ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ουδέν νεώτερον;

«Όσα νέα μέσα και να εμφανισθούν, οι εφημερίδες δεν θα εξαφανιστούν ­
τουλάχιστον στη διάρκεια της ζωής του Υψίστου, δηλαδή ποτέ». Αυτό δήλωσε
πρόσφατα σε συνάντηση με μέλη της ΔΕΕ ο κ. Μπουτς Ρίκιελ, διευθυντής
Περιεχομένου της usatoday.com, ηλεκτρονικής
υπηρεσίας της γνωστής αμερικανικής εφημερίδας «USA Today». Ωστόσο, η εντύπωση
παραμένει ότι οι εφημερίδες βλέπουν το Ίντερνετ ακόμα ως απειλή. Ή μήπως τα
πράγματα έχουν αρχίσει να αλλάζουν;

Τα τελευταία νέα έρχονται από το Παγκόσμιο Κογκρέσο της Διεθνούς Ενώσεως
Εφημερίδων που έλαβε χώρα στο Ρίο ντε Τζανέιρο την προηγούμενη εβδομάδα. Κατά
τη διάρκεια του Κογκρέσου παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα αποκλειστικής έρευνας
της ΔΕΕ πάνω στην παρουσία και τις δραστηριότητες των εφημερίδων στο
Διαδίκτυο. Η πρώτη διαπίστωση ήταν ιδιαίτερα θετική ­ οι εφημερίδες, στη
μεγάλη τους πλειοψηφία, έχουν αναπτύξει κάποιας μορφής ηλεκτρονική έκδοση και
αυτό ανεξάρτητα από το μέγεθός τους και από τον βαθμό διάδοσης του Ίντερνετ
στη χώρα τους.

Η συνέχεια ήταν κάπως διαφορετική. Τρεις στις τέσσερις εφημερίδες έχουν πέντε
ή λιγότερους δημοσιογράφους για την έκδοσή τους στο Διαδίκτυο, ενώ ο
επικεφαλής αυτής της μικρής ομάδας αναφέρεται στον (δημοσιογράφο) διευθυντή
της έντυπης έκδοσης και όχι στον διευθύνοντα σύμβουλο των ηλεκτρονικών
δραστηριοτήτων. Και παρ’ όλο που οι δημοσιογράφοι του Ίντερνετ δουλεύουν, στις
περισσότερες περιπτώσεις, μαζί με αυτούς του εντύπου, μόνο το 50% των
ηλεκτρονικών εκδόσεων ανανεώνουν την ειδησεογραφική τους ύλη (έστω και μία
φορά) μέσα στην ημέρα. Αυτό δεν αποτελεί έκπληξη, ειδικά αφού ένα άλλο εύρημα
είναι το γεγονός ότι τρεις στις τέσσερις ηλεκτρονικές εφημερίδες έχουν μόνο
την ειδησεογραφία του εντύπου και τίποτα παραπάνω. Με αυτά τα δεδομένα, δεν θα
πρέπει να θεωρηθεί παράξενη η διαπίστωση ότι περίπου 20% δεν έχει ακόμα ούτε
μια διαφήμιση ­ κοινώς, έσοδα μηδέν…

Ωστόσο, ίσως το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα να έχει να κάνει με την αντίθεση
μεταξύ των μικρών και μεγάλων εφημερίδων. Το 75% των ηλεκτρονικών εκδόσεων που
ανανεώνουν (διαρκώς ή σχεδόν) την ύλη τους είναι μεγάλες εφημερίδες. Το ίδιο
ισχύει γι’ αυτές που αναπτύσσουν (και) διαφορετική ειδησεογραφία στο Δίκτυο,
επιπλέον δηλαδή από την ύλη του εντύπου. Σε ό,τι αφορά τον αριθμό των
συντακτών της ηλεκτρονικής έκδοσης, η διαφορά μικρών και μεγάλων γίνεται
χάσμα: η «Boston Globe», οι «New York Times», η «Washington Post» και η «USA
Today» έχουν περισσότερους από πενήντα δημοσιογράφους, ενώ η «Chicago Tribune»
(όπως και οι «Financial Times») έχει λιγότερους, έχοντας, εντούτοις, πάρει
διαφορετική στρατηγική κατεύθυνση: οι συντάκτες έχουν αρχίσει να εξελίσσονται
σε «πολυδημοσιογράφους», αφού εκπαιδεύονται σε όλα τα μέσα,
συμπεριλαμβανομένης και της (παραδοσιακής) ραδιοτηλεόρασης.

Η εξήγηση γι’ αυτό το χάσμα ενδεχομένως βρίσκεται στο γεγονός ότι, για τις
μεγαλύτερες εφημερίδες, ο (αυξανόμενος) αριθμός χρηστών στο Ίντερνετ έχει
αρχίσει να συγκλίνει με τον (σταθερό ή φθίνοντα) αριθμό αναγνωστών της έντυπης
έκδοσης. Στελέχη της (ηλεκτρονικής) «USA Today» δήλωσαν στην πρόσφατη
συνάντησή τους με μέλη της ΔΕΕ ότι είναι βέβαιοι πως το 2001 οι «πελάτες» τους
θα είναι περισσότεροι στο Ίντερνετ απ’ ό,τι στον «αναλογικό» κόσμο.

Το χάσμα μικρών-μεγάλων γεφυρώνεται στο τελικό εύρημα: οι περισσότερες
ηλεκτρονικές εκδόσεις εφημερίδων εξακολουθούν να είναι ζημιογόνες, ορισμένες
σε εντυπωσιακό βαθμό ­ η «Washington Post» του Διαδικτύου ανακοίνωσε πρόσφατα
ετήσιες ζημιές εκατό (ναι, εκατό) εκατομμυρίων δολαρίων. Όχι πως αυτό
θεωρείται απαραίτητα αρνητικό· αντίθετα, η ζημιά μεταφράζεται σε «επιθετική»
επενδυτική πολιτική. Και αυτό δεν ισχύει μόνο για τις εφημερίδες ­ σε περσινό
συνέδριο της ΔΕΕ με θέμα το γυναικείο κοινό, η Φραν Μάιερ, αντιπρόεδρος τους
Women. com (ηλεκτρονικής υπηρεσίας για γυναίκες), δήλωσε απαντώντας σε ερώτηση
περί ζημίας ή κέρδους της εταιρείας: «Μα φυσικά και χάνουμε χρήματα!» ­
επιπλέον, έδειχνε και κάπως θιγμένη από την ερώτηση.

Ο Κωνσταντίνος Καμάρας είναι διευθυντής του γραφείου μάνατζμεντ και
μάρκετινγκ της Διεθνούς Ενώσεως Εφημερίδων.