Γη αναλφαβήτων…

Αντιπρόσωποι από 181 χώρες – μέλη του ΟΗΕ και της Ουνέσκο (επί συνόλου 187)
πήραν μέρος στο Παγκόσμιο Συνέδριο για την Εκπαίδευση που έγινε στο Ντακάρ της
Σενεγάλης, πριν από λίγες μέρες, και υιοθέτησε το «πλαίσιο δράσης» μέσα στο
οποίο θα κινηθεί για την επόμενη πενταετία (έως το 2005).

Οι 1.500 σύνεδροι (ανάμεσα στους οποίους ήταν 80 υπουργοί Παιδείας και 20
αρχηγοί κρατών) υπογράμμισαν με έμφαση ότι είναι απαράδεκτο σήμερα, την αυγή
της νέας χιλιετίας, «113 εκατομμύρια παιδιά, στην πλειοψηφία τους κορίτσια, να
στερούνται βασικής εκπαίδευσης και 880 εκατομμύρια ενήλικοι να παραμένουν
αναλφάβητοι».

Από τις πέντε χώρες που έλαμψαν διά της απουσίας τους ήταν και η Ελλάδα. Δεν
νομίζω ότι αυτό οφείλεται στα πέντε εμβόλια που έπρεπε να κάνουν όσοι θα
πήγαιναν στο Ντακάρ (εκ των οποίων το ένα μόνο, για τον κίτρινο πυρετό, ήταν
υποχρεωτικό. Τα άλλα τέσσερα ήταν προεραιτικά). Ούτε θέλω να πιστέψω ότι ο
σχετικός κωδικός υπουργείου Παιδείας που θα κάλυπτε τα αεροπορικά εισιτήρια
και τα έξοδα παραμονής της εθνικής μας αντιπροσωπείας είχε εξαντληθεί. Η χώρα
μας ούτως ή άλλως πληρώνει αδρές συνδρομές στους διεθνείς οργανισμούς για να
έχει το δικαίωμα να συμμετέχει. Η απουσία της χώρας μας θα πρέπει μάλλον να
αποδοθεί στις πρόσφατες εκλογές, αφού κάθε φορά που συμβαίνουν, παραλύει το
κράτος.

Υπήρχε μόνο ένας Έλληνας μες στους συνέδρους, ο κ. Τζων Πανάρετος,
αντιπρόεδρος των εθνικών επιτροπών για την Εκπαίδευση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο
οποίος συμμετείχε ως παρατηρητής της Ε.Ε. και όχι της Ελλάδος.

Αλλά ας έρθουμε στο ζουμί: ο αριθμός των παιδιών που μαθαίνουν γράμματα
αυξήθηκε θεαματικά. Από 599 εκατομμύρια το 1990, έφτασε τα 681 εκατ. το 1998.

*Από το 1990 δέκα περίπου εκατ. παιδιά προστέθηκαν στα ήδη φοιτούντα. Αν αυτό
το νούμερο αποσυνδεθεί από τη δημογραφική έκρηξη του πλανήτη, αντιπροσωπεύει
μια αύξηση σχεδόν διπλάσια από εκείνη που παρατηρήθηκε τη δεκαετία 1980-1990.

* Ο αριθμός των παιδιών που δεν πήγαν σε κανένα σχολείο ελαττώθηκε από 127
εκατ. που ήταν το 1990 στα 113 εκατ. το 1998.

* Πιο συγκεκριμένα: στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική: από 11,4 εκατ. το
1990 σε 4,8 εκατ. το 1998.

* Στην Κίνα και τις Ινδίες ο αριθμός των κοριτσιών που πήγαν σχολείο αυξήθηκε
θεαματικά (διπλασιάστηκε περίπου). Επίσης ο αριθμός των ενηλίκων που φοίτησαν
σε σχολεία αλφαβητισμού διπλασιάσθηκε από το 1970 ώς το 1998. (Από 1,5 δισ.
έγιναν 3,3 δισ.)

