Άνθρωποι από το Διάστημα προσγειώθηκαν στη Σαντορίνη!

Εννιά λεπτά μακριά από την Καλντέρα της Σαντορίνης βρίσκεται το Διάστημα.
Όσο και από το Ακρωτήριο Κέννεντυ στη Φλόριντα. Όσο και από οποιοδήποτε σημείο
της Γης. Τόσος είναι ο χρόνος που χρειάζεται το διαστημικό λεωφορείο για να
φτάσει εκεί που ο άνθρωπος πάντα έστρεφε το βλέμμα του. Με περιέργεια, φόβο,
θαυμασμό ή αγωνία. Εκεί ψηλά. Στα άστρα.

Η αποστολή του Τζέφρι Χόφμαν στο Διάστημα ήταν η δυσκολότερη: πήγε για να επισκευάσει το διαστημικό τηλεσκόπιο Χαμπλ. «Αν δεν το είχαμε κάνει, δεν θα χτίζαμε σήμερα τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό», λέει στα «ΝΕΑ»

Εννιά λεπτά μετά την εκτόξευση, οι αστροναύτες φτάνουν στην άκρη της Γης. Μετά
τον εκκωφαντικό ήχο, η απόλυτη σιγή.

Η ηχώ της σιωπής. Και μαζί το σκοτάδι. Παντού, όπου γυρίσει το μάτι, δεν
βλέπει τίποτα άλλο παρά μαύρο ουρανό. Μέχρι που, μέσα από το ένα μοναδικό
μικροσκοπικό παράθυρο, που έχει το διαστημόπλοιο, ξεπροβάλλει το ομορφότερο
θέαμα που έχει δει ποτέ άνθρωπος: Η Γη από ψηλά.

Μια μπλε σφαίρα, περιτρυγυρισμένη από άσπρα σύννεφα, με πράσινες, καφεκόκκινες
και βαθυγάλανες λωρίδες. Μαγεία.

Η θέα της Γης

Όποιον κι αν ρωτήσεις, από τους λίγους δεκάδες εκλεκτούς που έχουν κάνει το
μακρινό ταξίδι ­ έξι από αυτούς βρίσκονται στη Σαντορίνη, για το Παγκόσμιο
Συνέδριο «Ο Άνθρωπος στο Διάστημα» ­ την ίδια απάντηση θα πάρεις: Αυτό που
έχει χαραχτεί πιο βαθιά στη μνήμη τους, περισσότερο από καθετί από την
εμπειρία τους στο Διάστημα, είναι η θέα της Γης. Και η απέραντη ομορφιά της.
Τόσο εντυπωσιακή, που δεν αφήνει τους αστροναύτες να κλείσουν μάτι. Ελάχιστα
κοιμούνται στο Διάστημα. Όχι γιατί δεν πρέπει ή γιατί δεν κουράζονται. Κάθε
άλλο μάλιστα.

Αλλά γιατί θέλουν να εκμεταλλευτούν ακόμα και το τελευταίο δευτερόλεπτο που
έχουν στη διάθεσή τους κοιτώντας τον πλανήτη μας. Κι ας τους πιέζουν οι
γιατροί από το κέντρο ελέγχου στο Χιούστον να ξεκουραστούν. Κανείς δεν τους
ακούει.

Ρωτώντας κάποιος τον Τζο Άλεν, του λύνονται όλες οι απορίες: “Ο ύπνος μας
είναι διακεκομμένος.

Κοιμόμαστε για 45 λεπτά και μένουμε ξύπνιοι τα επόμενα 45. Όταν δηλαδή, λόγω
της περιστροφής του διαστημικού λεωφορείου, βρισκόμαστε στη σκοτεινή πλευρά
της Γης. Τρία τέταρτα αργότερα όμως, όταν βρισκόμαστε πάλι μπροστά στο φως,
πώς μπορεί να κοιμηθεί κανείς; Βλέποντας την Γη από το Διάστημα, πιστεύεις
στον Θεό”.

