Παραγωγικά πλέον τα αδρανή κεφάλαια

Η ΟΝΕ, το ευρώ, η διεθνοποίηση των αγορών και η σταδιακή ωρίμανσή τους,
τόσο σε θεσμικό όσο και σε λειτουργικό επίπεδο, οδηγούν τις κεφαλαιαγορές να
λειτουργούν ως «εργαλεία» και όχι μόνο ως «πεδία τζόγου». Έτσι, λίγο πριν από
την ένταξη των πρώτων μελών-χωρών της ΟΝΕ το 1998, στη Γερμανία και στη Γαλλία
οι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί άρχιζαν να αναθεωρούν τις επενδυτικές
στρατηγικές και τα αποταμιευτικά και ασφαλιστικά προϊόντα. Μερικούς μήνες
αργότερα, στην Πορτογαλία, στην Ισπανία και στην Ιταλία παρατηρήθηκαν
παρόμοιες κινήσεις.

Στόχος ήταν να χρησιμοποιηθεί η κεφαλαιαγορά ως επενδυτικό και δανειστικό
εργαλείο, διοχετεύοντας σε αυτήν κεφάλαια που λίμναζαν ως αποθεματικά
(τραπεζών και κυρίως ασφαλιστικών ταμείων). Με τον τρόπο αυτό τα αδρανή
κεφάλαια θα γίνουν παραγωγικά.

Η δημιουργία κλαδικών χαρτοφυλακίων σε πανευρωπαϊκό αλλά και σε διεθνές
επίπεδο αποτελούν μια λύση. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι επενδυτικοί φορείς
(τράπεζες, αμοιβαία κεφάλαια, ασφαλιστικά ταμεία, χρηματιστηριακές εταιρείες,
εταιρείες επενδύσεων κ.λπ.) φτιάχνουν χαρτοφυλάκια με μετοχές του ίδιου
κλάδου, αλλά από διαφορετικές αγορές. Δεν βλέπουν δηλαδή μπροστά τους εθνικές
οικονομίες ή αγορές, αλλά εταιρείες. Έτσι δημιουργούνται χαρτοφυλάκια
τηλεπικοινωνιών, πληροφορικής, τραπεζών κ.λπ.

Κλαδικά χαρτοφυλάκια

Ήδη οι αναλυτές συγκρίνουν και βάζουν τις μετοχές του ΟΤΕ στο ίδιο καλάθι με
τις μετοχές της Panafon, της Vodafon κ.λπ. Το ίδιο κάνουν με τις μετοχές της
Alpha Τραπέζης Πίστεως, της Εθνικής, της HSBC της Αγγλίας, της ΒΝΡ της
Γαλλίας, της Deutsche Bank της Γερμανίας κ.λπ., όταν διαμορφώνουν τραπεζικά
χαρτοφυλάκια.

Διαλέγουν δηλαδή τις καλύτερες μετοχές του κλάδου μεταξύ των χρηματιστηρίων.

Η διαλογή γίνεται με τη χρήση διαφόρων κριτηρίων, τα οποία είναι ποσοτικά και
ποιοτικά. Τα ποσοτικά κριτήρια είναι τα κλασικά, όπως για παράδειγμα οι λόγοι
τιμής προς κέρδη (Ρ/Ε), οι λόγοι τιμής προς εσωτερική αξία (Ρ/BV) και ο ρυθμός
μεταβολής του λόγου τιμής προς κέρδη (PEG).

Επειδή το καλύτερο δεν μπορεί πάντα να μετρηθεί, υπάρχουν και τα ποιοτικά
κριτήρια. Αυτά έχουν σχέση κυρίως με τα περιθώρια της περαιτέρω ανάπτυξης κάθε
εταιρείας στο πλαίσιο της αγοράς και της οικονομίας που δραστηριοποιούνται. Οι
αναλυτές δηλαδή προσπαθούν να εντοπίσουν εάν η εταιρεία βρίσκεται κοντά στο
σημείο κορεσμού της αγοράς. Έτσι, εάν ένας ποσοτικός δείκτης τοποθετεί μια
ελληνική εταιρεία σε δεύτερη μοίρα απ’ ό,τι μια αγγλική, μπορεί να προτιμηθεί
η ελληνική, διότι έχει μεγαλύτερα περιθώρια ανάπτυξης.

