Στη δίνη της κρίσης του ευρώ η ελληνική οικονομία…

Στη δίνη της κρίσης του ευρώ βρίσκεται πλέον η ελληνική οικονομία. Η
ανατίμηση του δολαρίου που προκαλείται από την πτώση του ευρωπαϊκού
νομίσματος, σε συνδυασμό με τις πιέσεις που δέχεται η δραχμή λόγω αρνητικών
σχολίων για την ένταξη της χώρας στην ΟΝΕ και των δηλώσεων που τη θεωρούν
υπεύθυνη για την πτώση του ευρώ δημιουργούν έντονους φόβους ότι ο λογαριασμός
της ευρωπαϊκής νομισματικής κρίσης για την Ελλάδα δεν έχει ακόμη κλείσει. Αυτό
πρακτικά σημαίνει ότι τα επιτόκια θα παραμείνουν υψηλά ενώ θα επιταχυνθούν οι
διαρθρωτικές αλλαγές.

Προς το παρόν κρίσιμη για την πορεία του κοινού νομίσματος θεωρείται η
σημερινή συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών των χωρών μελών (
ΕΚΟΦΙΝ). Οι αγορές περιμένουν την αντίδραση των Ευρωπαίων για να ανακοπεί η
κατηφόρα του ευρώ έναντι του δολαρίου. Το ερώτημα πλέον είναι αν η αντίδραση
αυτή θα περιορισθεί σε δηλώσεις εμπιστοσύνης και αισιοδοξίας ή αν οι Ευρωπαίοι
θα προχωρήσουν σε συγκεκριμένα μέτρα στήριξης. Η ελληνική αντιπροσωπεία υπό
τον υπουργό Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών κ. Γιάννο Παπαντωνίου δεν θα
συμμετάσχει στις συζητήσεις σχετικά με το παρόν και το μέλλον του ευρώ – αφού
κάτι τέτοιο θεωρείται μια «υπόθεση» των 11 χωρών. Όμως στο πλαίσιο της
συζήτησης στο ΕΚΟΦΙΝ για τις κατευθύνσεις της οικονομικής πολιτικής για το
2000 αναμένεται να ξεκαθαρίσει ότι θα συνεχισθεί η σφιχτή δημοσιονομική και
εισοδηματική πολιτική καθώς και οι διαρθρωτικές αλλαγές που έχουν εξαγγελθεί.
Στο πνεύμα αυτό τόσο ο κ. Παπαντωνίου όσο και ο στενός του συνεργάτης,
πρόεδρος του ΣΟΕ κ. Γιάννης Στουρνάρας, αναμένεται να απαντήσουν σε
ενδεχόμενες αιτιάσεις σχετικά με την ένταξη της Ελλάδος στην ΟΝΕ.

Η Τράπεζα της Ελλάδος

Από την πλευρά της η Τράπεζα της Ελλάδος σκοπεύει να χρησιμοποιήσει όλα τα
όπλα της νομισματικής πολιτικής για να αποτρέψει πιέσεις στη δραχμή στο
διάστημα μέχρι και τις 20 Ιουνίου που θα ληφθεί η τυπική απόφαση για την
ένταξη. Διάστημα στο οποίο δεν αποκλείονται και νέες φραστικές επιθέσεις από
το εξωτερικό κατά της ένταξης της χώρας στην ΟΝΕ. Στόχος είναι να αποτραπούν
μεγάλες εκροές συναλλάγματος οι οποίες το τελευταίο δεκαπενθήμερο ανήλθαν
σωρευτικά σε 1 δισεκατομμύριο ευρώ λόγω του κλίματος που επικρατεί. Αυτό
πρακτικά σημαίνει ότι τα επιτόκια παρέμβασης της Τράπεζας της Ελλάδος θα
παραμείνουν υψηλά τουλάχιστον για το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα. Η
Τράπεζα της Ελλάδος φαίνεται να αναπροσανατολίζει τις αρχικές προθέσεις της
για νέα μείωση των επιτοκίων της μέσα στον Μάιο προκειμένου να μην δοθεί
«λαβή» για φυγή ξένων κεφαλαίων από τη δραχμή. Έτσι αφενός η καθήλωση των
επιτοκίων και η επιβάρυνση του πληθωρισμού που ισοδυναμεί με περίπου μία
ποσοστιαία μονάδα – λόγω της ανόδου του δολαρίου από την αρχή του έτους –
αφετέρου η αύξηση του εξωτερικού χρέους κατά περίπου 320 δισ. δρχ. είναι μέχρι
στιγμής το κόστος που καλείται να πληρώσει η ελληνική οικονομία από την
περιπέτεια του ευρώ. Τόσο η κυβέρνηση όσο και η Τράπεζα της Ελλάδος φοβούνται
για το ενδεχόμενο νέων πιέσεων στη δραχμή μέχρι την απόφαση ένταξης αλλά
αποκλείουν κατηγορηματικά το ενδεχόμενο αλλαγής της κεντρικής ισοτιμίας της
δραχμής. Κορυφαίος παράγοντας του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας τόνιζε χθες
ότι « δεν υφίσταται τέτοιο θέμα». Από την πλευρά του ο διοικητής της Τραπέζης
της Ελλάδος κ. Λουκάς Παπαδήμος δήλωσε στα «ΝΕΑ» ότι η ισοτιμία των 340,75
δρχ. θα αποτελέσει και την ισοτιμία μετατροπής της δραχμής σε ευρώ την
2.1.2001. Ο κ. Παπαδήμος τόνισε ότι « Στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής
Τράπεζας γίνεται αναφορά στη σταδιακή προσέγγιση της τρέχουσας ισοτιμίας της
δραχμής έναντι του ευρώ με την ισοτιμία μετατροπής. Και με αυτόν τον τρόπο
υποδηλώνεται ότι η ισοτιμία των 340,75 δρχ. ανά ευρώ θα αποτελέσει και την
ισοτιμία μετατροπής της δραχμής σε ευρώ την 2.1.2001».