Περίπατος στον ουρανό

Ο Τζο Άλεν βέβαια, έχει κάτι ακόμα να θυμάται από το ταξίδι του εκεί ψηλά.
Κάτι που μοιράζεται μόνο με έναν ακόμα στην ιστορία της διαστημικής
περιπέτειας του ανθρώπου.

Αυτός και ο Ντέιλ Γκάρντνερ είναι οι μόνοι που έχουν περπατήσει στο Διάστημα
ολομόναχοι. Χωρίς το καλώδιο που τους συνδέει με το διαστημικό λεωφορείο, όπως
γίνεται σε κάθε διαστημικό περίπατο.

Πριν από 16 χρόνια, ο Άλεν πέρασε οκτώ ολόκληρες ώρες αιωρούμενος στο απόλυτο
κενό. Καθισμένος, κατά κάποιο τρόπο, σε έναν… θρόνο. Γιατί με θρόνο μοιάζει
το μηχάνημα κίνηση, που χρησιμοποίησε ο Αμερικανός αστροναύτης για να διανύσει
τα 100 μέτρα που τον χώριζαν από ένα δορυφόρο, που είχε πάρει λάθος δρόμο. Και
χρειαζόταν μία απλή ώθηση για να επανέρθει στον σωστό.

Μόνο ένας ασύρματος

Το μηχάνημα περιστροφής ήταν δεμένο στη διαστημική στολή και ο Άλεν το
κατηύθυνε με τη βοήθεια ενός μοχλού. Η μόνη του επαφή με την ανθρωπότητα ήταν
μέσω του ασυρμάτου. Από μακριά τον παρακολουθούσε ο συνάδελφός του, ο
Γκάρντνερ.

Τον περίμενε υπομονετικά να σπρώξει τον δορυφόρο, βάρους ενάμισι τόνου στην
επιφάνεια της Γης, αλλά μηδενικού έξω από την ατμόσφαιρά της, και μεγέθους όσο
“ένα… κατσαριδάκι Φολκσβάγκεν”, προς τη μεριά του, ώστε να τον φέρουν μέσα
στο διαστημικό λεωφορείο και να τον ξαναθέσουν σε τροχιά. Η δύσκολη αποστολή
στέφθηκε με απόλυτη επιτυχία.

Και οι δύο χαμένοι δορυφόροι γλίτωσαν την άσκοπη περιφορά στο Σύμπαν. Και
μάλιστα πουλήθηκαν πάλι για 200 εκατομμύρια δολάρια. “Δυστυχώς, τίποτα από
αυτά δεν πήγε στην τσέπη μου”, λέει γελώντας.

Ζώντας το όνειρο

Μερικές δεκάδες είναι συνολικά οι άνθρωποι που έχουν φτάσει μέχρι το Διάστημα και έξι από αυτούς βρέθηκαν στο Παγκόσμιο Συνέδριο στη Σαντορίνη. Στο πάνελ (από αριστερά) η Τσιάκι Μουκάι, ο Τζέφρι Χόφμαν, ο Μπομπ Θερσκ, ο Βάλερι Πολιακόφ, ο Μπέρναρντ Χάρις και ο Τζο Άλεν

«Αυτές τις οκτώ ώρες, περπατώντας στο χάος, “ζεις σε ένα όνειρο”. Βλέπεις τα
πάντα. Δεν ακούς τίποτα, εκτός από την ανάσα σου και τους συναδέλφους σου που
σε παρακολουθούν.

Δεν μπορείς όμως να αγγίξεις το πρόσωπό σου. Ιδρώνεις, οι σταγόνες κυλούν στο
μέτωπό σου, μπαίνουν στα μάτια, σε τσούζουν. Δακρύζεις, αλλά δεν μπορείς να
κάνεις τίποτα», λέει ο Άλεν. «Μόνο υπομονή».

Κάτι που χαρακτηρίζει όλους τους αστροναύτες. Είναι άλλωστε ένα από τα όπλα
που πρέπει να διαθέτουν. Και ένα από τα βασικά πράγματα που μαθαίνουν στις
ατέλειωτες ώρες εκπαίδευσής τους.

Ο Άλεν πέταξε δύο φορές με το διαστημικό λεωφορείο.

