Μεγαλώνοντας μόνο με τον μπαμπά

Ένα χρόνο περίπου κράτησε η περίοδος προσαρμογής του Φώτη στη «νέα»
κατάσταση. Οι γονείς του χώρισαν, ήταν τόσο μικρός που ούτε καταλάβαινε τότε
τα «πώς» και τα «γιατί», γεγονός πάντως είναι πως χώρισαν τόσο πολιτισμένα και
με τόσες ξεκάθαρες στάσεις και συμπεριφορές που ο μικρός είχε «ελευθέρας» και
για τα δύο σπιτικά ­ το καινούργιο της μαμάς και εκείνο που πριν ζούσαν οι
τρεις μαζί αλλά τώρα το κράτησε ο μπαμπάς.

Μπορούσε ο Φώτης να μείνει σ΄ όποιο χώρο ήθελε, για όσο καιρό ήθελε και έβλεπε
τον άλλο του γονιό όποτε ήθελε, δίχως το «θέλω» του να προβάλλει σαν απαίτηση.

Το πρώτο δύσκολο μεταβατικό διάστημα κύλησε αβίαστα, ο μικρός δεν ένιωσε το
αίσθημα της ανασφάλειας από τη μετακόμιση της μαμάς, πείστηκε για την αγάπη
και των δύο και κάποια στιγμή κλήθηκε να επιλέξει έναν πιο σταθερό χώρο
διαμονής για το «εργάσιμο» πενθήμερο, ώστε να διευκολυνθεί λειτουργικά η ζωή
όλων. Ο κύβος ερρίφθη πριν από τέσσερα χρόνια και αβίαστα πάλι επέλεξε ο ίδιος
ο μικρός να μείνει καλύτερα με τον μπαμπά του που μαζί ξεκινούσαν κάθε πρωί τη
ζωή τους, αφού ο μπαμπάς είναι νηπιαγωγός και τον έπαιρνε μαζί του μέχρι το
μεσημέρι στο νηπιαγωγείο, μαζί επέστρεφαν και μαζί έκαναν τόσα πράγματα στο
σπίτι! Έτσι ο 8χρονος πια Φώτης έμεινε με τον μπαμπά του, τον Γιάννη Καμάτσο
και η μαμά, με την οποία επικοινωνεί καθημερινά, όσες φορές κι αν νιώσει την
ανάγκη, τον παίρνει κοντά της αργίες και Σαββατοκύριακα…

Μαζί στο βουνό, στη θάλασσα, παντού. Συνυπάρχουν αρμονικά δίχως να επιβάλλει ο ένας την παρουσία του στον άλλον ­ οι δυο τους, μια ευτυχισμένη μονογονεϊκή οικογένεια

Κοινωνικά ασυνήθιστη (ακόμα) περίπτωση να αναλαμβάνει ο πατέρας το παιδί μετά
το διαζύγιο, αλλά στην περίπτωση του 31χρονου Γιάννη Καμάτσου και του Φώτη όλα
είναι τόσο απλά και φυσικά, που πολύ σύντομα χάνεις αυτή την αίσθηση ­ του
ασυνήθιστου. Ο γάμος του Γιάννη με τη μητέρα του Φώτη ναυάγησε στα τρία
χρόνια. Δεν χρονοτρίβησαν ­ να ενώσουν το σπασμένο γυαλί. Ο μικρός έως τότε
είχε μεγαλώσει και από τους δύο, με πολλή αγάπη και ίσους χρόνους συμμετοχής:
«Και δική μου επιθυμία και της μητέρας του ήταν να περνά καλά το παιδί. Δεν
δόθηκε καμιά μάχη, δεν είχαμε αντιδικίες. Όλα πήραν από την αρχή τον πιο
φυσιολογικό δρόμο που θα μπορούσαν να πάρουν. Όταν ήρθε η στιγμή να διαλέξει
έναν πιο σταθερό χώρο διαμονής, έχω την αίσθηση ότι ο μικρός διάλεξε να μείνει
με μένα και λόγω της φύσης της δουλειάς μου ­ ξυπνούσαμε, ετοιμαζόμασταν,
φεύγαμε για το νηπιαγωγείο και ήμασταν όλη την ημέρα μαζί ­ αλλά και γιατί
ένιωθε μάλλον περισσότερη ασφάλεια με το ίδιο φύλο…».