Τα νέα προϊόντα

Με την εξέλιξη αυτή, ιδιωτικά κεφάλαια (κυρίως προερχόμενα από την
αποταμίευση), αλλά και θεσμικά (κυρίως ασφαλιστικών ταμείων) βρίσκουν διέξοδο
στην κεφαλαιαγορά.

Όσον αφορά στους αποταμιευτές, οι απαιτήσεις τους αυξάνονται συνεχώς καθώς
έχουν μπροστά τους πλήθος επενδυτικών επιλογών. Έτσι, το επόμενο βήμα είναι να
«συγκεντρώσει» κανείς τις επενδυτικές επιλογές, να τις ταξινομήσει και να τις
προσφέρει. Αυτό θα οδηγήσει στο «ράψιμο και στο κόψιμο επενδυτικών
κουστουμιών» στα μέτρα του κάθε πελάτη – αποταμιευτή.

Έτσι, το επόμενο βήμα είναι να δημιουργηθούν αποταμιευτικά προϊόντα, όπως για
παράδειγμα ο λογαριασμός ταμιευτηρίου, του οποίου το επιτόκιο δεν θα
προέρχεται από την εκμετάλλευση κεφαλαίων εκ μέρους της τράπεζας για
χορηγήσεις, επενδύσεις κ.λπ. Το επιτόκιο αυτό θα προέρχεται από συγκεκριμένες
επενδύσεις που θα διαλέγει ο αποταμιευτής. Για παράδειγμα, θα υπάρχει
αποταμιευτικό προϊόν του οποίου η απόδοση θα προέρχεται από επενδύσεις σε
συνάλλαγμα.

Ταυτόχρονα θα δημιουργηθούν και πιο σύνθετα προϊόντα, όπου ένα κομμάτι της
απόδοσης θα είναι σταθερό και το υπόλοιπο θα εξαρτάται από την πορεία των
επενδύσεων που θα επιλέγει ο επενδυτής. Για παράδειγμα θα δημιουργηθεί ένα
αποταμιευτικό προϊόν (π.χ. λογαριασμός ταμιευτηρίου), το οποίο θα προσφέρει
ένα σταθερό επιτόκιο (π.χ. το επιτόκιο του ευρώ) και ένα μεταβλητό κομμάτι,
που θα εξαρτάται από την πορεία της επένδυσης που θα επιλέξει ο πελάτης. Η
επένδυση αυτή μπορεί να συνδέεται με μετοχές (κλαδικό χαρτοφυλάκιο), ομόλογα,
συνάλλαγμα, εμπορεύματα, αμοιβαία κεφάλαια κ.λπ.

Όσον αφορά στα θεσμικά κεφάλαια, και κυρίως των ασφαλιστικών ταμείων,
σημειώνεται ότι τα νέα αυτά προϊόντα που θα συνδέονται με κλαδικά χαρτοφυλάκια
θα δημιουργούνται και θα μοιράζονται σε επίπεδο ομίλων και στο ίδιο δίκτυο.
Έτσι, τα επενδυτικά προγράμματα θα συνδυάζονται με τα ασφαλιστικά και η τάση
που επικρατεί είναι να γίνουν ένα. Η εξέλιξη αυτή αποτελεί και μέσο εξυγίανσης
των συνταξιοδοτικών φορέων, δεδομένου ότι ο πληθυσμός στην Ευρώπη γηράσκει. Κι
αυτό διότι τα κεφάλαια των μη οικονομικά ενεργών πολιτών που σωρεύονται για
συνταξιοδοτικούς σκοπούς αντί να λιμνάζουν σε τοποθετήσεις ελαχίστων αποδόσεων
επανασυνδέονται στην παραγωγή μέσω της κεφαλαιαγοράς.

