Κάποιο άγαλμα που μ’ είδε, με θυμήθηκε…

Τον τελευταίο καιρό, βλέπω την οικογένεια Γλύξμπουργκ στο προσκήνιο. Και τη
βλέπω με διαφορετικό μάτι. Τόσο διαφορετικό δηλαδή που δεν καταλαβαίνω γιατί
λυσσάξαμε να τους διώξουμε τους ανθρώπους.

Μια χαρά οικογένεια δεν είναι; Η Άννα-Μαρία πάντα με το χαμόγελο στα χείλη παν
οι φαντάροι μας μπροστά. Ο Κωνσταντίνος γλυκός και προσηνής. Άσε που τη γλώσσα
μας την ψιλοθυμάται και την ψιλοτραυλίζει. Βέβαια, έχει μείνει λίγο πίσω.
Εκεί, στη δεκαετία του ’60. Τα ελληνικά του ελαφρώς (έως βαρέως) σίξτις. Αλλά,
εντάξει δεν έγινε και τίποτα. Αυτό διορθώνεται. Πέντε – δέκα νεολογισμοί και
τον φέρνεις στα ίσα του, εκεί στο 2000.

Κι εκείνα τα παιδιά τους. Τα απειράριθμα παιδιά τους. Το ένα συμπαθέστερο από
το άλλο. Ο Παύλος και η Μαρί-Σαντάλ με τα μωράκια τους. Η Αλεξία (ή Αλέξια;
Ποτέ δεν θυμάμαι πού τονίζεται η πριγκιποπούλα). Ο Νικόλας. Και τα άλλα. Τα
υπόλοιπα Αττικής. Πρώτης τάξεως. Τι πάθαμε; Τι μας έπιασε και τους
ξαποστείλαμε πυξ-λαξ;

Τώρα μάλιστα που είδα και το παλικάρι με τον μπαμπά του στην Κύπρο; Να χορεύει
πολύ μερακλωμένο Πλέσσα – Παπαδόπουλο; «Κάποιο άγαλμα που μ’ είδε με
θυμήθηκε»; Συγκινήθηκα. Αυτή η Ρωμιοσύνη που βγαίνει από το κύτταρο της
οικογένειας Γλύξμπουργκ, με άγγιξε στα τρίσβαθα.

Εντάξει, βρε αδελφέ. Μην το κάνουμε και ζήτημα. Είπαμε, «ιστορική μνήμη». Αλλά
και η μνήμη είναι σαν τα κλειδιά. Κάπου τα παρατάς πρόχειρα, και δεν τα
ξαναβρίσκεις ποτέ μετά. Ή τα βρίσκεις όταν έχεις φτιάξει καινούργια. Και δεν
τα χρειάζεσαι πια.

Όμως εμένα ­ έλα που κάποιο άγαλμα με είδε; Και με θυμήθηκε. Και με πήρε από
το χέρι.

Με το ζόρι, οδήγησε τα βήματά μου στη βιβλιοθήκη. Έσπρωξε το χέρι μου να
ανασύρει σκονισμένους τους τόμους του Σπύρου Λιναρδάτου «Από τον Εμφύλιο ως τη
Χούντα». Κι ύστερα ­ αυτό το ίδιο άγαλμα με υποχρέωσε να διαβάσω. Ξανά. Και
ξανά.

Χρόνια σπαραγμού. Χρόνια που κάθε σπίτι θρηνούσε κι από έναν νεκρό. Χρόνια με
φαρδιά πλατιά την υπογραφή του εμφυλίου. Στην Κύπρο ­την ίδια αυτή Κύπρο της
πρόσφατης επίσκεψης ­ η μεγαλύτερη αιματοχυσία από την έναρξη του ένοπλου
αγώνα. Και η βασιλική οικογένεια χορεύει τη ρουμπίτσα της.

Η κρουαζιέρα του 1956, με τους χιλιάδες τέως και ημιγαλαζοαίματους, αφήνει
εποχή. Στα χρόνια που τα θερίζει η πείνα, στο κρουαζιερόπλοιο «ΑΧΙΛΛΕΥΣ»
φορτώνονται ­ λέει ο Λιναρδάτος ­ για κάθε μέρα του ταξιδιού 120 αστακοί, 24
συναγρίδες, 110 κιλά κρέας. ΓΙΑ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ.