Το ’82 και το ’84. Από τότε, επιστρέφει συχνά στο Διάστημα. Στα όνειρά του, τη
νύχτα. Βλέπει τον εαυτό του να αιωρείται στο κενό. Γύρω του το απόλυτο
σκοτάδι. Και στο βάθος μια μπλε σφαίρα. “Τα πιο γαλήνια και όμορφα όνειρα που
έχω δει ποτέ”.

ΠΡΟΣΩΠΑ…

ΤΖΕΦΡΙ ΧΟΦΜΑΝ

Χόρτασε… βόλτες στ’ άστρα

Από τη Σαντορίνη, ο Τζέφρι Χόφμαν, κυνηγά ακόμη το όνειρό του, να φτάσει μέχρι τον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό. Ελπίζει μόνο να είναι λίγο πιο μεγάλος από το Σογιούζ και να τον… χωράει!

Ο Τζέφρι Χόφμαν πιστεύει ότι υπάρχουν εξωγήινοι. Μπορεί να μην έχει δει
κανέναν ­ ούτε ξέρει κάποιον που έχει δει ­ αλλά θα ήθελε πολύ να είναι ο
πρώτος. Πάντως, στις πέντε πτήσεις του με το διαστημικό λεωφορείο και τις 24
ώρες «περιπάτου» στο Διάστημα, ένας από τους πιο έμπειρους αστροναύτες της
NASA, δεν είχε καμία απρόοπτη… συνάντηση. Όλα πήγαν σύμφωνα με το πρόγραμμα.
Κι ας ήταν η αποστολή του η δυσκολότερη από τότε που ο Νιλ Άρμστρονγκ πάτησε
το πόδι του στο φεγγάρι. Ο Χόφμαν εργάστηκε για την επισκευή του ελαττωματικού
τηλεσκοπίου Χαμπλ, το 1993.

Λίγο μετά την εκτόξευσή του, το ακριβότερο και πολυτιμότερο αστρονομικό
εργαλείο που έφτιαξε ποτέ η NASA, παρουσίασε προβλήματα εστίασης. Με λίγα
λόγια, ήταν άχρηστο. Δισεκατομμύρια δολάρια πεταμένα στο Διάστημα, μαζί με τις
πολλές προσδοκίες για την ανακάλυψη νέων κόσμων μέσα από τα μάτια του Χαμπλ.
Το μόνο που απέμενε, ήταν να στείλουν μια ομάδα που θα προσπαθούσε να το
φτιάξει στη διάρκεια της πτήσης. Ο Χόφμαν έκανε το καθήκον του με τον καλύτερο
τρόπο. «Αν δεν είχαμε επιδιορθώσει το τηλεσκόπιο, δεν θα χτίζαμε σήμερα τον
Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, για το οποίο συνεργάζεται η παγκόσμια διαστημική
κοινότητα».

Πριν γίνει αστροναύτης, ο Χόφμαν παρατηρούσε τα άστρα. Εμπνεύστηκε από την
ταινία «2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος», λόγω της φιλοσοφικής της υπόστασης.

Μπορεί να χόρτασε διαστημικούς περιπάτους, το ύψος του όμως, δεν τον άφησε να
πραγματοποιήσει τη μεγάλη του επιθυμία: Να μείνει στον διαστημικό σταθμό ΜΙΡ.
Δεν χωρούσε στο Σογιούζ, μια που ξεπερνά κατά έξι εκατοστά το όριο του 1.82 μ.

Τα τελευταία χρόνια, ο Χόφμαν είναι «Πρεσβευτής» της NASA στην Ευρώπη. Έχει
βάση του το Παρίσι και αποστολή του να συνεννοείται και να συντονίζει τη
συνεργασία Ευρωπαίων και Αμερικανών για το διαστημικό πρόγραμμα.

«Στην αρχή χρειάστηκε πολλή προσπάθεια και χρόνος για να γίνουν αποδεκτοί οι
Ευρωπαίοι αστροναύτες στην Αμερική. Σήμερα όμως, είναι απόλυτα ισότιμοι».

Το όνειρό του να παραμείνει στο Διάστημα, πάντως, δεν το έχει εγκαταλείψει.

