Αναζητώντας τον Φίλιππο τον Β’

Για να μπορέσεις να σκιαγραφήσεις μία από τις πολλές σημαντικές προσωπικότητες
του παρελθόντος πρέπει κατ’ αρχήν να ψάξεις να βρεις τα πιο αντιπροσωπευτικά
βιβλία και κατόπιν να πέσεις με τα μούτρα στο διάβασμα. Όσο όμως και αν
διαβάσεις, όσο καλός κι αν είσαι στην ανάλυση, καταγραφή και τακτοποίηση των
πληροφοριών σου, πάντα θα σου λείπει ένα κομμάτι αυθεντικής προσωπικής
εμπειρίας. Αν το «πρόσωπο» που θα διαλέξεις είναι τόσο σπουδαίο, αλλά και τόσο
«δυσπρόσιτο», όσο ο Φίλιππος ο Β’, ένας από τους μεγαλύτερους βασιλιάδες της
αρχαιότητας στη Μακεδονία, αλλά και στην Ελλάδα ολόκληρη, τότε θα δυσκολευτείς
ακόμα περισσότερο. Ο πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου αναγνωρίζεται σαν ένας από
τους πρωτεργάτες του ελληνισμού, σαν ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες
βασιλιάδες όλων των εποχών. Για κάποιους είναι εκείνος που άρχισε να
σχηματίζει και να επεκτείνει το ελληνικό κράτος, για άλλους ο σπουδαίος άνδρας
που κατάφερε να εκτοπίσει το παγκόσμιας αποδοχής νόμισμα της εποχής του, τους
περσικούς Δαρεικούς! Ο κατάλογος των επιτευγμάτων του είναι μακρύς, αλλά η
ερώτηση παραμένει…«πώς μπορείς να γνωρίσεις εσύ προσωπικά τον Φίλιππο τον
Β’». Είναι δύσκολο, αλλά όχι ακατατόρθωτο. Ο πρώτος σταθμός του ταξιδιού σου
αλλά και ο πιο εντυπωσιακός απ’ όλους είναι η Βεργίνα!

Από τη Βέροια ο βασικός επαρχιακός δρόμος οδηγεί έπειτα από 11 μόλις
χιλιόμετρα στη γνωστή σε όλους μας Βεργίνα. Οι σύγχρονες ανασκαφές αποκάλυψαν
τον χαμένο πλούτο της Ημαθίας, αλλά και ολόκληρης της Ελλάδας, ενώ ο
επισκέπτης (και κυρίως ο Έλληνας) έρχεται σε επαφή με μία πρότυπη
πραγματικότητα, όσον αφορά την εκμετάλλευση του αρχαιολογικού μας ανεξάντλητου
πλούτου.

Οι ανασκαφές στην περιοχή της Βεργίνας έχουν αποκαλύψει μέχρι σήμερα ένα
επιβλητικό ανάκτορο με εξαίσια μωσαϊκά δάπεδα (της περιόδου βασιλείας του
Φιλίππου του Β’ και του Μεγάλου Αλεξάνδρου), το αρχαίο θέατρο όπου
δολοφονήθηκε ο Φίλιππος το 336 π.Χ., το ιερό της Ευκλείας με δύο ναούς, το
ιερό της Μητέρας των θεών, την ελληνιστική ακρόπολη και τμήματα της οχύρωσης
της πόλης.

Εξαιρετικής σημασίας και πολύ εντυπωσιακά ήταν τα ευρήματα στην τεράστια
νεκρόπολη. Ο αείμνηστος Μανόλης Ανδρόνικος έφερε στο φως τους πολύχρυσους
τάφους του 6ου και 5ου αιώνα π.Χ., αλλά και 11 τάφους μακεδονικού τύπου,
μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει ο τάφος της Ευρυδίκης, της μητέρας του Φιλίππου με
τον λαμπρό μαρμάρινο θρόνο, της Περσεφόνης και βέβαια τον τάφο του Φιλίππου
και τον τάφο του πρίγκιπα (που ίσως ανήκει στον Αλέξανδρο τον Δ’, τον γιο του
Μ. Αλεξάνδρου). Αυτούς τους τάφους μαζί με τις εξαίρετες τοιχογραφίες τους και
τους μυθικούς θησαυρούς, που συνόδευαν τους επιφανείς νεκρούς στην τελευταία
τους κατοικία, μπορεί να δει από κοντά κάθε επισκέπτης.