Όχι ότι δεν τον έκανε ευτυχισμένο η επιλογή του παιδιού να μείνει μαζί του! Θα
ήταν όμως το ίδιο ευτυχισμένος κι αν είχε επιλέξει το αντίθετο ­ να είναι
εκείνος ο κλασικός μπαμπάς του Σαββατοκύριακου ­ αφού η δική του ευτυχία
εκπορεύεται από την ευτυχία του παιδιού: «Το σπίτι μας είναι το λιμάνι του
Φώτη. Αυτός είναι ο χώρος του, εδώ είναι το δωμάτιο, τα ρούχα, τα παιχνίδια
του. Από το λιμάνι του μπορεί να εξορμά για όπου θέλει ­ στη μαμά, στη γιαγιά,
πάλι πίσω, ξανά στη μαμά… Όλα γίνονται με βάση τη δική του θέληση, τίποτα
δεν του επιβάλλω…».

Δεύτερος γάμος

Ούτε η μητέρα επέβαλε «βέτο» στην απόφαση του παιδιού. Την αποδέχθηκε. Η ίδια
έχει κάνει δεύτερο γάμο και έχει αποκτήσει δύο ακόμα παιδιά. Ο Φώτης είναι
πάντα το πρώτο της παιδί και στο σπίτι της υπάρχει ένας ζεστός χώρος που πάντα
τον περιμένει κι όταν εκείνος πηγαίνει, όλα όσα μαζί της κάνει αναπληρώνουν
την απουσία των άλλων ημερών…

Αν θέλεις να δεις τα πράγματα απλά, παύουν να είναι και… σύνθετα. Αυτή είναι
η θεωρία του Γιάννη Καμάτσου: «Στην περίπτωσή μας υπάρχουν τρεις άνθρωποι που
κάποια στιγμή επέλεξαν τον δρόμο που θα περπατήσουν. Και οι τρεις όμως
επέλεξαν! Αν βρισκόμουν εγώ στην αντίπερα όχθη που τώρα είναι η μητέρα του, θα
επεδίωκα την ίδια σχέση με το παιδί μέσα από πολλές και γεμάτες ημέρες
συνάντησης…».

Δεν βίωσε τίποτα άσχημο ο Φώτης από την αλλαγή ­ γκρίνια, τσακωμούς, διαβολές
τού ενός προς τον άλλον ­ άρα το μεγάλο κέρδος είναι ότι δεν φέρει τραύματα.
Δεν εμφανίσθηκε στα μάτια του κάποιος που να έφταιγε περισσότερο από τον άλλο,
«απλώς του παρουσιάστηκε το γεγονός ότι συνέβη κάτι μεταξύ μας που διαμόρφωνε
διαφορετικά την κατάσταση…».

Ζούνε στο ίδιο τριάρι που το παιδί γεννήθηκε, στα Πατήσια. Μοιράζονται ακόμα
το ίδιο υπνοδωμάτιο ­ «το προτιμά το παιδί, κάποια στιγμή θα ωριμάσει σαν ιδέα
μέσα του να κοιμάται στο δικό του δωμάτιο και θα το ζητήσει μόνος του…». Η
καθημερινότητά τους είναι υπερπλήρης. Ξυπνάνε στις 6.30 το πρωί, παίρνουν
πρωινό, ετοιμάζονται μαζί και φεύγουν για το σχολείο του Φώτη ­ είναι πια
μαθητής της Β’ Δημοτικού ­ που είναι κοντά στον κρατικό παιδικό σταθμό που
δουλεύει ο πατέρας του στη Δάφνη. Το μεσημέρι τον παίρνει από το σχολείο και
επιστρέφουν πάλι μαζί στο σπίτι. Όταν δεν υπάρχει μαγειρεμένο φαγητό από το
προηγούμενο βράδυ, ετοιμάζει εκείνη τη στιγμή φαγητό ο Γιάννης, «τρώμε και
διαβάζει υπό επιτήρηση ο μικρός για να τελειώσει γρήγορα γιατί έχει
απογευματινές δραστηριότητες. Τις μισές μέρες έχει μπάσκετ και αμέσως μετά
κολυμβητήριο, τις υπόλοιπες διάβασμα και μάθημα Αγγλικών. Κάθε Παρασκευή είναι
πιο φορτωμένος, έχει και κομπιούτερ».