Ελπίζει ότι θα φτάσει στον καινούργιο Διεθνή Διαστημικό Σταθμό, που θα είναι
έτοιμος το 2003. «Όταν κατασκευάσουν ένα όχημα μεγαλύτερο από το Σογιούζ». Όσο
για τους… εξωγήινους, πιστεύει ότι ο Άρης είναι ο πλανήτης με τις
μεγαλύτερες πιθανότητες να βρεθεί μια νέα μορφή ζωής.

ΤΖΟ ΑΛΕΝ

Παραλίγο θα ήταν στο Τσάλεντζερ

Ο Τζο Άλεν είναι ο μοναδικός αστροναύτης που περπάτησε στο Διάστημα χωρίς καλώδιο πρόσδεσης με το διαστημικό λεωφορείο. Η φωτογραφία στο πόστερ πίσω του είναι από αυτόν τον περίπατο. Έφυγε από τη NASA έξι μήνες πριν ανατιναχθεί το Τσάλεντζερ. Αν δεν είχε αποχωρήσει, θα ήταν πιθανότατα μέλος του πληρώματός του…

Ο Τζο Άλεν δεν ονειρευόταν να γίνει αστροναύτης όταν μεγάλωνε σε ένα χωριό της
Ιντιάνα. Για τον απλούστατο λόγο, ότι δεν υπήρχαν αστροναύτες τότε. Μόνο στα
βιβλία επιστημονικής φαντασίας. Από μικρός όμως, του άρεσαν οι περιπέτειες και
τα ταξίδια. Σπούδασε Φυσική και Μαθηματικά στην Αμερική και τη Γερμανία.

Στη NASA πήγε το 1967, όταν η υπηρεσία κάλεσε για πρώτη φορά επιστήμονες να
ενταχθούν στον στόλο των αστροναυτών για το πρόγραμμα Απόλλων. Από 14.000
αιτήσεις διάλεξαν 11 επιστήμονες, ανάμεσά τους τον 30χρονο Άλεν. «Όταν έκανα
την αίτηση, ποτέ δεν πίστευα ότι θα με πάρουν. Οι πρώτοι αστροναύτες ήταν
πρόσωπα μυθικά. Ήρωες. Έτσι τους παρουσίαζαν τα ΜΜΕ. Στο μυαλό μου ήταν αυτοί
οι γίγαντες, γεροί, όμορφοι και δυνατοί. Εγώ ήμουν μικρόσωμος και χωρίς τίποτα
το ιδιαίτερο στην εμφάνιση. Δεν θα μπορούσα ποτέ να γίνω σαν αυτούς». Όταν
όμως, βρέθηκε κοντά τους, διαπίστωσε ότι όλοι ήταν πολύ συνηθισμένοι άνθρωποι.
«Τα παιδιά της διπλανής πόρτας». Ξεχώριζαν βέβαια, όχι για το παρουσιαστικό
τους, αλλά γιατί ήταν πάντα πολύ προσεκτικοί και βαθιά σκεπτόμενοι. «Και πάνω
από όλα, προς μεγάλη μου ικανοποίηση, είδα ότι ήταν στο δικό μου μέγεθος.
Κανείς δεν ήταν ψηλότερος».

Έτσι, μπήκε στο διαστημικό πρόγραμμα και εργάστηκε στο Κέντρο Ελέγχου του
Χιούστον για τις πτήσεις Απόλλων 13, 15 και 17 στις αρχές της δεκαετίας του
’70. Λίγα χρόνια αργότερα, άρχισε την εκπαίδευση για το πρόγραμμα του
Διαστημικού Λεωφορείου. Λίγο μετά τη δεύτερη πτήση του, το 1984, αποφάσισε να
αποσυρθεί. «Ήμουν πια μεγάλος, το σώμα μου προσαρμοζόταν δυσκολότερα στις
απαιτήσεις της πτήσης. Και η γυναίκα μου φοβόταν πολύ». Έξι μήνες μετά την
αποχώρησή του από τη NASA, ανατινάχθηκε το Τσάλεντζερ, λόγω κατασκευαστικού
λάθους. Αν είχε μείνει, ο Άλεν θα ήταν πιθανότατα μέλος του πληρώματος. «Ήμουν
τυχερός. Πόνεσα όμως πολύ για τους φίλους και συναδέλφους μου. Τους ήξερα πολύ
καλά».