Το θολωτό ­ αόρατο ­ κτίριο προστασίας των βασιλικών τάφων (του Φιλίππου Β’
ιδιαιτέρως) κρύβει απίθανους θησαυρούς και τους επιδεικνύει με έναν τέτοιο
τρόπο που συναρπάζει και συγκινεί. Δεν έχω δει μέχρι σήμερα στην Ελλάδα έναν
τόσο καλά σχεδιασμένο και δομημένο αρχαιολογικό χώρο – μουσείο. Αποτελεί
παράδειγμα προς μίμηση και κατορθώνει να υποβάλει τον επισκέπτη της αρχαίας
νεκρόπολης, ενώ του προσφέρει απλόχερα τη γνώση. Αισθάνθηκα περήφανος σαν
Έλληνας εκεί μέσα και όσοι δεν έχουν πάει στη Βεργίνα πραγματικά χάνουν… όχι
μονάχα για αυτά που θα δουν, αλλά περισσότερο για εκείνα που θα νιώσουν ως
Έλληνες.

Μετά την ανασκαφή, για να μπορέσουν να προστατευτούν αποτελεσματικά και
μακροχρόνια οι βασιλικοί τάφοι στις «τούμπες», αλλά και οι τοιχογραφίες,
κατασκευάστηκε εξωτερικά ένας σύγχρονος τύμβος στο σχήμα μακεδονικού ταφικού
και στα πάνω από 1.000 τετραγωνικά μέτρα της έκτασής του εκτίθενται όχι μόνο
οι τάφοι αυτούσιοι, αλλά και οι θησαυροί τους. Η αίθουσα για την οποία
χρησιμοποιήθηκε η τελευταία λέξη της μουσειακής τεχνολογίας έχει σκοπό να
βοηθήσει τον επισκέπτη να προσεγγίσει μια από τις πιο σημαντικές και ζωηρές
προσωπικότητες της ελληνικής ιστορίας, τον Φίλιππο τον Β’. Μπροστά στον τάφο
του βασιλιά της Μακεδονίας βρίσκονται τα όπλα του, τα δώρα που προσφέρθηκαν
στη νεκρική πυρά, οι περίφημες χρυσές λάρνακες – σύμβολα της γης των Μακεδόνων
και τα υπόλοιπα λαμπρά ταφικά δώρα, ανάμεσα στα οποία ξεχωρίζουν οι δύο
χρυσελεφάντινες κλίνες, μοναδικά αριστουργήματα αρχαίας ελληνικής τέχνης.

Το παιχνίδι ανάμεσα στο φως και τη σκιά δεν υποβάλλει μονάχα τον επισκέπτη,
αλλά τον τοποθετεί στην θέση εκείνου που του αποκαλύπτεται μοναδικά το
μεγαλείο ενός Έλληνα βασιλιά της αρχαιότητας. Η ανακάλυψη για τον κάθε έναν
από εμάς είναι διαφορετική και ετούτος ο χώρος δεν «εκθέτει» στον επισκέπτη,
αλλά τον παίρνει μαζί του σε ένα μεγάλο και απίστευτο ταξίδι.

Και το ταξίδι μπορεί να συνεχιστεί στο φως του ήλιου, στον εκτεταμένο
αρχαιολογικό χώρο των Αιγών, της πρώτης πρωτεύουσας του μακεδονικού βασιλείου.
Εδώ, στους πρόποδες των Πιερίων, ανάμεσα στα σημερινά χωριά Βεργίνα και
Παλατίτσια, οι Μακεδόνες εγκαθίδρυσαν την πρωτεύουσά τους, τις Αιγές, με
αποτέλεσμα η περιοχή της Ημαθίας να γίνει η καρδιά του μακεδονικού βασιλείου,
το διοικητικό, πολιτικό, θρησκευτικό, αλλά και γεωγραφικό κέντρο του κράτους.
Με τα νώτα της εξασφαλισμένα από τα βουνά, η πόλη μπορούσε να ελέγχει τον
ατέλειωτο κάμπο. Εδώ, σύμφωνα με την παράδοση, οδήγησε τους Μακεδόνες ο
μυθικός βασιλιάς τους Κάρανος, ακολουθώντας μια αίγα (κατσίκα!) και η οποία
έδωσε το όνομά της στον πρώτο αυτό οικισμό!