Όλα όσα κάνει ο μικρός, είναι δικές του επιλογές. Τις ώρες που ο Φώτης είναι
στα Αγγλικά, στο μπάσκετ ή στο κολυμβητήριο, ο πατέρας του θα κάνει τα
απαραίτητα ψώνια ή θα πάρει μια προσωπική ανάσα, πίνοντας έναν καφέ με φίλους.
Δεν νιώθει πιεσμένος ή δεσμευμένος από το 24ωρο πρόγραμμά τους ο Γιάννης
Καμάτσος. Χρόνος για αναπνοές υπάρχει πάντα, επιμένει, όλα είναι ζήτημα
προτεραιοτήτων: «Δεν νιώθω να είμαι σε κάτι παγιδευμένος. Και δεν υπάρχει
τίποτα που να είναι τόσο δύσκολο ώστε να μην μπορώ να το κάνω. Τις ώρες που το
παιδί κοιμάται, θα μαγειρέψω, θα τακτοποιήσω, θα βάλω πλυντήριο, θα μιλήσω ή
θα δεχθώ φίλους στο σπίτι. Δεν με περιορίζει το παιδί… Δίνω μεγάλη σημασία
στο τι τρώμε, δεν τον έχω μάθει με έτοιμο φαγητό, ούτε παραγγέλνουμε ποτέ από
έξω.

Μαγειρεύω πάντα και φροντίζω να είναι ισορροπημένα όλα όσα τρώμε. Χάμπουργκερ
θα αγοράσουμε μόνο όταν το πακέτο έχει κάποιο παιχνίδι που του αρέσει. Κρατάμε
το παιχνίδι και πετάμε το… χάμπουργκερ! Τηγανίζουμε τις δικές μας πατάτες σε
καθαρό λάδι και τρώμε τα δικά μας μπιφτέκια στα στρογγυλά ψωμάκια! Και ο Φώτης
είναι ευτυχισμένος…».

Η σχέση τους βγάζει και κόντρες και αντιπαλότητες: «Είμαι το πιο κοντινό του
πρόσωπο, άρα είμαι και ο αποδέκτης των επαναστάσεών του.

Δεν θα συγκρουσθεί με τον δάσκαλο στο σχολείο, εκεί είναι υπάκουος, πρέπει
όμως με κάποιον να συγκρουσθεί κι αυτός ο κάποιος πρέπει να είναι πολύ δικός
του, να του παρέχει ασφάλεια ακόμη και μέσα από την κόντρα και την αντίδρασή
του, κάπου πρέπει και να… εκτονωθεί και εκτονώνεται φυσικά μαζί μου!».

Καλοί φίλοι

Από τότε που πρωτομίλησε και περπάτησε ο Φώτης ήταν μαζί με τον μπαμπά του και άλλα παιδιά στο νηπιαγωγείο

Όσο μεγαλώνει ο Φώτης, μεγαλώνει και ωριμάζει και εκείνος, η σχέση τους πια
δεν είναι η σχέση πατέρα – παιδιού με την στενή έννοια, «όσο μεγαλώνουμε και
οι δύο, γινόμαστε και καλύτεροι φίλοι, έχουμε κοινά ενδιαφέροντα, έρχεται
κοντά στις δικές μου επιλογές, είναι τόσο φυσικό, αργότερα θα φιλτράρει και θα
διαφοροποιήσει τις επιλογές του…».

Είναι διακριτικός στις προσωπικές του επιλογές: «Όπως κάποιος άλλος θα ρωτούσε
έναν φίλο του για την επιλογή π.χ. συντρόφου, εγώ θα ρωτήσω το παιδί μου όταν
χρειασθεί. Μια νέα κατάσταση, είναι κατάσταση που θα βιώσει και ο ίδιος, άρα
έχει ουσιαστικό λόγο να εκφέρει…».

Όλα μοιάζουν ασημαντότητες μπροστά στην ύπαρξη, το μεγάλωμα και τη διαμόρφωση
ενός παιδιού.

Ο Γιάννης δεν βλέπει τον γιο του σαν κτήμα του, αλλά «σαν μια ξεχωριστή
προσωπικότητα που βοηθώ να εξελιχθεί.

Δεν περιμένεις επιβράβευση ή ανταπόδοση από το παιδί σου, ούτε καν το βοηθάς
να μεγαλώνει, μεγαλώνει από μόνο του, είναι κάτι που δεν μπορείς να φρενάρεις,
η φύση έχει τους δικούς της νόμους, εσύ υποβοηθάς εξασφαλίζοντας καλές
συνθήκες…».

Δεν διάλεξε τυχαία το επάγγελμά του ο Γιάννης και δεν είναι από τους ανθρώπους
που απλώς διεκπεραιώνουν το εργασιακό τους ωράριο.

Γίνεται ένα με τα παιδιά, δίνει και παίρνει πολλά. Νηπιαγωγός στη δουλειά,
πατέρας όλο το 24ωρο, ξέρει πού «πονάει» η ελληνική οικογένεια. «Ένα παιδί
προτιμά τελικά να βλέπει τους γονιούς του χωρισμένους και ευτυχισμένους παρά
στο ίδιο σπίτι και δυστυχισμένους!