Οι επιπτώσεις

Η εξέλιξη όμως αυτή δημιουργεί χαρτοφυλάκια και συνεπώς οδηγεί σε αναλύσεις
όχι σε εθνικό επίπεδο, αλλά σε «διακλαδικό» και ταυτόχρονα σε «διευρωπαϊκό».
Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι εάν ένα επενδυτικό προϊόν στηρίζεται σε μετοχές του
κλάδου των τηλεπικοινωνιών, οι αναλυτές δεν θα διακρίνουν ελληνικές και
ευρωπαϊκές εταιρείες, αλλά τις πιο υγιείς επιχειρήσεις του κλάδου ανεξαρτήτως
χώρας. Η αλλαγή αυτή θα επιφέρει σημαντική μετακίνηση κεφαλαίων σε μετοχές
εταιρειών των κλάδων που θα προτιμηθούν. Συνεπώς, θα υπάρξει αντίστοιχη
«εκροή» κεφαλαίων από μετοχές εταιρειών των οποίων οι κλάδοι δεν θα
προτιμηθούν. Με άλλα λόγια θα συγκεντρωθούν κεφάλαια σε μετοχές σε
πανευρωπαϊκό επίπεδο στους κλάδους που θα προτιμηθούν και θα αδειάσουν από
κάποιους άλλους. Γενικά, οι κλάδοι που αναμένεται να προτιμηθούν είναι αυτοί
που στα επόμενα χρόνια θα έχουν τους μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης και
συνδέονται κυρίως με την κατανάλωση και τη νέα οικονομία. Έτσι, κλάδοι
χρηματοοικονομικών υπηρεσιών (τράπεζες, ασφάλειες, επενδυτικές εταιρείες
κ.λπ.), τηλεπικοινωνιών, πληροφορικής, Internet και δικτύων πώλησης (φυσικών ή
ηλεκτρονικών) θεωρούνται μερικοί από αυτούς που θα προτιμηθούν.

Η ρευστότητα

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του κ. Thomas Lips, διευθύνοντος συμβούλου του Α.Ι.
G. Global Investment Corp. L.t.d., η υιοθέτηση του ενιαίου ευρωπαϊκού
νομίσματος έχει δημιουργήσει θετικά δεδομένα ως προς τη συναλλακτική
δραστηριότητα, το εύρος των προσφερόμενων προϊόντων αλλά και τον αυξανόμενο
αριθμό των επενδυτών που τελικά θα συνδέσουν τα κεφάλαιά τους με τη μελλοντική
πορεία της ενιαίας ευρωπαϊκής κεφαλαιαγοράς.

Έτσι, η ρευστότητα των αγορών μετοχών και ομολόγων στις χώρες του ευρώ θα
αποτελέσει τον καταλύτη πέρα των υπολοίπων θεμελιωδών δεδομένων, ο οποίος θα
δώσει το θετικό τόνο στις τιμές των ευρωπαϊκών μετοχών όχι μόνο φέτος αλλά και
έως το 2010. Με αυτά τα δεδομένα υπολογίζεται ότι στην επόμενη δεκαετία η
υπερβάλλουσα ρευστότητα που θα κατευθυνθεί στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια θα
ξεπεράσει τα 11,6 τρισ. δολάρια, ενώ την ίδια στιγμή η προσφορά μετοχών μέσω
των εισαγωγών ή και αυξήσεων μετοχικού κεφαλαίου θα φτάσει τα 4,3 τρισ.
δολάρια. Αυτό σημαίνει ότι σε ετήσια βάση θα εισρεύσουν κατά μέσο όρο 700 δισ.
δολάρια από ιδιώτες και θεσμικούς επενδυτές στα ευρωπαϊκά χρηματιστήρια.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί ο καταλυτικός ρόλος των αμοιβαίων κεφαλαίων και των
συνταξιοδοτικών ταμείων στη διαμόρφωση των μελλοντικών χρηματιστηριακών
εξελίξεων στην Ευρώπη. Κι αυτό διότι αφενός οι θεσμικοί επενδυτές
διαδραματίζουν στις αγορές έναν πιο ισορροπημένο και μακροπρόθεσμο ρόλο και
αφετέρου θα συμβάλλουν στη βελτίωση του οικονομικού επιπέδου των ιδιωτών καθώς
και στην επίλυση του πιο σημαντικού προβλήματος, δηλαδή του ζητήματος της
κοινωνικής ασφάλισης με τις γνωστές οικονομικές και κοινωνικές διαστάσεις.