* Όμως τα ποσοστά αναλφαβητισμού των γυναικών παραμένουν πολύ υψηλά. Το
λιγότερο, ένα δισ. ενηλίκων παραμένουν ακόμα αναλφάβητοι, εν των οποίων τα δύο
τρίτα είναι γυναίκες.

* Οι τεράστιες διαφορές ανδρών – γυναικών αποτελούν ακόμα ένα μεγάλο εμπόδιο
στην «εκπαίδευση για όλους». Περίπου το 70% των παιδιών του πλανήτη μας που
δεν πάνε στο Δημοτικό είναι κορίτσια.

Στο Παγκόσμιο Συνέδριο του Ντακάρ, τα Ηνωμένα Έθνη ανέλαβαν μια νέα
πρωτοβουλία για την εκπαίδευση των κοριτσιών. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ,
Κόφι Ανάν, τόνισε:

«Όλες οι κοινωνίες πρέπει, αρχικά, να αναγνωρίσουν ότι η εκπαίδευση των
κοριτσιών δεν είναι θέμα επιλογής, αλλά μια αναγκαιότητα. Όλοι όσοι βρίσκονται
σε κέντρα εξουσίας, είναι ανάγκη να ενωθούν σε μια αληθινή συμμαχία για να
προωθήσουν την εκπαίδευση των κοριτσιών».

Ενώ ο νέος γενικός διευθυντής της Ουνέσκο, ο Ιάπων Κοϊχίρο Ματσούρα,
υπογράμμισε: «Η εκπαίδευση δεν είναι μόνο ένα δικαίωμα του ατόμου, είναι ακόμα
ένα σίγουρο μέσο για την προώθηση της ειρήνης και για το σεβασμό των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθώς και μια εγγύηση για τις βασικές ελευθερίες του
ανθρώπου. Γι’ αυτό και πρέπει να γενικευτεί η ίση πρόσβαση σε όλους στη διά
βίου εκπαίδευση, ώστε η προσπάθεια για την οικοδόμηση της παγκόσμιας ειρήνης
να έχει βάσεις πιο σταθερές».

Κι ακριβώς, μιλώντας για την ειρήνη, ας δούμε μερικά νούμερα που δόθηκαν στη
δημοσιότητα κατά τη διάρκεια του Συνεδρίου:

Από τα οκτώ τρισεκατομμύρια δολάρια που δαπανήθηκαν για τα πυρηνικά όπλα από
το 1945 και μετά (το γράφω και αριθμητικά για να χορτάσω μηδενικά: $
8.000.000.000.000) οι δαπάνες που αντιστοιχούν για την εκπαίδευση για την ίδια
περίοδο φτάνουν μόνο στο 0,5% του ανωτέρω ποσού.

* Η παγκόσμια κοινότητα πρέπει να ξοδέψει ένα πρόσθετο ποσό 7 δισεκατομμυρίων
δολαρίων το χρόνο για να μπορέσουν να μετέχουν της βασικής εκπαίδευσης όλα τα
παιδιά.

Αυτό το ποσό (των 7 δισ. δολαρίων) είναι μικρότερο απ’ ό,τι δαπανάται κατ’
έτος για τα καλλυντικά στις ΗΠΑ και μόνο ή για παγωτό στην Ευρωπαϊκή Ένωση και
μόνο.

Το ποσό που στοιχίζει ένα και μόνο πυρηνικό υποβρύχιο ($ 1.453.000.000) είναι
αρκετό για να διπλασιάσει τα κονδύλια για την παιδεία 18 μη προνομιούχων χωρών
που έχουν 129.110.000 παιδιά για να μορφώσουν.

Η απο-παγκοσμιοποίηση του αναλφαβητισμού ή η παγκοσμιοποίηση του αλφαβητισμού
(μια ελληνική λέξη) είναι, όθεν, πρωτεύον ζήτημα που προηγείται της
παγκοσμιοποίησης της οικονομίας.