Υπόθεση λίγων η αγορά παραγώγων

Στο Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών υπάρχουν περισσότεροι από 1.828.000 επενδυτές,
όταν στο Χρηματιστήριο Παραγώγων υπάρχουν λίγο περισσότεροι από 1.100. Από
τους 1.100 κωδικούς που υπάρχουν σήμερα στο Χρηματιστήριο Παραγώγων, λίγοι
είναι αυτοί που ανήκουν σε ξένους θεσμικούς επενδυτές, ενώ 138 έχουν Έλληνες
θεσμικοί επενδυτές. Οι υπόλοιποι, οι οποίοι αποτελούν την πλειονότητα, ανήκουν
σε μεγάλους ιδιώτες επενδυτές, οι οποίοι κάνουν πράξεις στα παράγωγα μέσω των
μελών (χρηματιστηριακές εταιρείες) του ΧΠΑ. Οι 138 Έλληνες θεσμικοί επενδυτές
είναι Αμοιβαία Κεφάλαια, εταιρείες επενδύσεων χαρτοφυλακίου και τράπεζες. Οι
ξένοι θεσμικοί επενδυτές είναι μεγάλοι διεθνείς επενδυτικοί οίκοι.

Η εξέλιξη των κωδικών

Αν και οι κωδικοί στο Χρηματιστήριο Παραγώγων είναι ακόμη λίγοι, εντούτοις
παρουσιάζουν κατακόρυφη αύξηση τους τελευταίους μήνες. Ταυτόχρονα, σημαντική
αύξηση παρουσιάζει η ρευστότητα και ο τζίρος, ενώ σταδιακά το μεγαλύτερο μέρος
του αρχίζει να γίνεται από πελάτες και όχι από ειδικούς διαπραγματευτές. Ενώ
στην έναρξη της λειτουργίας του Χρηματιστηρίου Παραγώγων το μεγαλύτερο μέρος
του τζίρου γινόταν από ειδικούς διαπραγματευτές, πρόσφατα το μερίδιό τους
έπεσε στο 50% και σταδιακά οι πελάτες παίρνουν την πλειονότητα στον ημερήσιο
όγκο συναλλαγών. Τον Ιανουάριο οι κωδικοί στο Χρηματιστήριο Παραγώγων ήταν
περίπου 440, τον Φεβρουάριο 520, τον Μάρτιο 700, τον Απρίλιο 915 και στα μέσα
Μαΐου 1.100. Αντίστοιχα, ο τζίρος τον Ιανουάριο ήταν 33 δισ. δραχμές, τον
Φεβρουάριο ήταν 110 δισ. δραχμές, τον Μάρτιο 142,6 δισ. δραχμές και τον
Απρίλιο 137 δισ. δραχμές. Η μικρή μείωση τον Απρίλιο οφείλεται στις αργίες του
μήνα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το Χρηματιστήριο Παραγώγων ξεκίνησε στις 27 Αυγούστου
1999 και ήταν μια καινούργια αγορά για τα ελληνικά δεδομένα. Επίσης, σύμφωνα
με τα διεθνή πρότυπα, η αντιστοιχία μεταξύ επενδυτών Χρηματιστηρίων Παραγώγων
και Χρηματιστηρίων Αξιών είναι 1 στους 10 με 20. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι οι
κωδικοί στα Χρηματιστήρια Παραγώγων αντιστοιχούν στο 10-15% των κωδικών στα
Χρηματιστήρια Αξιών. Αντίθετα, ο τζίρος που γίνεται στα Χρηματιστήρια
Παραγώγων είναι πολλαπλάσιος απ’ αυτόν που πραγματοποιείται στα Χρηματιστήρια
Αξιών.

Το προφίλ των επενδυτών

Το μεγαλύτερο μέρος του τζίρου στο Χρηματιστήριο Παραγώγων Αθηνών γίνεται από
μεγάλους ιδιώτες επενδυτές. Σύμφωνα με στοιχεία που δίνουν αντίστοιχα τμήματα
χρηματιστηριακών εταιρειών που εξυπηρετούν τους πελάτες τους, πρόκειται για
επενδυτές οι οποίοι δραστηριοποιούνταν ανέκαθεν σε παράγωγα. Διαθέτουν μεγάλα
ποσά και μεγάλη εμπειρία στα παράγωγα και κυρίως στα προθεσμιακά συμβόλαια
(δηλαδή σε αυτά που υπάρχουν και στην ελληνική αγορά). Οι επενδυτές αυτοί
έμεναν είτε για μεγάλο χρονικό διάστημα στο εξωτερικό, όπου τοποθετούνταν
παραδοσιακά και σε παράγωγα, είτε στην Ελλάδα, αλλά έκαναν επενδύσεις σε
παράγωγα σε ξένες αγορές. Μάλιστα, αυτοί εξακολουθούν να επενδύουν σε παράγωγα
σε ξένες αγορές και όχι μόνο σε μετοχές ή δείκτες, αλλά σε εμπορεύματα (κυρίως
νικέλιο, πετρέλαιο, καφέ κ.λπ.) και σε νομίσματα. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές
οι επενδυτές αυτοί μένουν σήμερα κυρίως στην Ελλάδα, ενώ είναι λιγότεροι αυτοί
που διαμένουν το περισσότερο διάστημα του έτους στο εξωτερικό. Επίσης, είναι
αρκετά «επιθετικοί», κυρίως επειδή έχουν συνηθίσει από τις ξένες αγορές. Τα
υπεύθυνα στελέχη στις χρηματιστηριακές εταιρείες πολλές φορές καταβάλλουν
σημαντικές προσπάθειες για να τους πείσουν να είναι πιο «ψύχραιμοι» και να
προσαρμοστούν στα ελληνικά δεδομένα.