Ξέρετε πόση ήταν η βασιλική χορηγία ­ κοινώς τα λεφτά που έπαιρνε ο βασιλιάς
από το κράτος για να είναι βασιλιάς; 4.920.000 δραχμές. Και ζητούσαν κι
αναπροσαρμογή. Τα πέντε εκατομμύρια τους πέφτανε λίγα, χρειάζονται εφτάμισι.
7.500.000. Κι όχι με τη σημερινή αξία του χρήματος. Με τα μέτρα του 1956 θα το
υπολογίσετε αυτό (εκτός αν θέλετε να αποφύγετε το εγκεφαλικό, σαββατιάτικα).

Βέβαια, μην είμαστε και πλεονέκτες. Εδώ μιλάμε για μια οικογένεια – πρότυπο.
Μονιασμένη. Ευτυχισμένη. Μια καρτ ποστάλ σε σέπια. Ο Παύλος και η Φρειδερίκη.
Πιτσουνάκια. Χεράκι-χεράκι τα κάνανε όλα. Χεράκι-χεράκι παίρνανε τον κόσμο στο
λαιμό τους.

Χεράκι-χεράκι, σαν ερωτευμένο ζευγάρι, πήγανε Μάρτη του 1952 μια βολτίτσα στην
πανέμορφη Χαλκίδα. Κάτσανε, φάγανε, τα ήπιανε, τα είπανε. Κι όταν γυρίσανε;
Χεράκι-χεράκι, είχαν ήδη αποφασίσει την εκτέλεση του Μπελογιάννη και των
συντρόφων του.

Θα μου πεις «εσύ τώρα τι έπαθες; Τι ζόρι τραβάς; Παλιές ιστορίες, παλιές
αμαρτίες. Τι τα σκαλίζεις;».

Δεν φταίω εγώ. Το άγαλμα φταίει. Που με είδε. Και το είδα. Που με θυμήθηκε.
Και το θυμήθηκα. Και κοιταχτήκαμε στα μάτια. Και μου θύμισε λέξεις παλιές και
ξεχασμένες.

Όπως ­ άκου, πώς μου ‘ρθε τώρα ­ «Ανάκτορα».

Ανάκτορα. Έτσι τα λέγανε τότε. Και «ανάκτορα» δεν ήταν τα παλάτια και οι
βασιλικές κατοικίες. «Ανάκτορα» ήταν η ίντριγκα. Η διαπλοκή. Τα συμφέροντα. Οι
εκβιασμοί. Οι βυζαντινισμοί. Οι βασανισμοί. Οι φυλακές και τα ξερονήσια. Οι
συμφωνίες κάτω από το τραπέζι. Τα χτυπήματα κάτω από τη ζώνη. Τα μυστικά
παζάρια. Η πώληση ενός ολόκληρου λαού σε τιμή κάτω του κόστους. Κοιτάξτε τον
στα δόντια κι αγοράστε τον. Κι αν δεν σας κάνει, ξαναπουλήστε τον. Ό,τι
πάρετε, ένα τάλιρο.

Θα μου πεις, άλλα χρόνια σήμερα. Άλλες συνθήκες. Άλλο ίματζ οι μονάρχες.
Απλοί, προσιτοί, χαμηλών τόνων. Και φινετσάτοι. Το σωστό να λέγεται. Φαίνεται,
παιδί μου, η αρχοντιά στον άνθρωπο. Φαίνεται το τζάκι, δεν κρύβεται. Ακόμα και
οι γυροβολιές του γιού είχαν κάτι το μεγαλειώδες. Κάτι το μεγαλειότατο, μπορώ
να σου πω.

Και χόρευε το παλικάρι. Και τον έβλεπε το άγαλμα. Κι αναρωτιέμαι τι σκεφτόταν.
Αν σκεφτόταν. Αν ένιωθε. Αν θύμωνε…

Το άγαλμα. Ασάλευτο. Όρθιο. Παλιό. Μουτζουρωμένο με γκράφιτι.

Το άγαλμα στιλέτο εντός μας.

Το άγαλμα της ιστορικής μνήμης.