24ωρο… πολέμου η ημέρα της γενικής εφημερίας

Τις αλλαγές που επίκεινται περιμένει το ΕΣΥ

Και εν τω μεταξύ κοιμάται, ανησυχεί ή πεθαίνει ­ με το κομμάτι που διαλέγει
ο καθένας, ανάλογα με τα πιστεύω ή τα συμφέροντά του.

Όσοι είχαν πλέον απογοητευθεί ότι θα διορθωθούν κάποτε τα πράγματα, όσοι
είχαν επωφεληθεί από το γεγονός ότι δεν διορθώνονταν, και όσοι τα… βοήθησαν
να μη διορθωθούν, είναι σήμερα σε στάση αναμονής. Καθώς, πρώτη φορά, ύστερα
από πολλά χρόνια, τοποθετείται στη θέση του υπουργού Υγείας ένας άνθρωπος που
θεωρείται αποφασιστικός, επιτυχημένος σε άλλους τομείς και δεν δείχνει να
φοβάται τη σύγκρουση.

Το δραματικό όμως ερώτημα παραμένει: Μπορεί να διασωθεί το ΕΣΥ;

· «Μπορεί» λένε κατηγορηματικά πολλοί με τους οποίους μιλήσαμε ­ οι πιο
αισιόδοξοι.

·«Είναι καταδικασμένο» είπαν άλλοι ­ οι πιο απαισιόδοξοι, αλλά και αυτοί
που έχουν κάνει την αντιπολίτευση επάγγελμα.

· «Εξαρτάται προς ποια κατεύθυνση θέλουμε να το σώσουμε» είναι η σοφή
παρατήρηση που μας προέβαλαν κάποιοι άλλοι ­ οι πιο σκεπτικιστές ιδεολόγοι.
Από αυτό, λένε, εξαρτάται και το αν αξίζει να σωθεί η όχι. Και διευκρινίζουν:
Αν οι αλλαγές σημαίνουν σωστή δημόσια περίθαλψη και υγιή ιδιωτικό τομέα με
διακριτούς ρόλους, τότε, ναι, αξίζει τον κόπο να σωθεί. Αν, όμως, οι αλλαγές
πάρουν την κατεύθυνση της ιδιωτικοποίησης του δημόσιου τομέα, τότε, ας μείνουν
τα πράγματα όπως έχουν».

Σε μια προσπάθεια να διερευνήσουμε την πραγματική κατάσταση του δημόσιου
τομέα υγείας, επιλέξαμε, ως μοντέλο, ένα μεγάλο νοσοκομείο και
παρακολουθήσαμε, παραπάνω από μια εβδομάδα, τη γενική λειτουργία του, αλλά και
την ειδική λειτουργία καίριων τμημάτων του, ενώ ταυτόχρονα μιλήσαμε με
ανθρώπους σε θέσεις – κλειδιά μέσα σε αυτό.

Το συμπέρασμα ελπίζουμε ότι θα το εξαγάγει ο υπουργός Υγείας.

Κατάσταση τρέλας για όλους στα επείγοντα – ασθενείς, γιατροί, νοσοκόμες. Και πλάι οι συγγενείς να βοηθούν αλλά και να ενοχλούν

Ο άρρωστος, σε ένα καροτσάκι του νοσοκομείου, προσπαθεί να τραβήξει την
προσοχή κάποιου γιατρού ή της νοσοκόμας. Δίπλα, τα δωματιάκια με το παραβάν
είναι γεμάτα με άλλους άρρωστους που τους εξετάζει ένας γιατρός ή περιμένουν
για κάποια εξέταση.

Ο νεαρός ειδικευόμενος βρίσκεται στα πρόθυρα νευρικής κρίσης, καθώς με το ένα
χέρι κρατά το τηλέφωνο και προσπαθεί εναγωνίως να βρει έναν ειδικό γιατρό από
τις κλινικές για να κατέβει κάτω στα εξωτερικά ιατρεία. Τη μια το τηλέφωνο
βουίζει, την άλλη ο γιατρός δεν είναι εκεί και πρέπει να τον αναζητήσει αλλού.
Βλέπεις, οι γιατροί δεν έχουν βομβητή για να ειδοποιούνται. Έτσι, ή
χρησιμοποιούν το κινητό τους ή πρέπει να δίνουν αναφορά ακόμη και για να πάνε
στην τουαλέτα ή… δεν τους βρίσκεις ποτέ.

