Πιο σαφή όρια ανάμεσα στις δύο εξουσίες

Τι πρόκειται να αλλάξει στην καθημερινότητα των Ελλήνων πολιτών στην
περίπτωση πλήρους διαχωρισμού Εκκλησίας – Κράτους; Πώς, πότε και ποιος μπορεί
να υλοποιήσει δεσμεύσεις της χώρας μας που εκπορεύονται από διεθνείς συμβάσεις
τις οποίες έχουμε υπογράψει; Ποιοι και γιατί θεσμοθέτησαν τις στενές σχέσεις
Εκκλησίας – Κράτους; Ποιοι και γιατί τις διατηρούν;

Ποιος είναι ο ρόλος της κάθε συντεταγμένης εξουσίας και με ποιο τρόπο οφείλει
να εκφράζεται;

Ερωτήματα που διατυπώνονται και έχουν την απάντησή τους.

Ο καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου και ευρωβουλευτής κ. Δημήτρης Τσάτσος
δήλωσε στα «ΝΕΑ» πως δεν θα απαντήσει με «νομικά» επιχειρήματα, αλλά κάνοντας
μία συνολική εκτίμηση του ζητήματος αναφέρθηκε ιδιαίτερα στον πολιτικό λόγο
και ρόλο της Εκκλησίας:

«Η Εκκλησία, αρκετές φορές στην ιστορική της εξέλιξη, θεώρησε καλό να
λειτουργήσει ως πολιτική δύναμη. Έτσι, δεν πρότεινε μία αντίληψη χριστιανισμού
αλλά θέλησε πολιτικά να την επιβάλει πείθοντας την πολιτική εξουσία να την
κατοχυρώσει νομικά. Όλο αυτό το “νομικό οπλοστάσιο” γιατί άραγε δέχθηκε η
Πολιτεία να το θεσπίσει; Απλούστατα γιατί η Πολιτεία, δηλαδή η Βουλή, δηλαδή
οι βουλευτές, που χρειάζονται την ψήφο των συμπολιτών τους, φοβούνται την
επιρροή της Εκκλησίας. Όμως η μεν Εκκλησία δεν θα έπρεπε να αισθάνεται την
ανάγκη να ασκεί πολιτική επιρροή, διότι η Ορθοδοξία είναι από μόνη της η πιο
ανθρώπινη εκδοχή του χριστιανισμού και είναι βαθύτατα συνδεδεμένη με την
ιστορία και τη νοοτροπία του Έλληνα.

Αυξάνονται

Όσο δε το μορφωτικό επίπεδο αυξάνεται και οι άνθρωποι παίρνουν τον εαυτόν τους
στα χέρια τους, αυξάνονται συνεχώς και οι ορθόδοξοι Έλληνες που θέλουν να
είναι ορθόδοξοι χριστιανοί, όχι διότι τους το επιβάλλει πειθαναγκαστικά κάποια
δύναμη αλλά διότι έτσι το αισθάνονται οι ίδιοι στον εσωτερικό τους κόσμο.
Έτσι, δημιουργούνται οι προϋποθέσεις και η Εκκλησία να πάψει να αναζητεί
πολιτική επιρροή και η Πολιτεία να διεκδικεί έναντι παντός ­ άρα και απέναντι
στην Εκκλησία ­ την απόλυτη αρμοδιότητά της στα κοσμικά θέματα».

Από την πλευρά του ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών κ. Ι. Μ. Κονιδάρης,
απαντώντας στις ερωτήσεις, τόνισε πως «είναι άμεση η ανάγκη η κυβέρνηση και
μάλιστα το καθ΄ύλην αρμόδιο υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, να
ασχοληθεί συστηματικά με όλα τα σχετικά ζητήματα και να χαράξει μία σαφή και
αποτελεσματική πολιτική. Συνιστά πολιτικό λάθος η υποτίμηση ή ο παραμερισμός,
πολύ δε περισσότερο η αγνόηση των σχετικών ζητημάτων. Διότι μία τέτοια τακτική
επιτρέπει την άσκηση εκκλησιαστικής πολιτικής από αρμοδίους και αναρμοδίους,
υπευθύνους και ανευθύνους, πολιτικούς και εκκλησιαστικούς παράγοντες».

