ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Η απάντηση της πολιτικής

Η επισφράγιση της πλήρους ένταξης της χώρας μας στην ΟΝΕ έρχεται στην
κατάλληλη στιγμή. Σε μία περίοδο που η δημαγωγία, με διάφορα προσωπεία,
ξανακάνει αισθητή την παρουσία της, η πολιτική, υπό την καλύτερη δυνατή έννοια
της δικαίωσης μιας συλλογικής προσπάθειας, είναι αυτή που γράφει ιστορία.

Απέναντι στην επιπέδου τετάρτης δημοτικού άσκηση ανιστόρητης πατριδογνωσίας
που εκπορεύεται από ορισμένους κύκλους, η δημοκρατία μας παίρνει οξυγόνο από
τη σχετική νηφαλιότητα με την οποία αντιμετωπίζεται η αρχή της νέας ­ και γι’
αυτό άδηλης ­ ιστορικής σελίδας. Η πρόσκληση της εφημερίδας που κρατάτε στα
χέρια σας προς τους τέσσερις αρχηγούς των εκπροσωπούμενων στη Βουλή κομμάτων
αποδείχθηκε χρήσιμη ως άσκηση αυτοπειθαρχίας και ελπιδοφόρα ως προς τις,
συνήθως κρυμμένες, δυνατότητες επικοινωνίας με την ουσία των πραγμάτων. Με τις
εκατέρωθεν διατυπούμενες πολιτικές θέσεις είναι αδύνατο να συμφωνήσει κανείς
συλλήβδην ή να μην αισθανθεί την προσπάθεια ισορροπίας ανάμεσα στο κομματικό
και το γενικό συμφέρον. Και πάλι όμως η σύγκριση με άλλου είδους κηρύγματα
αποδεικνύεται καταλυτική: είναι έκδηλη η πρόθεση των πολιτικών να απευθυνθούν
στη νοημοσύνη και όχι στους ενστικτώδεις φόβους των πολιτών και να δονήσουν τη
χορδή της ευθύνης τους και όχι την πατροπαράδοτη διχαστική τους προδιάθεση.

Στο άρθρο του Πρωθυπουργού, το πιο προβλέψιμο, γιατί ήδη παρουσιασμένο στον
λαό υπό τη μορφή πολιτικών δεσμεύσεων, το βασικό στοιχείο είναι, νομίζω, ο
τόνος ταπεινοφροσύνης, σχεδόν αιδούς, ο μόνος, εξάλλου, που ταιριάζει στα
πραγματικά πολιτικά επιτεύγματα. Όχι μόνο δεν πρόκειται για «άφιξη στην Ιθάκη»
(αν και οι μνηστήρες ήδη καραδοκούν) αλλά η ένταξη αποτελεί μόνο την αρχή μιας
συλλογικής ευκαιρίας, άρα το στοίχημα απέχει πολύ από το να έχει ήδη κερδηθεί.
Η συγκράτηση βέβαια οφείλεται σε μεγάλο βαθμό και στην επίγνωση, κοινή για
όλους όσους κρατούν τα μάτια τους ανοικτά, ότι τα σημαντικά που επιτεύχθηκαν
θα μείνουν αδικαίωτα αν δεν ακολουθηθούν από τα ακόμα σημαντικότερα που μένει
να γίνουν. Αλλά γι’ αυτά δεν υπάρχουν ούτε έτοιμες ούτε καν εμφανείς λύσεις: η
περίφημη πρόκληση της «κοινωνικής συνοχής», καθώς και η ανάγκη βελτίωσης της
ποιότητας ζωής του Έλληνα πολίτη δεν εξαρτώνται ­ ευτυχώς ­ από την Ευρωπαϊκή
Ένωση, αλλά και δεν διαφαίνεται ­ δυστυχώς ­ πώς σκοπεύει να τις κάνει πράξη η
κυβέρνηση.

Σε αυτό το γεγονός επικεντρώνει ο αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης την
έντιμη («η ένταξη αποτελεί θετικό γεγονός») αλλά όχι πάντα ακριβή ανάλυσή του
(το σημερινό ΠΑΣΟΚ ουδόλως «αναγκάσθηκε να ακολουθήσει» τον ευρωπαϊκό
προσανατολισμό του αντιπάλου του). Το πρόβλημα βρίσκεται στα μέτρα που
προτείνει για το ξεπέρασμα των αγκυλώσεων. Αυτή η «ριζοσπαστική φιλελεύθερη
πολιτική με κοινωνική αλληλεγγύη», ιδίως όταν ως πρώτο της μέλημα προβάλλεται
«μία πολιτική πραγματικής αποκρατικοποίησης», θυμίζει έντονα τις πρώιμες
λεκτικές ακροβασίες ­ τύπου «όσο πιο περιφερειακοί τόσο πιο ισχυροί» ­ του
σημερινού κόμματος εξουσίας. Η μόνη ριζοσπαστική πολιτική σήμερα στην Ευρώπη
είναι η κάμψη του φιλελευθερισμού ­ το λέει η εικόνα της και όχι κάποιο
ιδεολόγημα.

Η γενική γραμματέας του ΚΚΕ παραμένει συνεπής σε μια πολιτική γραμμή νόμιμη
όσο οι υπόλοιπες, έστω κι αν δεν αντέχει στη δοκιμασία της πραγματικότητας. Η
αντιμετώπιση μιας στρατηγικής επιλογής ως γενεσιουργού «ταξικής πόλωσης» δεν
είναι μόνο, νομίζω, ξεπερασμένη, αλλά και ανειλικρινής, αφού οι ίδιοι οι
ορθόδοξοι κομμουνιστές γνωρίζουν καλύτερα από τον καθένα ότι η μεγάλη
μεταστροφή που επέφερε η παγκοσμιοποίηση ήταν ακριβώς η πλήρης ανατροπή των
όρων των κοινωνικών διεκδικήσεων.

Όσο για τον δρόμο της «λαϊκής οικονομίας», που στηρίζεται πλήρως στον κρατικό
σχεδιασμό και την ιδιοκτησία, μια ερώτηση αρκεί: θυμάται άραγε για ποιο κράτος
μιλάει; Αντίθετα, ο πρόεδρος του Συνασπισμού ξέρει ότι πρόκειται για το κράτος
της μόνιμης ιστορικής υστέρησης, του ανορθολογισμού και των διαρθρωτικών
ελλειμμάτων. Η περιγραφή της πραγματικής κατάστασης είναι εξαιρετικά ακριβής
και ολοκληρωμένη, αλλά εξίσου εμφανής με την αμηχανία του να προσδιορίσει έναν
ελληνικό «δεύτερο δρόμο για την ανταγωνιστικότητα».

Η Αριστερά πράγματι είναι η ελπίδα αλλά, μέχρι στιγμής, και ο αδύνατος κρίκος
της ευρωπαϊκής πορείας. Αυτό το θέμα αξίζει για μένα ένα διανοητικό
συλλαλητήριο.

Ο δικηγόρος Κώστας Β. Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ του Συνταγματικού Δικαίου.