Πλάι του τρεις ­ τουλάχιστον ­ άνθρωποι προσπαθούν κάτι να ρωτήσουν, αλλά
ποιος να τους ακούσει. Και από την πόρτα, που ολοένα ανοιγοκλείνει, συγγενείς,
άρρωστοι ή περαστικοί που κάτι ψάχνουν σπρώχνονται και, καμιά φορά, βάζουν τις
φωνές ή τσακώνονται μεταξύ τους για τη σειρά.

Και έξω στον διάδρομο, μια ουρά ασθενείς μέσα σε ασθενοφόρα (10, 15, 20…)
που διεκόμισε εκεί το ΕΚΑΒ, περιμένουν και αυτοί σειρά για να εξεταστούν στα
εξωτερικά ιατρεία της Παθολογικής Κλινικής ­ μιας από τις τρεις ­ που
εφημερεύει.

Μια εικόνα τρέλας για όλους ­ ασθενείς, γιατρούς και νοσοκόμες. Δεν υπάρχει
γραμματέας για να αναλάβει το γραμματειακό μέρος (να κάνει π.χ. τα
τηλεφωνήματα), δεν περισσεύει άνθρωπος να πάρει τα ιστορικά σ’ αυτούς που
περιμένουν, ώστε να είναι έτοιμοι όταν φτάσουν στον γιατρό και ενδεχομένως να
αξιολογήσει ως πιο επείγον κάποιο περιστατικό, δεν υπάρχει κάποιος να βάλει
φραγμό στις ορδές των ανησυχούντων (αλλά και ενοχλούντων) συγγενών και δεν
υπάρχει κανείς να φροντίζει για την ασφάλεια όλων.

Αυτό το τελευταίο δεν είναι καθόλου ασήμαντο, αν κρίνει κανείς από τις
ιστορίες που διηγούνται οι εργαζόμενοι για μαχαιροβγάλτες, για ασθενείς που
βγάζουν ξαφνικά πιστόλι, για μεθυσμένους και τοξικομανείς σε κρίση κ.λπ.

Όλα τα κάνουν οι ίδιοι άνθρωποι ­ περιορισμένοι σε αριθμό ­ που πρέπει, σχεδόν
ταυτόχρονα, να εξετάζουν ασθενείς, να αξιολογούν, να παρηγορούν, να
καθησυχάζουν, να τηλεφωνούν, να γράφουν και όταν χρειάζεται να παίζουν τον
ρόλο χωροφύλακα. Μέχρι πρόσφατα έκαναν και τον τραυματιοφορέα.

Τριάντα ώρες μετά την έναρξη της γενικής εφημερίας, συναντάμε τον γιατρό
Χρήστο Μιχαηλίδη, επιμελητή της Παθολογικής Κλινικής και μέλος του Δ.Σ. της
ΕΙΝΑΠ, την ώρα που κάθεται ­ σωριάζεται είναι η σωστότερη λέξη ­ για να πιει
έναν καφέ. Τα μάτια του είναι κόκκινα, η όψη αγριεμένη και ταυτόχρονα
κατάκοπη, δεν έχει κουράγιο ούτε να αγανακτήσει.

«Τα τριτοβάθμια νοσοκομεία είναι μάχιμη ιατρική. Όταν έχει γενική εφημερία,
είναι… πόλεμος. Κυριολεκτικά. Τα νοσοκομεία δεν δέχονται αρρώστους, δέχονται
επίθεση. Και ο λόγος είναι ότι δεν υπάρχουν ηθμοί, ώστε να σταματούν τη ροή
των περιστατικών που μπορούν και θα έπρεπε να αντιμετωπίζονται στον τόπο τους.
Δηλαδή δεν υπάρχει πρωτοβάθμια περίθαλψη και έτσι όλα, από τα σοβαρά έως τα
πιο μικρά περιστατικά, φτάνουν, χωρίς καμία διαφοροποίηση, στο τριτοβάθμιο
νοσοκομείο. Όποιον βρει ξαπλωμένο στους δρόμους το ΕΚΑΒ, που το έχει καλέσει η
Αστυνομία, τον φέρνει εδώ, αφού δεν υπάρχει κανένας άλλος φορέας να τον πάρει.