ΕΞΙ ΤΑΞΙΔΕΥΤΕΣ

Οικοδεσπότες και «πειραματόζωα»

Σε ηλικία 32 ετών, η Τσιάκι Μουκάι ήταν όχι μόνο η πρώτη γυναίκα, αλλά και μια από τους τρεις πρώτους αστροναύτες της Ιαπωνίας. Στη χώρα της ήταν ήδη γνωστή ως η δεύτερη γυναίκα καρδιοχειρουργός

Τρεις Αμερικανοί, μία Γιαπωνέζα, ένας Ρώσος και ένας Καναδός. Έξι ταξιδευτές
του Σύμπαντος ανέβηκαν χθες στην κεντρική σκηνή του συνεδρίου για να
εξιστορήσουν στους επιστήμονες – θαυμαστές τους τις εμπειρίες τους από το
Διάστημα.

Ο Βάλερι Πολιακόφ έμεινε εκεί 679 μέρες, κλεισμένος στον διαστημικό σταθμό
ΜΙΡ. “Ήταν η πιο ευτυχισμένη περίοδος της ζωής μου”. Από το 1994 ως το ’95, ο
Ρώσος κοσμοναύτης εκτέλεσε δεκάδες επιστημονικά πειράματα στον ΜΙΡ.
Ταυτόχρονα, ήταν και ο ίδιος πειραματόζωο, αφού οι αντιδράσεις του οργανισμού
του στην μακρά παραμονή του στο Διάστημα παρακολουθήθηκε στενά από επιστήμονες
στη Γη. Ο Αμερικανός Μπέρναρντ Χάρις, γιατρός το επάγγελμα, είναι ακόμη ένας
επισκέπτης του ΜΙΡ. Θεωρεί τον διεθνή διαστημικό σταθμό μια πολύτιμη ευκαιρία
για καινούργιες ανακαλύψεις που θα βοηθήσουν τον άνθρωπο.

Η Τσιάκι Μουκάι επελέγη σε ηλικία 32 ετών από την ιαπωνική κυβέρνηση μαζί με
άλλους δύο άνδρες για να γίνουν οι πρώτοι Γιαπωνέζοι αστροναύτες. Μέχρι τότε,
ήταν ήδη η δεύτερη γυναίκα καρδιοχειρουργός στη χώρα της. Ειδικότητά της, τα
λεγόμενα πειράματα ζωής, που ερευνούν ασθένειες και την καταπολέμησή τους σε
ιδανικές συνθήκες μηδενικής βαρύτητας. Όταν γύρισε στη γη μετά το πρώτο της
ταξίδι με το διαστημικό λεωφορείο, το 1994, ξαφνιάστηκε όταν έπιασε ένα
κομμάτι χαρτί. “Ήταν πολύ βαρύ. Το σώμα μου είχε συνηθίσει στην έλλειψη
βαρύτητας, όπου τα αντικείμενα έχουν μηδενικό βάρος.”.

Ούτε ο Καναδός Μπομπ Θερσκ πίστευε ότι θα κατάφερνε ποτέ να πετάξει στο
Διάστημα, μια που μέχρι πριν από λίγα χρόνια, μόνο Αμερικανοί και Ρώσοι
γίνονταν αστροναύτες. Ακολούθησε το επάγγελμα του γιατρού και όταν η καναδική
κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι έψαχνε υποψηφίους, άρπαξε την ευκαιρία. Η εμπειρία
της πτήσης τού χάρισε εικόνες μιας ζωής. Αλλά και φόβο για το μέλλον:
“Κοιτώντας από ψηλά τον πλανήτη μας, συνειδητοποίησα πόσο εύθραυστος είναι και
πόσο μεγάλη φροντίδα χρειάζεται από όλους τους ανθρώπους για να μην
καταστρέψουμε το περιβάλλον μας”.