Όταν συμβαίνει αυτό ­ και συμβαίνει τόσο συχνά ­ νιώθει τύψεις, νιώθει κομμάτι
της δυστυχίας τους, νιώθει ότι εκείνο φταίει… Μια μονογονεϊκή οικογένεια
μπορεί να είναι ευτυχισμένη οικογένεια όταν το παιδί δεν έχει εισπράξει
αίσθημα ανασφάλειας από το χωρισμό και μπορεί να ακουμπήσει με εμπιστοσύνη,
ανά πάσα στιγμή, στον έναν ή στον άλλο γονιό…».

Ένα παιδί που δεν θα πει ποτέ «πατέρα»

Μέχρι τα 42 της χρόνια η ζωή «έτρεχε» σαν το νερό μέσα από τα δάκτυλά της και
όπως η ίδια επιμένει «έτρεξαν» τόσο βιαστικά όλα αυτά τα χρόνια, που είναι λες
και στερούνται βιωμάτων, λες και δεν τα έζησε. Όχι ότι δεν συσσώρευσε γνώση
και εμπειρίες η Μαρίνα, αλλά ήταν τόσο ψηλά τα οχυρά της αποξένωσης και της
μοναξιάς που περιμετρικά υψώθηκαν γύρω της (βοήθησε, είναι αλήθεια,
πετραδάκι-πετραδάκι κι εκείνη στο «κτίσιμο») και πολύ της έλειψε αυτή η
εσώτερη αίσθηση που ζεσταίνει και επιβεβαιώνει την ύπαρξη και δεν σε αφήνει
άγρυπνο και πάντα νυσταγμένο τη νύχτα.

Η πορεία της Μαρίνας ήταν προδιαγεγραμμένη. Σπουδές στην Αθήνα, σπουδές στο
εξωτερικό, δύο πτυχία οικονομικών σπουδών, τρία ντοκτορά, αριστεία, φιλοδοξίες
για καριέρα στα μέτρα της, μια θέση προϊσταμένου μικρού στην αρχή τμήματος κι
ύστερα ενός μεγαλύτερου σε πολυεθνική εταιρεία, έρευνες και αναζητήσεις πάντα
στα όρια του επαγγέλματος, που ήταν τελικά στενά μα εκείνη τα έβλεπε
απεριόριστα…

Χρόνο για συντροφική ζωή δεν εξοικονόμησε ποτέ η Μαρίνα, η σχέση που δέσμευε
«ήταν φραγμός, ήταν στέρηση ελευθερίας και επιλογών, ήταν σπατάλη χρόνου κι
έτσι, μη ιεραρχώντας τα πράγματα, κατάφερα να καταγράψω κι όχι να βιώσω
σχέσεις, αριθμητικά όχι πολλές αλλά ούτε και λίγες, τόσες όμως που στο σύνολό
τους με έκαναν λιγότερο φτωχή κι όχι περισσότερο πλούσια γυναίκα…».

Η Μαρίνα ήταν πάντα τόσο αυτόνομη, τόσο «αυτάρκης» και με τέτοιο πληθωρικό
δυναμισμό, που κανένας από τους συντρόφους που στάθηκαν δίπλα της δεν τόλμησε
να επιχειρήσει να προσπελάσει στα πραγματικά της «θέλω». Κανείς δεν έβρισκε τη
δίοδο, όλοι συναντούσαν την έξοδο… Το αίσθημα της αποτυχίας που άρχισε να
βιώνει, από κάποια δεδομένη χρονική στιγμή και μετά, ήταν ισχυρότερο και από
την ικανοποίηση που της χάριζε η επαγγελματική της εξέλιξη: «Οι παιδικοί μου
φίλοι χάραξαν έναν δρόμο, έκαναν οικογένεια, παιδιά, εξαφανίστηκαν. Όλες οι
πόρτες έκλειναν διαδοχικά πίσω μου κι εγώ βρισκόμουν πάντα απ’ έξω»! Είναι
τελικά αυτή η πικρή, μοναχική (και εγωιστική, το ομολογεί) αίσθηση του
ανεκπλήρωτου που την οδήγησε στον προθάλαμο του εργαστηρίου εξωσωματικής
γονιμοποίησης πριν από τέσσερα χρόνια: «Ξαφνικά, έδινα τα πάντα, όλη μου την
περασμένη ζωή κι όλες τις “περγαμηνές” μου για ένα δικό μου παιδί». «Κίνηση
απελπισίας δεν θα έκανα ποτέ με έναν συμβατικό γάμο, τα περιθώρια άλλωστε
τεκνοποίησης ήταν μικρά, απειροελάχιστα και απευχόμουν τόσο ακριβά να
τιμωρηθώ, να μη γίνω ποτέ μητέρα…».