Όσον αφορά την κατάργηση των 20 εκατ. δραχμών ως ελάχιστου ποσού κατάθεσης,
στελέχη χρηματιστηριακών εταιρειών τονίζουν ότι αυτό δεν άλλαξε δραματικά τις
προϋποθέσεις για να γίνει κανείς επενδυτής στα παράγωγα. Οι χρηματιστηριακές
εταιρείες, ανάλογα με την πολιτική τους και τους επενδυτές τους, καθορίζουν
ένα ελάχιστο ποσό κατάθεσης για τη δική τους ασφάλεια.

Κατά μέσο όρο, για να επενδύσει κανείς στα παράγωγα, χρειάζεται τουλάχιστον
4-5 εκατ. δραχμές, ώστε να γίνει κατ’ αρχήν δεκτός από τη χρηματιστηριακή
εταιρεία.

Τα στοιχεία αυτά είναι ενδεικτικά του χαρακτήρα των παράγωγων προϊόντων, τα
οποία λόγω της φύσης τους, της εξειδίκευσης και της εμπειρίας που απαιτούν,
του κινδύνου τους και της πολυπλοκότητάς τους είναι επενδύσεις που
απευθύνονται στους λιγότερους. Από την άλλη, για τους ίδιους λόγους, είναι πιο
ακριβά και γι’ αυτό οι τζίροι τους είναι μεγαλύτεροι από εκείνους στα
Χρηματιστήρια Αξιών.

Στην ελληνική αγορά ισχύει η πρώτη διαπίστωση, που συναντάται διεθνώς. Δηλαδή
οι επενδυτές στο Χρηματιστήριο Παραγώγων είναι λιγότεροι από αυτούς στο
Χρηματιστήριο Αξιών Αθηνών. Ωστόσο, δεν ισχύει η δεύτερη διαπίστωση, αφού οι
τζίροι στο Χρηματιστήριο Παραγώγων δεν είναι μεγαλύτεροι από εκείνους του
Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών.

Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι η ελληνική αγορά παραγώγων τώρα αρχίζει να
ωριμάζει και να γίνεται οικεία με τους επενδυτές, ενώ δεν έχει ολοκληρωθεί
ακόμη η πρώτη φάση ανάπτυξής της. Δηλαδή δεν έχουν εισαχθεί όλα τα προϊόντα,
τα οποία θα προσφέρουν στους επενδυτές μία ευρεία γκάμα θέσεων, με τις οποίες
θα μπορούν να κάνουν απλές, αλλά και σύνθετες πράξεις. Αυτές, με τη σειρά
τους, θα τους βοηθήσουν τόσο για κερδοσκοπία όσο και για αντιστάθμιση
κινδύνου. Η πρώτη φάση ανάπτυξης του Χρηματιστηρίου Παραγώγων θα ολοκληρωθεί
τον Νοέμβριο με την εισαγωγή των δικαιωμάτων σε μετοχές. Θα προηγηθούν τα
δικαιώματα σε δείκτες και νωρίτερα το προϊόν δανεισμού τίτλων που θα επιτρέψει
τις ανοικτές πωλήσεις μετοχών. Αυτό θα διευκολύνει στο αρμπιτράζ μεταξύ των
δύο αγορών και στον ορθολογισμό των τιμών μεταξύ τους.

Πάντως, οι θεσμικοί επενδυτές ακόμη δεν έχουν δραστηριοποιηθεί στην ελληνική
αγορά παραγώγων όσο θα περίμενε κανείς. Αναμένεται σταδιακά να αυξάνεται η
συμμετοχή τους, καθώς το βάθος της αγοράς θα γίνεται μεγαλύτερο και θα
εισάγονται καινούργια προϊόντα. Για τους θεσμικούς επενδυτές τα παράγωγα είναι
ένα απαραίτητο συμπληρωματικό εργαλείο για τις επενδύσεις τους, αφού μπορούν
να κάνουν αντιστάθμιση κινδύνου και να τους βοηθούν στη διαχείριση των εκροών
τους, όταν πρόκειται για μετοχικά Αμοιβαία Κεφάλαια.