Από τον πρόεδρο στον μάνατζερ

Κορνήλιος Σίρχαουζ – Πέτρος Στάθης. Χαρακτηριστικό διοικητικό σχήμα της νέας κατάστασης που έχει επικρατήσει στο ελληνικό ποδόσφαιρο

Η αποχώρηση του Γιώργου Βαρδινογιάννη από τον Παναθηναϊκό δεν έκλεισε έναν
ιστορικό κύκλο μόνο στην αθηναϊκή ΠΑΕ, αλλά σηματοδοτεί και το τέλος μιας
εποχής στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο γενικά. Ήταν ο μακροβιότερος πρόεδρος από
ιδρύσεως του επαγγελματικού πρωταθλήματος, ο μοναδικός άνθρωπος που το έζησε
από μέσα, από τη θέση του προέδρου, από το 1979-1980 μέχρι προχθές.

Με αφορμή τη συνταξιοδότηση του προέδρου που σφράγισε την ιστορία της ομάδας
του για πάνω από μια εικοσαετία, γυρνώντας πίσω θα διαπιστώσουμε ότι όλα αυτά
τα χρόνια ακόμη και οι μεγάλες ΠΑΕ πέρασαν από χίλια κύματα ιδιοκτησιακών και
διοικητικών αλλαγών. Αλλά και η είδηση που ακολούθησε την παραίτηση
Βαρδινογιάννη, δηλαδή η τοποθέτηση στη θέση του προέδρου της ΠΑΕ Παναθηναϊκός
του 37χρονου Άγγελου Φιλιππίδη και όχι κάποιου μέλους της οικογένειας, στην
οποία εξακολουθεί να ανήκει η εταιρεία, ενισχύει την άποψη ότι και στην Ελλάδα
οι ποδοσφαιρικές ανώνυμες εταιρείες απομακρύνονται από το προσωποπαγές σχήμα
που ζήσαμε τις δύο τελευταίες δεκαετίες και γίνονται υπόθεση ομάδας ανθρώπων,
είτε όσον αφορά την ιδιοκτησία τους είτε όσον αφορά τη διοίκησή τους.

Οι αιώνιοι

Ο Σταύρος Νταϊφάς και ο Γιώργος Βαρδινογιάννης ήταν τα δύο πρώτα και πιο
χαρακτηριστικά παραδείγματα των ΠΑΕ του ενός. Και οι δύο είχαν συνεταίρους και
συνιδιοκτήτες, αλλά κανένας άλλος δεν είχε λόγο στη διοίκηση της εταιρείας
παρά μόνο αυτοί. Η αιώνια αντιπαλότητα Παναθηναϊκού – Ολυμπιακού έφτασε να
προσωποποιηθεί και να γίνει διαμάχη Νταϊφά – Βαρδινογιάννη. Παρ’ ότι είναι
κουμπάροι και ο πρώτος είχε πείσει τον δεύτερο να μπει ενεργά στο νεαρό τότε
επαγγελματικό ποδόσφαιρο και τον Παναθηναϊκό.

Η δημιουργία των ΠΑΕ ήταν η πρώτη κοσμογονική αλλαγή στην ηγεσία των ελληνικών
ομάδων. Χρειαζόντουσαν πλέον κεφάλαια τα οποία δεν διέθεταν όλοι οι μέχρι τότε
πρόεδροι των συλλόγων. Ο Λουκάς Μπάρλος αναγκάσθηκε να αποχωρήσει στην αυγή
του επαγγελματισμού παραδίδοντας την ΠΑΕ πια στον Ανδρέα Ζαφειρόπουλο και σε
σειρά άλλων ιδιοκτητών μέχρι να φτάσουμε στο εταιρικό ιδιοκτησιακό καθεστώς,
που χαρακτηρίζει σήμερα όχι μόνο την ΑΕΚ αλλά και άλλες ΠΑΕ.

Η Θεσσαλονίκη

Μετά την αποχώρηση του Γιώργου Βαρδινογιάννη, ο πρόεδρος της Παναχαϊκής, Άρης Λουκόπουλος (στο μέσον) είναι ο μακροβιότερος πρόεδρος ΠΑΕ στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο

Ο Γιώργος Παντελάκης εγκατέλειψε και αυτός την ΠΑΕ ΠΑΟΚ νωρίς για να περάσει
και η ΠΑΕ ΠΑΟΚ από πολλές αλλαγές μεγαλομετόχων μέχρι να φτάσει στην αγκαλιά
μιας εταιρείας που ελέγχει ο Γιώργος Μπατατούδης. Αν και οι ΠΑΕ έπαυαν
σταδιακά να βρίσκονται υπό τον απόλυτο έλεγχο ενός προσώπου, η ιστορία μάς
έδειξε ότι οι συνεταιρισμοί στη διοίκηση μιας ποδοσφαιρικής εταιρείας δεν
λειτούργησαν. Ο Ηρακλής και ο Άρης για παράδειγμα αναγκάσθηκαν στο ξεκίνημα να
γίνουν πολυμετοχικές ΠΑΕ, προφανώς λόγω της ανάγκης να συνεισφέρουν
περισσότεροι κεφάλαια στην εταιρεία, αλλά αυτή η διάσπαση των κέντρων
αποφάσεων δεν της άφησε να προχωρήσουν και κατέληξαν στις εταιρείες δύο
μεγάλων επιχειρηματιών, του Βαγγέλη Μυτιληναίου και του Δημήτρη Κοντομηνά,
αντίστοιχα. Ο επαγγελματισμός στο ποδόσφαιρο απαγόρευε, πλέον, σε μικρούς ή
και μεσαίους επιχειρηματίες, χωρίς μεγάλη οικονομική επιφάνεια, να κατέχουν
και να διοικούν μια ΠΑΕ. Από τα πρώτα κιόλας χρόνια ο Νίκος Δουλουφάκης
αναγκάσθηκε να παραχωρήσει τις μετοχές του και την ΠΑΕ ΟΦΗ στον Όμιλο
Βαρδινογιάννη, ο οποίος παραμένει ιδιοκτήτης της κρητικής εταιρείας με τη
διοίκηση, όμως, να ασκείται από άλλους ανθρώπους της εμπιστοσύνης των
ιδιοκτητών.