Ένα μεγάλο μέρος των εισαγωγών γίνεται, γιατί δεν μπορεί να λύσει το πρόβλημά
του και τα παραπεμπτικά δεν το λύνουν. Χρειάζεται να αποφασιστεί αμέσως ποιος
μπαίνει και σε ποιον χρειάζεται απλώς να γίνουν εξετάσεις χωρίς εισαγωγή ­
κάτι που δεν είναι εύκολο πάντα να το κάνεις, γιατί υπεισέρχονται και άλλοι
παράγοντες. Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε ότι άλλο τα επείγοντα και άλλο τα έκτακτα,
που μπορεί να μην είναι επείγοντα. Χρειάζεται άλλη δομή των νοσοκομείων και
άλλη αντίληψη για τη λειτουργική σύνδεση της πρωτοβάθμιας με τις πιο
εξειδικευμένες βαθμίδες περίθαλψης για να γίνει αυτό».

Ευτυχώς οι γιατροί εδώ είναι έμπειροι και με μια ματιά που ρίχνουν στον
διάδρομο εντοπίζουν αμέσως το πραγματικά σοβαρό περιστατικό και το
αντιμετωπίζουν αμέσως, παρά τις διαμαρτυρίες αυτών που περιμένουν και «δεν
καταλαβαίνουν τη διαφορά». Για παράδειγμα, μια γαστρορραγία παίρνει αμέσως
προτεραιότητα.

Ένα άλλο μεγάλο μέρος των εισαγωγών γίνεται, γιατί πολλά ασφαλιστικά ταμεία
δεν καλύπτουν εξετάσεις των ασφαλισμένων τους (ή τις περνάνε μέσα από
διαδικασίες χρονοβόρες και αρνητικές) και έτσι, συχνά, ο ασθενής εισάγεται στο
νοσοκομείο για μία ή δύο ημέρες μόνο για να κάνει εξετάσεις, που θα μπορούσε
να έχει κάνει ως εξωτερικός ασθενής. Κι έτσι, μ’ αυτή την κοντόφθαλμη πολιτική
τα Ταμεία δαπανούν τελικά περισσότερα από όσα θα τους κόστιζε μια απλή
εξέταση, επιβαρύνοντας ταυτόχρονα το Εθνικό Σύστημα Υγείας.

Ημέρα γενικής εφημερίες του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Γ. Γεννηματάς» ­ ένα
24ωρο κάθε τέταρτη ημέρα μαζί με άλλα μικρότερα νοσοκομεία, όπως το «Αγία
Όλγα», το Γ’ Θεραπευτήριο του ΙΚΑ, και στον Πειραιά το Νοσοκομείο της Νίκαιας.
Όπως λένε όλοι, τον κορμό της γενικής εφημερίας τον κρατάνε τρία νοσοκομεία:
το Γενικό Κρατικό, ο Ευαγγελισμός και της Νίκαιας, που σηκώνουν δυσβάστακτο
βάρος, χωρίς καν να έχουν την απαραίτητη οργανωτική υποδομή.

«Τουλάχιστον το 50% του χρόνου μου το διαθέτω για διαδικαστική δουλειά, που
δεν είναι η δουλειά μου» λέει ο κ. Μιχαηλίδης. «Να πηγαίνω να παρακαλάω για να
μου κάνουν τον υπέρηχο γρήγορα ή την αξονική, να κατεβάζω τα αίματα εγώ. Ακόμη
και πριν από την εφημερία, γιατί δεν θέλω να έχω διασπορές όταν αρχίσει. Ο
γιατρός θα πρέπει να ασχολείται μόνο με επιστημονικά καθήκοντα. Εδώ κάνω και
όλα τα υπόλοιπα. Θα έπρεπε να υπάρχει μια πολύ καλύτερη και σοβαρή οργάνωση.
Αυτό το παραδεχόμαστε όλοι, αλλά δεν καταλαβαίνουμε γιατί δεν γίνεται».