Οι δύο πρώτες απόπειρες απέτυχαν και εκείνη λύγισε κι έκλαψε όσο ποτέ.

Είχε μέσα της λιγότερες ελπίδες για την τρίτη «κι ίσως γι’ αυτό ακριβώς,
επειδή ήμουν λιγότερο αγχώδης, η προσπάθεια ευοδώθηκε…». Τον Δεκέμβριο του
’97, παραμονή Χριστουγέννων, η Μαρίνα έκλαιγε με δάκρια χαράς για πρώτη φορά
στη ζωή της, κρατώντας στην αγκαλιά της ένα ρόδινο ξανθόμαλλο αγοράκι ­ ύψους
52 εκατοστών και τριάμισι κιλών. Είχε αποκτήσει τον γιο της. Και οικογένεια!
Τις ημέρες που έμεινε στο μαιευτήριο κανείς άλλος δεν την επισκέφθηκε, εκτός
από την αδερφή της, τον γαμπρό της και τη μητέρα της. Από τη δουλειά τής
έστειλαν μόνο τυπικές ευχές πάνω σε πανάκριβες ανθοδέσμες. Πέταξε τις ευχές
και χάρισε τις ανθοδέσμες στις νοσοκόμες. Ένα ρήγμα είχε δημιουργηθεί, αλλά
ελάχιστα νοιαζόταν…

Ο Αλέξανδρος δεν είναι ακόμη δυόμισι χρόνων κι εκείνη δείχνει νεώτερη
τουλάχιστον κατά δέκα χρόνια! Το παιδί τής έδωσε έναν προορισμό που δεν είχε
καν υποψιασθεί ότι υπήρχε. Το ξέρει.Τα πράγματα είναι περίπλοκα «κι όσο κι αν
εγώ προστατεύσω τον Αλέξανδρο, θα ‘ρθει η στιγμή που θα αναρωτηθεί, θα εκτεθεί
κοινωνικά, κάποιοι θα επιχειρήσουν να τον πληγώσουν. Ξέρω όμως επίσης ότι θα
είναι προετοιμασμένος να το αντιμετωπίσει». Πρόβλημα οικονομικό δεν υπάρχει, ο
Αλέξανδρος έχει παππού και γιαγιά που τον υπεραγαπούν, έχει νονό, θείους,
ξαδέρφια… Αλλά δεν έχει πατέρα, ποτέ δεν θα αποκτήσει πρότυπο πατέρα και στο
καθημερινό του λεξιλόγιο δεν θα υπάρξει η λέξη «μπαμπάς». Ο φυσικός του
πατέρας ­ ο δότης του σπέρματος που συγκέντρωνε τα χαρακτηριστικά που επέλεξε
η Μαρίνα για το παιδί της ­ θα παραμείνει για πάντα άγνωστος και θα είναι
ιδιαίτερα δύσκολες οι απαντήσεις στις απλές ερωτήσεις που σύντομα θα αρχίσει
να κάνει ο γιος της: «Απολαμβάνω το τώρα, προετοιμάζομαι για το αύριο. Δεν
κλονίσθηκα ούτε για ένα δευτερόλεπτο. Έχω ένα παιδί που με άλλον τρόπο δεν θα
αποκτούσα. Ο Αλέξανδρος δεν έχει πατέρα, αλλά έχει το δώρο της ζωής. Κι αν
κάποιοι θεωρούν ότι ένα παιδί χωρίς πατέρα είναι κοινωνικά ανάπηρο, ας
κοιτάξουν γύρω τους πόσα τραυματισμένα παιδιά ζουν μέσα σε ανάπηρες
οικογένειες κι ας κάνουν τις συγκρίσεις τους…».

Δεν αγνοεί πως θα είναι μονίμως στην… πρίζα. Βρίσκεται ήδη σε συνεργασία με
παιδοψυχολόγο και ξέρει ένα προς ένα τα «προσεκτικά βήματα» που θα
ακολουθήσουν. Κάποτε θα εξηγήσει στον έφηβο γιο της πόσο πολύ τον ήθελε και
εκείνος που είναι από τώρα τόσο γενναιόδωρος «θα καταλάβει, είμαι σίγουρη, κι
αν υπάρχει κάτι να μου συγχωρέσει, θα το κάνει δίχως αμφιβολία…».