Ο Λουκόπουλος

Ο Γιώργος Βαρδινογιάννης, για 20 χρόνια απόλυτος κυρίαρχος της ΠΑΕ Παναθηναϊκός. Αναμνηστική φωτογραφία με τους παίκτες και το τρόπαιο του πρωταθλητή εν έτει 1984

Κάποιες άλλες ΠΑΕ ακολούθησαν εντελώς διαφορετικό δρόμο και έμειναν στη κατοχή
επιχειρηματιών χωρίς μεγάλη οικονομική επιφάνεια. Η αλήθεια είναι ότι οι ΠΑΕ
αυτές πέρασαν και περνούν δύσκολες στιγμές. Η ΠΑΕ Παναχαϊκή προσπαθεί τα
τελευταία χρόνια να κρατηθεί στην Α’ Εθνική κατηγορία έως την τελευταία στιγμή
κάθε πρωταθλήματος παραμένοντας στην ιδιοκτησία του Αρ. Λουκόπουλου, ο οποίος
μετά την αποχώρηση του Γιώργου Βαρδινογιάννη είναι ο μακροβιότερος ιδιοκτήτης
ΠΑΕ στο επαγγελματικό ποδόσφαιρο. Η ΠΑΕ Απόλλων αποχαιρέτησε την μεγάλη
κατηγορία και τις δόξες του παρελθόντος έχοντας στο τιμόνι τον Κώστα Αλαμάνο
από τις αρχές της δεκαετίας του ’80.

Μέσα στο 2000 δύο ακόμη ΠΑΕ άλλαξαν ιδιοκτησιακό καθεστώς. Η ΠΑΕ Ηρακλής
πουλήθηκε από τον, επίσης, μακρόβιο ιδιοκτήτη και πρόεδρο της Πέτρο Θεοδωρίδη
στον μεγαλοεπιχειρηματία Βαγγέλη Μυτιληναίο, ενώ η ΠΑΕ Καλαμάτα πέρασε από τον
Σταύρο Παπαδόπουλο σε Όμιλο επιχειρηματιών επικεφαλής των οποίων είναι ο
Γιώργος Γρηγορόπουλος.

Το νέο μοντέλο

Σταύρος Νταϊφάς. Ο έτερος εκπρόσωπος ΠΑΕ που επί σειρά ετών είχαν προσωποπαγείς διοικήσεις

Όλο και πιο συχνά, πάντως, στα πρότυπα μεγάλων ομάδων του εξωτερικού, οι
ελληνικές ΠΑΕ έχουν πρόεδρο διαφορετικό από τον ιδιοκτήτη τους. Αυτό συμβαίνει
είτε επειδή ανήκουν σε εταιρεία, η οποία δεν μπορεί βέβαια να διοικεί
συλλογικά, είτε επειδή για διαφορετικούς λόγους οι μεγαλομέτοχοι δεν θέλουν να
υφίστανται την καθημερινή φθορά που συνεπάγονται τα προεδρικά καθήκοντα. Πιο
πρόσφατο παράδειγμα αυτής της πρακτικής είναι η τοποθέτηση από την οικογένεια
Βαρδινογιάννη του πρώην εκτελεστικού αντιπροέδρου Άγγελου Φιλιππίδη στη θέση
του προέδρου της ΠΑΕ Παναθηναϊκός. Ο Όμιλος Βαρδινογιάννη είχε κάνει και την
αρχή αυτής της μόδας στην ΠΑΕ ΟΦΗ τοποθετώντας στην προεδρία της πρόσωπα της
εμπιστοσύνης του. Το ίδιο συμβαίνει επί σειρά ετών και στη Skoda Ξάνθη, με
εκλεκτό του ιδιοκτήτη Χρήστου Πανόπουλου για πολλά χρόνια τον Αρ. Πιαλόγλου
και από προχθές τον Σ. Γκιρτζίκη. Ο Δημήτρης Κοντομηνάς επέλεξε αυτόν τον
δρόμο για να διοικήσει την ΠΑΕ Άρης τοποθετώντας στο πόστο του προέδρου τον
Λάκη Ιωαννίδη.

Το ίδιο συμβαίνει και στην ΠΑΕ ΑΕΚ τόσο επί ιδιοκτησιακού καθεστώτος της Enic
όσο και επί ημερών της συνιδιοκτησίας με τη Netmed, η οποία έχει αναθέσει τα
προεδρικά καθήκοντα της ΠΑΕ σε ένα υψηλόβαθμο στέλεχός της τον Κορνήλιο Σίρχαουζ.