Αναζητώντας τον Φίλιππο δεν θα σταματήσουμε εδώ… Θα συνεχίσουμε στα χνάρια
της πρωτεύουσας του μακεδονικού κράτους και θα περάσουμε στις αρχές του 4ου
αιώνα π.Χ., όταν ο νεωτεριστής βασιλιάς Αρχέλαος, μια από τις σημαντικότερες
φυσιογνωμίες της μακεδονικής ιστορίας, αποφασίζει να μεταφέρει την πρωτεύουσα.
Διάλεξε την Πέλλα, μια μικρή ­ παραθαλάσσια τότε ­ πόλη, στα βόρεια του
Θερμαϊκού, την οποία για πρώτη φορά αναφέρει ο Ηρόδοτος. Η Πέλλα θα γνωρίσει
δόξες και ο Αρχέλαος θα χτίσει ένα λαμπρό ανάκτορο. Την μεγαλύτερη ακμή της
όμως η Πέλλα θα γνωρίσει μερικές δεκαετίες αργότερα, από τον Φίλιππο τον Β’
και τον γιο του, τον Μέγα Αλέξανδρο, με αποτέλεσμα η ακτινοβολία της να φτάσει
σε όλον τον γνωστό τότε κόσμο!

Από τη Βεργίνα στην Πέλλα η απόσταση είναι ομολογουμένως μικρή και κομμάτι της
αρχαίας πολιτείας στέκεται όρθιο μέσα στον μακεδονικό κάμπο. Αν αναρωτηθείτε
πώς γίνεται ο αρχαιολογικός χώρος να απέχει πλέον 30 χιλιόμετρα από τη
θάλασσα, η απάντηση βρίσκεται στις προσχώσεις των ποταμών. Άλλωστε από πολύ
νωρίς οι προσχώσεις δημιούργησαν έλη με αποτέλεσμα να επιδεινωθεί πολύ το
κλίμα της στα τελευταία χρόνια που εξακολουθούσε να είναι πρωτεύουσα της
Μακεδονίας.

Απίστευτη μοιάζει η αρχαία πόλη της Πέλλας με κανονικά οικοδομικά τετράγωνα
που ορίζονται από ευθείς οριζόντιους και κάθετους δρόμους. Είναι βλέπετε
χτισμένη με το πρωτοποριακό για την εποχή (και όχι μόνο για εκείνη δηλαδή,
αλλά και για τις πολύ επόμενες) πολεοδομικό σύστημα του φιλοσόφου (και
πολεοδόμου) Ιππόδαμου του Μιλήσιου (5ος αιώνας π.Χ.). Τα σπίτια της από την
άλλη φανερώνουν πολυτελή και εκλεπτυσμένο τρόπο ζωής. Είναι πλούσια, ευρύχωρα
(σε κάποια το εμβαδόν μετριέται σε στρέμματα!) με προσεγμένη διακόσμηση και
πολλές ανέσεις, όπως παροχή και αποχέτευση νερού. Συγκλονιστικά είναι μερικά
από τα ψηφιδωτά δάπεδα που βρέθηκαν στις ανασκαφές. Η ποιότητά τους είναι
εξαιρετική και σίγουρα μπορούν να χαρακτηριστούν σαν τα καλύτερα δείγματα
ελληνικής ψηφοθετικής που γνωρίζουμε μέχρι σήμερα. Ο Διόνυσος, γυμνός,
στεφανωμένος, το κυνήγι ελαφιού, το ζευγάρι των Κενταύρων, μένουν με ανεξίτηλο
τρόπο χαραγμένα στη μνήμη των επισκεπτών του αρχαιολογικού χώρου της Πέλλας.

Δεν είναι μόνο οι αρχαιολογικοί θησαυροί που θα γοητεύσουν όποιον κάνει το
ταξίδι μέχρι τη Βεργίνα ή την Πέλλα. Πολύ κοντά στις αρχαίες πόλεις βρίσκονται
δυο πανέμορφες σύγχρονες. Η πρώτη είναι η Βέροια και η άλλη είναι η Έδεσσα.