Εισαγωγή χωρίς … αιτία

«Ό,τι βρει ξαπλωμένο το ΕΚΑΒ το φέρνει εδώ», λένε οι γιατροί που ζουν 30 ώρες εφημερίες χωρίς ένα χώρο για να πλυθούν ή να ξεκουραστούν λίγο

Περίπτωση 1η: Ο παππούς κρατάει μια βαλίτσα στο χέρι και περιμένει.
Έρχεται από τη Νάξο. Εκεί του είπε κάποιος γιατρός ότι κάτι έχει η καρδιά του,
αλλά όταν τον εξετάζει ο γιατρός που εφημερεύει δεν βρίσκει τίποτα. «Δεν έχει
τίποτα η καρδιά σου, παππού», του λέει. Ο παππούς τον κοιτάζει με απελπισία.
«Κι εγώ πού θα πάω τώρα;».

Ερώτημα 1ο: Τι κάνει ο γιατρός ενός κρατικού νοσοκομείου σ’ αυτή την
περίπτωση;

Περίπτωση 2η: Η κυρία είναι εμφανώς νευρωτική. Πιλατεύει εδώ και πολλή
ώρα τον εφημερεύοντα και επιμένει, δείχνοντας και μια σειρά από εξετάσεις που
κουβαλάει, ότι είναι πολύ άρρωστη και δεν αισθάνεται καθόλου καλά. Είναι χλωμή
και καταπονημένη και δεν ξέρεις αν είναι από την αρρώστια ή από τον φόβο μην
την βγάλουν έξω. Πέφτει και κάποιο τηλεφώνημα ενδιαφέροντος…

Ερώτημα 2ο: Τι κάνει ο γιατρός ενός κρατικού νοσοκομείου σ’ αυτή την
περίπτωση;

Απάντηση και στα δύο: Εισαγωγή του ασθενούς. Είτε για λόγους
κοινωνικούς είτε για λόγους… πιεστικούς.

Τα τρίκλινα με μπάνιο, έβγαλαν… τα ράντζα στους διαδρόμους!

Στην ουρά ασθενείς – με ή χωρίς ασθενοφόρο – διεκδικούν μια θέση στο εξεταστήριο. Γραμματέας δεν υπάρχει, νοσοκόμα δεν περισσεύει, όποιος προλάβει μπαίνει

Αρχίζοντας από αυτή τη δευτεριάτικη εφημερία, παρακολούθησα, μια εβδομάδα και
πλέον, τη λειτουργία αυτού του μεγάλου νοσοκομείου της Αττικής, του ΓΝΑ, σε
ημέρες εφημερίας, αλλά και σε κανονικές ημέρες. Σκοπός: να παρακολουθήσω στην
πράξη το μοντέλο λειτουργίας ενός μεγάλου νοσοκομείου, που θα μπορούσε να
χαρακτηρισθεί μέσο νοσοκομείο της χώρας ­ ούτε το καλύτερο, αλλά ούτε και το
χειρότερο. Ενός νοσοκομείου, που, κάλλιστα, μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως δείγμα
για τον τρόπο που δημιουργούνται, διοικούνται και λειτουργούν τα ελληνικά
δημόσια νοσοκομεία ­ με όλες τις διαφορές που ασφαλώς υπάρχουν.

Το κτίριο, στο οποίο αντιμετωπίζονται τα επείγοντα περιστατικά, έχει πρόσφατα
ανακαινισθεί και σε αυτό στεγάζονται, επίσης, οι τρεις παθολογικές και οι
τρεις χειρουργικές κλινικές, ενώ υπάρχουν και όλες οι βασικές ειδικότητες ­
παθολόγοι, χειρουργοί, αγγειοχειρουργοί, ορθοπεδικοί, κ.ο.κ. Στο απέναντι,
παλιό, κτίριο στεγάζονται τα εξωτερικά ιατρεία και οι οφθαλμίατροι, οι ΩΡΛ, οι
καρδιολόγοι, οι υποειδικότητες της χειρουργικής, κ.λπ.