Το δημόσιο χρέος

Κορυφαίες τραπεζικές πηγές τόνιζαν χθες ότι στο πλαίσιο αντιμετώπισης των
πιέσεων προς τη δραχμή εν όψει της ένταξης, θα πρέπει να γίνει σαφές στις
αγορές ότι η ελληνική οικονομία ικανοποιεί όλα τα κριτήρια της Συνθήκης του
Μάαστριχτ. Οι ίδιες πηγές, όσον αφορά στο θέμα του χρέους, στο οποίο
εστιάζονται σε σημαντικό βαθμό οι επιθέσεις κατά της Ελλάδος, σημείωναν την
ανάγκη να ξεκαθαρισθεί προς κάθε κατεύθυνση ότι αυτή τη στιγμή εντός της ΟΝΕ
βρίσκονται δύο χώρες με χρέος υψηλότερο από της Ελλάδος. Αναφορικά μάλιστα με
τις διάφορες απόψεις που συνθέτουν την επίθεση κατά της Ελλάδος, επεσήμαναν
ότι αυτές δεν αντανακλούν τις απόψεις ούτε της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ούτε της
Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Σε δηλώσεις του χθες, ο κ. Στουρνάρας απέδωσε τις αντιδράσεις κατά της ένταξης
της Ελλάδος στην ΟΝΕ σε μερίδα του Χριστιανοδημοκρατικού κόμματος της
Γερμανίας και σημείωσε ότι οι αντιδράσεις αυτές «προσπαθούν να εξηγήσουν στον
γερμανικό λαό την πτώση του ευρώ με επιχειρήματα τελείως λανθασμένα,
αντιεπιστημονικά, που είναι κόντρα στον κοινό νου». Αναφερόμενος στους λόγους
πτώσης του ευρώ ο κ. Στουρνάρας τους απέδωσε «εν μέρει στην αδυναμία των
ρυθμών ανάπτυξης της Ευρώπης αλλά και από τα πανικόβλητα σχόλια που έγιναν».
Από την πλευρά του το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης, στο διάστημα που
απομένει μέχρι την απόφαση για την ένταξη, θα επιταχύνει τη λήψη των αποφάσεων
για τις διαρθρωτικές αλλαγές αλλά και για το περιεχόμενο της οικονομικής
πολιτικής. Έτσι την Τρίτη σε σύσκεψη υπό τον κ. Παπαντωνίου αναμένεται να
εξετασθεί η πορεία του φετινού προϋπολογισμού και να τεθούν οι άξονες
κατάρτισης του προϋπολογισμού του 2001 ο οποίος θα προβλέπει περιορισμένες
αυξήσεις στους μισθούς και περικοπές στις δαπάνες.

Μέτρα ενίσχυσης περιμένουν από το Ecofin

Οι περιπέτειες του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος στις αγορές συναλλάγματος
αναμένεται να είναι το πρώτο και κυριότερο θέμα συζήτησης στη σημερινή
συνεδρίαση του Συμβουλίου Υπουργών Οικονομικών (Ecofin) που πραγματοποιείται
σήμερα στις Βρυξέλλες. Διεθνείς αναλυτές υποστηρίζουν ότι αν οι υπουργοί δεν
αποφασίσουν συγκεκριμένα μέτρα ενίσχυσης του ευρώ, τότε το νόμισμα θα
απειληθεί ακόμη και με κατάρρευση. Η πτώση του κοινού νομίσματος αποδίδεται
κυρίως στην απουσία εμπιστοσύνης των αγορών. Μάλιστα, στο χθεσινό της φύλλο η
εφημερίδα «Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ εντ Τρίμπιουν» αναφέρει εκτιμήσεις αναλυτών
που συνδέουν την πτώση του ευρώ με την είσοδο της Ελλάδας στην ΟΝΕ.
Συγκεκριμένα σημειώνεται ότι οι πολιτικές διαμάχες στην Ευρωπαϊκή ‘Ενωση, και
πιο πρόσφατα οι συζητήσεις για τη διεύρυνση και την είσοδο της Ελλάδας στην
ΟΝΕ, ενίσχυσαν το κλίμα αβεβαιότητας.