Η Βέροια δεν είναι εξωτικά όμορφη, δεν μοιάζει διαφορετική και όμως αρκεί μια
μικρή βόλτα στην παλιά συνοικία, πολύ κοντά στο κέντρο της πόλης, για να
νιώσεις τη διαφορά. Από τα παλιά κομμάτια των τειχών που έχουν απομείνει μέχρι
την πάλαι ποτέ συνοικία των Εβραίων, την ονομαζόμενη «Μπαρμπούτα», η Βέροια
καταφέρνει να σε κάνει να νιώσεις διαφορετικά. Εκεί που η ροή του Τριπόταμου
σκεπάζει τον θόρυβο της πόλης, εκεί στην είσοδο της Μπαρμπούτας με τα
αρχοντικά του 18ου και 19ου αιώνα να ξεχωρίζουν από την πρασινάδα σαν
ακατάλυτα στοιχεία πολιτισμού, εκεί ανακαλύπτεις πόσο όμορφη και θελκτική
είναι αυτή η πόλη. Αρκεί μονάχα αυτό το κομμάτι για να δεις ότι πέρα από την
οικονομική ευμάρεια του τόπου, υπήρχαν και υπάρχουν «πλούσιοι» εσωτερικά
άνθρωποι. Είναι διαφορετικός ακόμα και ο τρόπος που σου μιλάνε, που σου λένε
«παρακαλώ» όταν ευχαριστείς, που σε αφήνουν να μάθεις για την ιδιαίτερη
πατρίδα τους.

Η Έδεσσα είναι γνωστή σε όλους σαν η πόλη με τα πολλά νερά και φυσικά τους
καταρράκτες της. Κανέναν δεν πρόκειται να απογοητεύσει σ’ αυτό το επίπεδο,
αλλά χρειάζεται να ψάξεις περισσότερο για να βρεις κρυφές απίθανες γωνιές που
τη χαρακτηρίζουν επίσης.

Τα νερά του Εδεσσαίου διασχίζουν ολόκληρη την πόλη, διαχωρίζονται σε κανάλια
που προσφέρουν από μόνα τους ξεχωριστό χρώμα, σχηματίζοντας τους περίφημους
καταρράκτες. Η δημιουργία τόσο του υψιπέδιου της Έδεσσας όσο και των
καταρρακτών οφείλεται σε τεράστιες γεωλογικές ανακατατάξεις εκατομμύρια χρόνια
πριν, ενώ η βασική διαμόρφωση που γνωρίζουμε σήμερα συμπληρώθηκε πριν από
30.000 χρόνια τουλάχιστον! Εκείνο που πολλοί δεν γνωρίζουν είναι ότι η Έδεσσα
αναφέρεται ως μία από τις σημαντικότερες πόλεις της αρχαίας Μακεδονίας.
Παλαιότερα την ταύτιζαν λαθεμένα με τις Αιγές, την αρχαία μακεδονική
πρωτεύουσα, αλλά με τις ανακαλύψεις στη Βεργίνα το 1977 αποδείχθηκε το λάθος.

Η Έδεσσα «αναπνέει» εντελώς διαφορετικά στην παλιά της συνοικία, στο ιστoρικό
κέντρο της πόλης, που ονομάζεται Βαρόσι. Οργανωμένα σε κλειστές οικοδομικές
νησίδες όσα σπίτια έχουν διασωθεί, μπορεί να παρουσιάζουν εικόνα εγκατάλειψης
και μαρασμού, αλλά καταφέρνουν να σε μεταφέρουν στον προηγούμενο αιώνα. Με
περηφάνια επίσης »αναπνέει» η Έδεσσα πάνω από την Ψηλό Βράχο και στον πέτρινο
πύργο στο κέντρο της πόλης με τα έξι ρολόγια. Νωχελικά »ανασαίνει» στο
ξεχασμένο Κανναβουργείο και εντελώς διαφορετικά στα ερείπια της αρχαίας πόλης
στον Λόγγο.

Η αναζήτηση του Φιλίππου, του πατέρα του Μεγαλέξανδρου, δεν σταματάει εδώ, η
εκδρομή σας στην περιοχή αυτή της μακεδονικής γης έχει δεκάδες ακόμα όμορφες
εικόνες να σας προσφέρει. Προσωπικά δεν έκανα τίποτε περισσότερο παρά να σας
προσφέρω μερικές παραπάνω αφορμές για μια υπέροχη περιήγηση στην Ελλάδα.

