ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ Ανεβαίνοντας στον ουρανό

Και επιτυχημένος και μακρόβιος και αιρετικός. Ο θεατρικός όμιλος Odin
επιτυγχάνει το ακατόρθωτο.

Odin Teatret. Βεδουίνοι στην έρημο με μια χούφτα χουρμάδες

Υπήρχε μια φορά μια ομάδα σαλτιμπάγκων, που σε κάθε χώρα που επισκέπτονταν
ανέβαιναν στη στέγη του πιο ψηλού σπιτιού, άπλωναν ένα σχοινί κι άρχιζαν να
περπατούν πάνω σ’ αυτό. Ορισμένοι τούς χαρακτήριζαν γενναίους. Άλλοι
υποστήριζαν ότι οι σαλτιμπάγκοι αυτοί ήταν μυστικοπαθείς, αφοσιωμένοι στον
εαυτό τους, απομονωμένοι από τα πραγματικά προβλήματα. Άλλοι πάλι τους φώναζαν
ότι αν τους αρέσει τόσο πολύ ο ουρανός, καλύτερα να χρησιμοποιούν τις νέες
τεχνολογίες, τα ελικόπτερα και τους πυραύλους. Οι σαλτιμπάγκοι συνέχιζαν όμως
να ανεβαίνουν πάνω στο σχοινί προς τον ουρανό, μέχρις ότου δεν φαινόταν πια
παρά μόνο το σχοινί.

Το Odin Teatret, στο οποίο είναι αφιερωμένο το φεστιβάλ που αρχίζει σήμερα στο
Θέατρο της Ρώμης και θα διαρκέσει μέχρι τις 27 Μαΐου, μοιάζει μ’ εκείνους τους
σαλτιμπάγκους. Ο θίασος ιδρύθηκε το 1964 στο Όσλο από τον Εουτζένιο Μπάρμπα,
ένα νεαρό μετανάστη από την Ιταλία, και μερικούς Νορβηγούς ηθοποιούς που είχαν
αποκλειστεί από τις θεατρικές σχολές. Το 1967, το Odin αναγκάστηκε να
μεταφερθεί στο Χόλστεμπρο, μια πόλη 20.000 κατοίκων στη Γιουτλάνδη της Δανίας.
Κι από τότε δεν έχει πάψει να ταράζει τα νερά, να γοητεύει και να ξαφνιάζει,
με έργα όπως «Η τέφρα του Μπρεχτ», «Το Ευαγγέλιο του Οξυρρύγχου» ή ο «Μύθος».
Πώς καταφέρνει επί τόσες δεκαετίες να αντιστέκεται στο ρεύμα, να ασκεί τόση
επιρροή και ταυτόχρονα να διατηρεί τη συνοχή του;

Το επίτευγμα αυτό οφείλεται σε δύο στερήσεις, λέει ο Μπάρμπα σε συνέντευξή του
στη «Ρεπούμπλικα». Η πρώτη στέρηση ήταν ο αποκλεισμός των παραγόντων του
θιάσου από τις σχολές και τους καλλιτεχνικούς θεσμούς. Αφού οι ζωντανοί τους
αγνόησαν, στράφηκαν στους νεκρούς, τους μεγάλους μεταρρυθμιστές του θεάτρου
αυτού του αιώνα, από τους οποίους έμαθαν να αγνοούν τις εφήμερες τάσεις της
εποχής. Η δεύτερη στέρηση ήταν αποτέλεσμα της μετακίνησής τους στη Δανία: το
πρόβλημα της γλώσσας και η απομόνωση τους ανάγκασαν αφενός να ταξιδεύουν πολύ
και αφετέρου να αναζητήσουν τρόπους έκφρασης που στηρίζονταν λιγότερο στην
αφήγηση και περισσότερο στον τόνο της φωνής και τις χειρονομίες. Αισθάνονταν
σαν τους βεδουίνους. Ήθελαν να είναι ελεύθεροι στην έρημο με μια χούφτα
χουρμάδες. Κι αν τους καλούσαν πότε-πότε σε μαρμάρινα παλάτια, γνώριζαν καλά
ότι η ουσία βρίσκεται στην ανωνυμία της καθημερινής δράσης. Σαν τον
τυφλοπόντικα, που σκάβει λαγούμια προκαλώντας μια αργή μετακίνηση του εδάφους.

Μερικοί λένε ότι γίνεσαι αυτό που σκοτώνεις μέσα σου, σημειώνει ο Μπάρμπα.
Άλλοι μεγαλώνουν σκοτώνοντας τη φαντασία, την οργή και την ανθρώπινη
αλληλεγγύη: κτίζουν έτσι ένα σινικό τείχος που νομίζουν ότι τους προστατεύει,
ενώ στην πραγματικότητα τους πνίγει. Άλλοι πάλι, όπως ο Γκροτόφσκι, έχουν
καταφέρει να σκοτώσουν τη χλιαρότητα και τον πειρασμό να κτίζουν κρυστάλλινα
κάστρα στην άμμο. Τι σκότωσαν οι άνθρωποι του Odin Teatret; Ο Μπάρμπα αφήνει
τους θεατές να κρίνουν.