Ο άμβωνας

«Χώρος εκφοράς του θείου λόγου είναι η Εκκλησία, γι΄ αυτό υπάρχει ο άμβωνας»,
υπογραμμίζει ο καθηγητής κ. Δημήτρης Τσάτσος. Για να προσθέσει στη συνέχεια:

«Εκεί η Ορθοδοξία και να διδάσκεται και να δοξάζεται πρέπει. Ο θείος λόγος
όμως διακρίνεται αρκετά ορατά από τον πολιτικό λόγο. Όταν η Εκκλησία από την
κορυφαία εκπροσώπησή της εκφέρει πολιτικό λόγο με ορισμένα μόνο στοιχεία θείου
λόγου, αυτό καλύπτει στόχους παρέμβασης στο πολιτικοκοινωνικό γίγνεσθαι που
είναι και εκκλησιαστικά απαράδεκτη και χριστιανικά απαράδεκτη και δημοκρατικά
αθέμιτη. Κι αυτό για τον εξής λόγο: Ο πολιτικός λόγος βασίζεται στην αιτιότητα
και γι’ αυτό συνίσταται σε επιχειρήματα και αποβλέπει στην πειστικότητα. Κύριο
όργανο του πολιτικού λόγου λοιπόν είναι το επιχείρημα.

Ο θείος λόγος, αντιθέτως, καλεί κυρίως σε πίστη και όχι στην έρευνα, άρα και
αμφισβήτηση του περιεχομένου του. Όταν λοιπόν κάποιος που, από θέση, σχήμα,
ακόμη και περιβολή είναι φορέας θείου λόγου αλλά εκφέρει πολιτικό λόγο
επιχειρεί αθέμιτη πολιτική επιρροή με τα εργαλεία του θείου λόγου. Αυτό
διαστρεβλώνει το δημόσιο βίο της χώρας.

Πιο απλά, οι πολιτικοί λόγοι, έστω και αν εκφέρονται αθεμίτως από φορείς του
θείου λόγου, δεν μπορούν να τελειώνουν με το “δι’ ευχών των Αγίων…”. Η μη
ορατή διάκριση θείου και πολιτικού λόγου δημιουργεί επικίνδυνους φανατισμούς
και αυτοί με τη σειρά τους οδηγούν σε αθλιότητες ­ όπως το κάψιμο του βιβλίου
του Μ. Ανδρουλάκη».

«Η Ορθοδοξία δεν χρειάζεται πιστούς με ταυτότητα»

«Η Ορθοδοξία δεν χρειάζεται πιστούς με ταυτότητα», σημειώνει ο κ. Δημ. Τσάτσος
για το ζήτημα που έχει ανακύψει με την αναγραφή του θρησκεύματος στις
αστυνομικές ταυτότητες. Και τονίζει ότι ακόμη και η προαιρετική αναγραφή του
θρησκεύματος είναι αντισυνταγματική γιατί «πλήττει, έστω και εμμέσως, τα μέλη
θρησκευτικών μειονοτήτων, που δικαιούνται να αισθάνονται ψυχολογικά
απομονωμένα αν μεγάλος αριθμός ορθοδόξων επιλέξει τη δήλωση κι έτσι η μη
επιλογή της δήλωσης από μέρους τους να αποκαλύπτει τη διαφοροποίησή τους…».
«Επιτέλους, το δελτίο ταυτότητας είναι διοικητικός θεσμός και όχι
εκκλησιαστικός και επομένως επ’ αυτού δεν δικαιούται να έχει γνώμη η
Εκκλησία…», αναφέρει ο κ. Τσάτσος, ενώ ο καθηγητής κ. Ι.Μ. Κονιδάρης ­
συντασσόμενος ουσιαστικά ­ επισημαίνει ότι «η φιλελευθεροποίηση των σχέσεων
Κράτους και Εκκλησίας και η διεύρυνση του ατομικού δικαιώματος της
θρησκευτικής ελευθερίας συνιστούν ένα ζωτικό αίτημα της κοινωνίας», αλλά «η
συνεχής επανάληψη του αιτήματος ως συνθήματος, χωρίς να οδηγεί σε υλοποίηση,
ενέχει τον κίνδυνο να το καταστήσει χλωμό και τελικώς αναξιόπιστο…».

Θεόκλητος: Οι (οκτώ) θέσεις της Εκκλησίας

Η Εκκλησία μπορεί να συμφωνήσει με την Πολιτεία για το ζήτημα του όρκου, αλλά
είναι έτοιμη να συγκρουσθεί για την υποχρεωτική αφαίρεση του θρησκεύματος από
τις ταυτότητες. Τις θέσεις της επίσημης Εκκλησίας, όπως αυτές έχουν διατυπωθεί
έως σήμερα, παρουσιάζει ο Μητροπολίτης Θεσσαλιώτιδος κ. Θεόκλητος:

1 Είμαστε εναντίον του υποχρεωτικού πολιτικού γάμου, διότι προκαλεί
συνειδησιακά προβλήματα στους πιστούς, που «γάμο» θεωρούν μόνο τον
θρησκευτικό. Πέραν αυτού στο «υποχρεωτικό» εμπεριέχεται και ένας αυταρχισμός
της εξουσίας σε ένα καίριο για τον άνθρωπο ζήτημα, όπως ο γάμος, και γι’ αυτό
είναι απαράδεκτος για την Εκκλησία.