ΔΙΑΔΡΟΜΗ – ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ

Στη Βέροια και τη Βεργίνα είναι πολύ εύκολο να φτάσετε, ακολουθώντας τις
ταμπέλες και τον φαρδύ ευθυτενή δρόμο στα ενδιάμεσα της διαδρομής Κατερίνης –
Θεσσαλονίκης. Από την Αθήνα η Βέροια απέχει συνολικά 500 χλμ. και από τη
Θεσσαλονίκη μόλις 68. Για να πάτε στη Βεργίνα δεν έχετε παρά να προσθέσετε 11
ακόμα χιλιόμετρα. Μέχρι να έρθει το καλοκαίρι χρειάζεται να έχετε υπόψη σας
τις ώρες που είναι ανοικτοί οι αρχαιολογικοί χώροι στη Βεργίνα. Είναι ανοικτά
καθημερινά από τις 8: 30 το πρωί, μέχρι τις 3 το μεσημέρι (15:00). Τόσο η
αρχαία πόλη των Αιγών όσο και οι βασιλικοί τάφοι είναι κλειστοί κάθε Δευτέρα.
Το καλοκαίρι που οι επισκέπτες είναι πολύ περισσότεροι το ωράριο επεκτείνεται,
ξεκινώντας από τις 8: 30 το πρωί και φτάνοντας στις 7 το βράδυ. Κάθε Δευτέρα
(την καλοκαιρινή σεζόν) το ωράριο είναι μόνο απογευματινό από 12: 00 το
μεσημέρι έως 19:00. Η είσοδος στον χώρο των βασιλικών τάφων είναι 1.200 δρχ.
και στην αρχαία πόλη των Αιγών 500 δρχ.. Εάν χρειάζεστε περισσότερες
πληροφορίες, επικοινωνήστε με το μουσείο στο τηλέφωνο 0331-92347.

Από τη Βεργίνα ώς την Πέλλα η διαδρομή είναι εύκολη και σύντομη (λίγο
περισσότερο από 70 χιλιόμετρα συνολικά). Ακολουθείτε τη διαδρομή Βέροια –
Σκύδρα και συνεχίζετε από τη Σκύδρα για Γιαννιτσά. Από την Έδεσσα, η Πέλλα
απέχει συνολικά 48 χιλιόμετρα.

ΔΙΑΜΟΝΗ

Μπορείτε να μείνετε και στις δύο μεγάλες επαρχιακές πόλεις και τα παρακάτω
ξενοδοχεία αναφέρονται ενδεικτικά:

Μακεδονία (Βέροια) 0331-66902

Βίλα Ελιά (Βέροια) 0331-26800

Βέροια 0331-93156

Ξενία (Έδεσσα) 0381-21898

Καταρράκτες (Έδεσσα) 0381-22300

ΦΑΓΗΤΟ

Η Βέροια είναι ονομαστή για το ρεβανί της και από το 1886, του Χοχλιούρου
είναι το καλύτερο. Πολύ καλό φαγητό έχει στο «Βεργιώτικο», κοντά στα παλαιά
τείχη, αλλά και στο «Πέτρινο» και στο της ομώνυμης περιοχής «Μπαρμπούτα»,
δίπλα στο ποτάμι.

Στην Έδεσσα θα βρείτε μερικές ταβέρνες γύρω από το πάρκο των καταρρακτών, αλλά
προς τον Ψηλό Βράχο. Νόστιμο φαγητό όμως θα φάτε (συγκερασμός τοπικής και
ευρωπαϊκής κουζίνας) στην ταβέρνα δίπλα από τον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό,
ενώ ξεχωρίζει και εκείνη της Ι. Ποτολίδου στο Κλεισοχώρι.

ΧΡΗΣΙΜΑ ΤΗΛΕΦΩΝΑ

Αρχ. χώρος Βεργίνας 0331-92347

Αρχ. χώρος Πέλλας 0382-31160

Αστυνομία Βέροιας 0331-22233

Δήμος Βέροιας 0331-23977

Γραφείο Τουρισμού Βέροιας 0331-26383

Νοσοκομείο Βέροιας 0331-22082

Δήμος Έδεσσας 0381-26841

Αστυνομία Έδεσσας 0381-23232

Νοσοκομείο Έδεσσας 0381-27441