Παρέμβαση

Ορισμένοι αναλυτές δεν διστάζουν να μιλήσουν για την ανάγκη άμεσης παρέμβασης
της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας στις αγορές συναλλάγματος. Ο Τζιμ Ο’ Νιλ,
επικεφαλής οικονομολόγος του διεθνούς επενδυτικού οίκου Γκόλντμαν Σαξ,
μιλώντας στο διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο Ρώυτερ, υποστήριξε ότι η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και οι κεντρικές τράπεζες των 11 χωρών της ζώνης
του ευρώ έχουν συσσωρεύσει πολύ υψηλά συναλλαγματικά αποθέματα και «τώρα ήρθε
η ώρα να τα ρευστοποιήσουν για να αγοράσουν ευρώ».

Ωστόσο, οι περισσότεροι αναλυτές τονίζουν ότι μεγαλύτερο αποτέλεσμα από την
παρέμβαση στις αγορές συναλλάγματος θα έχει η ανακοίνωση της πρόθεσης
παρέμβασης η οποία θα πείσει τις αγορές ότι η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα
αναλαμβάνει -επιτέλους- δράση. «Υποπτεύομαι ότι το Ecofin θα καταλήξει σε
συμφωνία για την ανάγκη παρέμβασης, αλλά πιστεύω ότι θα ήταν περισσότερο
αποτελεσματική μια ανακοίνωση για το πλεόνασμα αποθεμάτων που διαθέτει η
Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα», προσέθεσε ο Ο’ Νιλ. Ο ‘Εκχαρντ Σούλτε,
οικονομολόγος της βιομηχανικής τράπεζας της Ιαπωνίας υποστήριξε ότι «αν η
διολίσθηση του ευρώ συνεχισθεί τότε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν θα έχει
άλλη επιλογή από την παρέμβαση στις αγορές συναλλάγματος».

Βαθιά ανάσα

Την Παρασκευή το κοινό νόμισμα πήρε μια βαθιά ανάσα αφού σταθεροποιήθηκε πάνω
από το επίπεδο των 89 σεντς ενώ την Πέμπτη είχε πραγματοποιήσει νέο αρνητικό
ρεκόρ. θετικά για το ευρώ λειτούργησε η ανακοίνωση του προέδρου της ΕΚΤ κ. Βιμ
Ντούιζεμπεργκ ο οποίος προσπάθησε να τονώσει την εμπιστοσύνη των αγορών και
των Ευρωπαίων πολιτών στο κοινό νόμισμα. Οι αναλυτές, υποστηρίζουν, ότι πλέον
οι ιθύνοντες της ευρωπαϊκής οικονομικής πολιτικής έχουν φτάσει στην καρδιά του
προβλήματος, δηλαδή της έλλειψης αξιοπιστίας του κοινού νομίσματος. Ο πρόεδρος
της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας εγκατέλειψε την στεγνή γλώσσα του κεντρικού
τραπεζίτη και απευθύνθηκε στους πολίτες της ζώνης του ευρώ, τους οποίους
διαβεβαίωσε ότι το ευρώ είναι και θα παραμείνει ένα ισχυρό και σταθερό νόμισμα
και ότι η αξία των καταθέσεων και των συντάξεών τους δεν κινδυνεύει.

Τα προβλήματα του ευρώ έκαναν να αναθαρρήσουν πολλούς από αυτούς που από την
αρχή της δεκαετίας του ’90 υποστήριζαν ότι η νομισματική ολοκλήρωση της
Ευρώπης είναι ένα επικίνδυνο πείραμα. Οι επικριτές της Οικονομικής και
Νομισματικής Ενοποίησης υποστήριζαν ότι η μίξη των εθνικών νομισμάτων θα έκανε
την αποτίμησή τους αδύνατη.

Η κατολίσθηση του ευρώ έχει γίνει και βασικό θέμα συζήτησης στη γερμανική
κοινωνία. «Το ευρώ είναι ένα ασθενές νόμισμα», δήλωσε στην εφημερίδα «Ντι
Τσάιτ», ο Βίλχελμ Νόλινγκ πρώην στέλεχος της γερμανικής κεντρικής τράπεζας, ο
οποίος με αγωγή που κατέθεσε το 1998 προσπάθησε να μπλοκάρει τη δημιουργία του
ευρώ. «Ακόμη και σε περιόδους αστάθειας, το γερμανικό μάρκο ήταν ισχυρό. Και η
Μπούντεσμπανκ ήταν μια κεντρική τράπεζα που ενέπνεε εμπιστοσύνη. Με το ευρώ τα
πράγματα είναι διαφορετικά. Η εξασθένισή του οφείλεται στο ότι οι αγορές δεν
έχουν εμπιστοσύνη στη νέα νομισματική τάξη».