Οι επισκευασμένοι θάλαμοι των κλινικών είναι οι περισσότεροι τρίκλινοι με δικό
τους μπάνιο, ενώ υπάρχουν και πεντάκλινοι, επίσης με μπάνιο. Μόνο πού για να
γίνει αυτό και να έχουν, πράγματι, οι ασθενείς που νοσηλεύονται τις κατάλληλες
συνθήκες, μειώθηκαν τα κρεβάτια από 38 σε 21, με αποτέλεσμα να βλέπεις, έπειτα
από κάθε εφημερία ράντζα πλάι στις τρεις κλίνες του θαλάμου, αλλά και έξω στον
διάδρομο. Η αλήθεια είναι ότι χρησιμοποιούνται μόνο σε δεδομένες ευκαιρίες ­
γίνεται προσπάθεια να μεταφερθούν στις άλλες κλινικές, αν υπάρχουν διαθέσιμα
κρεβάτια, αλλά βεβαίως εναποτίθεται στη συνεννόηση μεταξύ των γιατρών και της
καλής συνεργασίας.

Εν τούτοις, η γιαγιά που την ακούσαμε να βογκάει όλη τη νύχτα με κρεμασμένα τα
πόδια στο πάτωμα, γιατί δεν μπορούσε να βολευτεί στο ράντζο, δεν είναι ένα
σπάνιο φαινόμενο.

Δίπλα ακριβώς από το ΓΝΑ, με ένα συρματόπλεγμα να τα χωρίζει, είναι η Σωτηρία,
ένα νοσοκομείο εκτεινόμενο σε πολλά κτίρια ­ σε κάποια από τα οποία οι
συνθήκες είναι άθλιες, ή και επικίνδυνες, ενώ άλλα έχουν πραγματικά
εκσυγχρονισθεί.

Το Σωτηρία δεν έχει αξονικό τομογράφο, αλλά έχει… 12 πνευμονολογικές
κλινικές, όπως την εποχή των σανατορίων. Το ΓΝΑ δεν έχει καθόλου
πνευμονολογικές κλινικές, ούτε θωρακοχειρουργούς. Τα δύο νοσοκομεία
αλληλοκαλύπτονται από ένα σύστημα μεταφορών (με το ΕΚΑΒ, ή αυτοκίνητα
συγγενών), που αποτελεί σπατάλη σε χρόνο, σε χρήμα και σε ανθρώπους, εκτός από
την ταλαιπωρία των ασθενών. Οι μόνοι που ωφελούνται από την κατάσταση είναι τα
ιδιωτικά διαγνωστικά κέντρα της γύρω περιοχής…

Γιατί δεν θα μπορούσαν να ενοποιηθούν, ρωτήσαμε πολλούς γιατρούς του ΓΝΑ.
Κανένας από αυτούς δεν έδειξε να διαφωνεί: «Συμφωνώ απόλυτα», λέει
χαρακτηριστικά ο κ. Μιχαηλίδης, «αλλά εδώ δεν έχουμε κατορθώσει να κάνουμε τα
δύο φανάρια που υπάρχουν στο δρόμο ένα. Και μόνο κυκλοφοριακά να το δεις, θα
έπρεπε να υπάρχει μόνο ένα φανάρι, αφού επικοινωνούμε εσωτερικά.

Η λύση είναι να χτιστεί ένα νέο κοινό νοσοκομείο εδώ μέσα. Διότι, ναι μεν,
έχει γίνει μια καλή προσπάθεια εδώ και στο Σωτηρία, αλλά το παλιό δεν παύει να
είναι παλιό… Τα σύγχρονα νοσοκομεία πλέον έχουν άλλη λογική. Και πέρασε η
εποχή που λέγαμε ότι η προσφορά της υγείας μετράει, και ας μην είναι τόσο
καλές οι συνθήκες. Έχει ανέβει το επίπεδο το κόσμου, πρέπει να κοιτάξουμε και
την ξενοδοχειακή πλευρά. Άλλωστε και η ίδια η ιατρική έχει αλλάξει και απαιτεί
άλλες συνθήκες».