καθώς κυνηγούσε να βρει την αδελφή του την Ευρώπη που την είχε απαγάγει ο Δίας
μεταμορφωμένος σε ταύρο) επιτέλους, σήμερα, την ενετόπισε στη Φέιρα της
Πορτογαλίας καθώς μπήκαμε στη ζώνη του ευρώ. «Ω, ναι», είπε, «εσύ είσαι αδελφή
μου!».

Ωστόσο το νησί εξακολουθεί να παραμένει από τα πιο παραμελημένα, στο περιθώριο
κάθε δικτύου πόλεων, γιατί ούτε υπουργό ευτύχησε να δώσει ούτε να έχει
βουλευτή από το 1963 και μετά. (Ο πατέρας μου έχασε εκείνες τις εκλογές με την
Ένωση Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου για 12 (!) ψήφους. Και τότε δεν υπήρχαν
ενστάσεις σε εκλογοδικεία όπως σήμερα).

Σήμερα έχει επιτέλους τον βουλευτή του. Είναι η έκπληξη των τελευταίων εκλογών
με τον Κώστα Τσίμα, τον στενό συνεργάτη του Ανδρέα Παπανδρέου, που είχε
παρατήσει τις επιχειρήσεις του στη Νέα Υόρκη, μόλις έγινε η χούντα, για να
ιδρύσει μαζί με άλλους το ΠΑΚ.

Η Θάσος, όμως, έχει και ένα διαχρονικό δήμαρχο, που διανύει σήμερα την τρίτη
δημαρχιακή τετραετία του και την πρώτη ως «καποδιστριακός δήμαρχος» ολόκληρου
του νησιού, τον Λευτέρη Μερέση, γιατρό, γεροντολόγο στην ειδικότητα, που ο
ίδιος όμως δεν πάτησε ακόμα τα σαράντα.

«Δεν βγαίνει, μου λέει, με τον “Καποδίστρια”. Οι αποστάσεις είναι τεράστιες. Η
Θάσος, σε έκταση, είναι ο μεγαλύτερος καποδιστριακός δήμος της χώρας. Σύντομα
θα εισηγηθούμε στην υπουργό Εσωτερικών να γίνουν δύο δήμοι στο νησί.
Ταλαιπωρούνται οι κάτοικοι να έρθουν ώς εδώ για ένα πιστοποιητικό, για μια
διαθήκη. Η κυρία υπουργός με τη γνωστή ευαισθησία της θα μας εισακούσει, όταν
το αίτημα έρθει σ’ αυτήν ομόφωνα και καλά τεκμηριωμένο».

Ωστόσο, ποια ήταν η απογοήτευσή μου όταν (πηγαίνοντας προχθές για να παραστώ
στην ανακήρυξή μου ως επίτιμου δημότη) είδα ουρά τουριστών έξω από το Μουσείο,
να μην μπορούν να μπουν. Το Μουσείο της Θάσου, που υπήρξε η πατρίδα του
μεγάλου γλύπτη της αρχαιότητας Πολύγνωτου και του συνονόματού του, συγκαιρινού
μας Πολύγνωτου Βαγή, που έργα του είχα δει απ’ το ’60 στο Μουσείο Μοντέρνας
Τέχνης της Νέας Υόρκης, είναι κλειστό εδώ και χρόνια, λόγω κακοτεχνιών στην
εκτέλεση των έργων της ανακαίνισής του.

Και τι φταίει ο Κούρος, ύψους τριάμισι μέτρων, που δεν μπορεί να δείξει τα
κάλλη του για τις κακοτεχνίες του εργολάβου; Πρέπει να γίνει «μετρό» στη Θάσο
για να δουν το φως τα αρχαία του μουσείου της που οι Γάλλοι αρχαιολόγοι τα
ανεκάλυψαν από τον περασμένο αιώνα; Η κυρία Λίνα Μενδώνη, γενική γραμματέας
του ΥΠ.ΠΟ., γνωστή για την ευαισθησία της στα θέματα αυτά, πρέπει αμέσως να
επέμβει.

Το μουσείο πρέπει να ανοίξει φέτος. Είναι ντροπή ουρές ξένων επισκεπτών ­
κυρίως Γιαπωνέζων ­ που έρχονται με το βιβλίο στο χέρι να βρίσκουν την πόρτα
του κλειστή.

Επίσης, το αρχαίο θέατρο της Θάσου κλειστό κι αυτό. Βρήκαν, λέει, άλλο θέατρο,
πιο καλό, κάτω από το υπάρχον και γι’ αυτό ακυρώθηκε το επί της γης. Και μαζί
του η Θάσος αποκόπηκε (από το 1987) από το Φεστιβάλ Αρχαίου Δράματος που
λεγόταν Φιλίππων και Θάσου. Τώρα έμεινε μόνο το Φιλίππων και Νεαπόλεως. (Κι
εδώ δηλαδή κερδίζει ο Χριστόδουλος. Η ταυτότητα του φεστιβάλ αναγράφει πλέον
το θρήσκευμά της: «Χριστιανό ορθόδοξο. Μα τα έργα, ω μητροπολίται, είναι
προχτιστιανικά. Είναι του Άδωνι και του Απόλλωνα!).

Έτσι η αποικία αυτή των Παριανών, που αδελφοποιήθηκαν με τους Θασίτες στην
αρχαιότητα, συναγωνίζεται ακόμα σήμερα, μετά τρεις χιλιάδες χρόνια, για τα
καλύτερα μάρμαρα. Τα μάρμαρα της Θάσου, πηγή πλουτισμού για το νησί στην
αρχαιότητα, έγιναν σήμερα κυρίως πληγή του νησιού και πηγή πλουτισμού των…
Δραμινών.

Το αρχαίο δράμα μετατοπίστηκε στη Δράμα που φιλοδοξεί με τα χρήματα των
μαρμαράδων της να πάρει και το Φεστιβάλ των Φιλίππων. Ο tempora o mores!

Ανάγκη επείγουσα, ο σημερινός υπουργός Πολιτισμού να επισκεφθεί το νησί, ως
άνθρωπος της κουλτούρας, ως νησιώτης που είναι ο ίδιος, και ως…
οινοπαραγωγός. Βρέθηκε επιτέλους η αρχαία συνταγή, τι έβαζαν μέσα στο βαρέλι
για να παραχθεί ο υμνημένος, εκτός από τον Όμηρο, κι από όλους τους λυρικούς
και τον Βιργίλιο ακόμα, περίφημος θασιακός οίνος.

Σήμερα η Θάσος είναι υπό τιμωρίαν. Τώρα που μπήκαμε στην ΟΝΕ ας αποδώσουμε και
την τιμή που πρέπει στον αδελφό της Ευρώπης. Όσοι Θασίτες της γης, που μας
διαβάζετε κι από το Ίντερνετ, παραγγείλτε σήμερα κιόλας τα βιβλία «Ιστορία της
Θάσου», «Οι πειραταί και η Θάσος», «Η απελευθέρωση της Θάσου» από τις εκδόσεις
Νίραγος, Αστρίς – Θάσος, τηλ. 0593.52987 και διεύθυνση: Πλάτωνος 4,
Θεσσαλονίκη, φαξ 031.270.684.