2 Για τους νεκρούς πιστεύουμε ότι είναι πρόσωπα που εκοιμήθησαν και
επομένως πρέπει η αγαπητική σχέση να τα συνοδεύει έως την ταφή και μετά. Οι
νεκροί δεν είναι σκουπίδι για να το δούμε πρακτικά και να το καίμε.

3 Είμαστε υπέρ της προαιρετικής αναγραφής και εναντίον κάθε αυταρχισμού
που παραβιάζει συνειδήσεις.

4 Ο όρκος έχει επιβληθεί από την Πολιτεία, ως προέκταση της πίστεως του
λαού. Δεν είναι θέμα Εκκλησίας και επιπλέον εξαρτάται ο καθένας πώς βάζει το
ζήτημα.

5 Για την εκκλησιαστική περιουσία πρέπει να γίνουν σεβαστές οι
αποφάσεις του Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης,
να παύσει η δήμευση και να αποδοθεί στην Εκκλησία ή να δοθούν οι ανάλογες
αποζημιώσεις.

6 Προσηλυτισμός σημαίνει διαφθορά συνειδήσεων, με όπλο το χρήμα και το
συμφέρον. Πρόκειται δηλαδή όχι για ιδεολογική μάχη, αλλά για ποινικό αδίκημα
από τους κυρίως εξ Αμερικής ισχυρούς των παραθρησκευτικών οργανώσεων που
επιχειρούν να διευρύνουν τις «δραστηριότητές τους».

7 Η θρησκευτική συνείδηση αναπτύσσεται όσο βιώνει ο πιστός την
Ευαγγελική Αλήθεια.

8 Είναι ανακριβές ότι οι Μητροπολίτες δίνουν… άδεια για ανεγέρσεις
χώρων λατρείας για ετεροδόξους ή ετεροθρήσκους. Την άδεια τη δίνει το
υπουργείο Παιδείας και προαιρετικά μπορεί να ερωτήσει τον Μητροπολίτη, ως
έγκυρο και υπεύθυνο θρησκευτικό ηγέτη, αν πληρούται η προϋπόθεση, που ισχύει
και για την Ορθόδοξη Εκκλησία και που είναι να υπάρχει ποίμνιο για να
ανεγερθεί ναός. Αλλιώς, αν δηλαδή δεν υπάρχει ποίμνιο, δεν είναι ναός για να
εξυπηρετεί τις λατρευτικές ανάγκες των πιστών, αλλά «μαγαζί» που το ανοίγουν
οι οικονομικά ισχυρές σέκτες προς άγρα πελατείας.

Οι θέσεις των κομμάτων

Η Εκκλησία επισήμως αποδέχεται να είναι προαιρετική η αναγραφή του
θρησκεύματος στις ταυτότητες, αλλά εάν κληθεί αύριο η Βουλή να νομοθετήσει για
το ζήτημα, δεν αποκλείεται να θεσμοθετηθεί η πλήρης διαγραφή, καθώς:

­ Το ΠΑΣΟΚ, έστω κι αν σε κυβερνητικό επίπεδο μεταθέτει το θέμα σε «εύθετο
χρόνο» (με την καθιέρωση της νέας ευρωπαϊκού τύπου ταυτότητας), έχει εκφρασθεί
επανειλημμένως υπέρ της πλήρους διαγραφής, ενώ ενδεικτική είναι η θέση που
διατύπωσε ο γραμματέας της Κ.Ε. του Κινήματος κ. Κων. Σκανδαλίδης ότι «οι
ταυτότητες είναι δημόσιο έγγραφο και αποκλειστικό ζήτημα της Πολιτείας και όχι
της Εκκλησίας…».

­ Η Ν.Δ. είναι το μοναδικό κόμμα με κοινοβουλευτική εκπροσώπηση που
αποφαίνεται ότι η αναγραφή πρέπει να είναι προαιρετική.

­ Το ΚΚΕ έχει ταχθεί υπέρ της πλήρους διαγραφής συνδέοντας μάλιστα το ζήτημα
με τον χωρισμό Κράτους και Εκκλησίας.

­ Ο ΣΥΝ επίσης ζητεί την άμεση αφαίρεση του θρησκεύματος από τις ταυτότητες.

­ Οι Φιλελεύθεροι τάσσονται υπέρ της πλήρους διαγραφής και μάλιστα ο πρόεδρός
του κ. Στ. Μάνος δηλώνει ότι η προαιρετική αναγραφή «στιγματίζει χειρότερα τον
πολίτη» από την υποχρεωτική.