Μπρος στην Ιερά Οθόνη…

«Στην αρχαιότητα, οι χριστιανοί, οι εβραίοι, οι παγανιστές προσεύχονταν
όρθιοι, με ανοιχτές παλάμες και με τα μπρατσόχερα αναπεπταμένα προς τον
ουρανό. Στον Μεσαίωνα, άρχισαν να προσεύχονται γονυκλινείς, με τα χέρια
σφαλιστά, στη στάση του “σκεύους εκλογής” του Κυρίου.

Εδώ κι έναν περίπου αιώνα, προσευχόμαστε καθήμενοι σε μια πολυθρόνα ή σ’ έναν
καναπέ, στασίδι μπρος από την Ιερά Οθόνη κι αμίλητοι. Η εκδήλωση της πίστης
μας γίνεται έτσι ολοένα και πιο άνετη. Δεν είναι μακριά η εποχή, που η φορητή
οθόνη γύρω από τον καρπό του χεριού, σε σχήμα ρολογιού, μες στο μετρό ή στο
αμάξι μας θα πληροφορεί για το τι συμβαίνει στον κόσμο. Η προσπάθεια της
κοινωνικής ενσωμάτωσης απλουστεύεται ολοένα και περισσότερο. Η αρχή της
ήσσονος προσπάθειας σαν αποτέλεσμα της ακατάσχετης τεχνολογικής εξέλιξης
ρίχνει ολοένα την τιμή των διοδίων στη λεωφόρο της πληροφόρησης».

Ο λόγος ξανά, όπως θα καταλάβατε, αγαπητοί αναγνώστες, για τη νέα θρησκεία των
ΜΜΕ (όπως την περιγράφει ο Ρεζίς Ντεμπρέ, που τον αδικήσαμε την περασμένη
βδομάδα γιατί υπεραπλουστεύσαμε τον λόγο του). Μια θρησκεία που έχει κι αυτή
τις Μαγδαληνές της, τους Πόντιους Πιλάτους της, τους Επιταφίους της, τη
Σταύρωση χωρίς Ανάσταση.

«Η σύγχρονη επικοινωνία, συνεχίζει ο Ντεμπρέ, είναι, σε σχέση με το γεγονός,
ό,τι ο τουρ-οπερέιτορ σε σχέση με τις διακοπές μας: προσφέρει την
“πραγματικότητα” οργανωμένη όπως ο τουρ-οπερέιτορ το ταξίδι. Η περιδιάβαση των
“ειδήσεων” ικανοποιεί τη δίψα μας για το “τι συμβαίνει στον κόσμο” χωρίς να
μας βγάλει από τη βολή μας. Τα Μέσα προστατεύουν το ιδιωτικό μας κουκούλι, ενώ
μας μεταφέρουν από τη μια καταστροφή στην άλλη. Γινόμαστε τουρίστες της
επικαιρότητας. Βγαίνουμε στο “εξωτερικό”, χωρίς να συναντήσουμε κανέναν.
Εποφθαλμιούμε το εξωτικό, με τα ίδια πάντα γυαλιά μη-επαφής. Ήταν τόσο
κουραστικό (κι επικίνδυνο ενίοτε) το πραγματικό ταξίδι! Τώρα απολαμβάνουμε τα
νέα ή τις γκρουπαρισμένες εκδρομές χωρίς κανένα προσωπικό κόστος. Ο τουρισμός
έγινε μια από τις πιο επικερδείς βιομηχανίες του κόσμου. Το ίδιο και η
ειδησεογραφία. Ανάμεσα σε αυτές τις δύο παραγωγικές εστίες της βολής, αυτά τα
δύο σταθεροποιητικά του ασταθούς, τον χώρο και τον χρόνο, υπάρχει
ενδοεπικοινωνία».

Κι ως εδώ, λίγο πολύ, αυτά που μας λέει τα έχουμε ξανακούσει. Η συνέχεια της
επιχειρηματολογίας του είναι ενδιαφέρουσα. Στην πορεία της πρόσληψης των
«ειδήσεων», μας λέει ο Ντεμπρέ, έχουμε την τάση να ξεχνούμε το Μέσο που μας
τις μεταδίδει. (Εφημερίδα, ραδιόφωνο, τηλεόραση).

«Η νέα θρησκεία των ΜΜΕ δεν είναι η θρησκεία του Μέσου, αλλά η θρησκεία του
πραγματικού που κοινωνικοποιείται μέσω του Μέσου. Επιτυχία θεωρείται το
γεγονός ότι ξεχνάμε τον τεχνολογικό δίαυλο. Αφαιρούμε τη διαμεσολάβηση και τη
διαιτησία του, και πάμε κατευθείαν στο “γεγονός”. (Καθώς όλο και περισσότερο
μας πιέζει ο χρόνος). Είμαστε αναγνώστες, ακροατές και τηλεθεατές, στον ίδιο
βαθμό που είναι και οι ίδιοι οι δημοσιογράφοι: μόνο οι ειδήσεις μας κερδίζουν,
ό,τι φτάνει ώς εμάς και διόλου όπως έφτασε. Λίγο να σκεφτούμε τον τρόπο (ποιος
κάνει την επιλογή, ποιος μας σερβίρει, π.χ., το πρόσωπο της χαροκαμένης
Κοσοβάρας ή του αιχμάλωτου Αμερικανού στρατιώτη) θα αλλάζαμε διάθεση και θα
παύαμε να συγχέουμε το “τήλε” (το μακριά) με το “κοντά” που είναι ο ιδιωτικός
μας χώρος. Ίσως θα μακρύναμε καλύτερα το “νέο” από την “είδηση”, πηγή της
ευκολοπιστίας μας». Όταν καταβροχθίζουμε τις ειδήσεις, συγχέουμε το «φρέσκο»
(νέο) με το κατεψυγμένο (είδηση), γιατί δεν έχουμε τον καιρό να σκεφτούμε τη
μακριά αλυσίδα παραγωγής ηλεκτρονικού ρεύματος που καθιστά εφικτή την
κατάψυξη: τη ΔΕΗ ή ένα αντίστοιχό της ειδησεογραφικό πρακτορείο.

«Το να μη σκεφτόμαστε κάτι τέτοιο είναι αναπόφευκτο και πιθανότατα
επιβεβλημένο. Γιατί έτσι και αναλογιστώ ότι προηγήθηκε το τεράστιο τεχνολογικό
σύμπλεγμα που χρειάστηκε να περάσει η κατεψυγμένη τσιπούρα μου για να μου
σερβιριστεί στο πιάτο μου γαρνιρισμένη με ολίγη φρέσκια κάππαρη, σίγουρα θα
μου κοπεί η όρεξη. Μια στιγμή να σκεφτώ ότι οι ειδήσεις δεν πέφτουν απ’ τον
ουρανό, αλλά επιλέγονται, ανακρίνονται, αξιολογούνται βάσει σκοπιμοτήτων και
συμφερόντων, πριν σελιδοποιηθούν, πριν “ντυθούν” με εικόνες, πόση δουλειά
χρειάζεται πριν μου σερβιριστούν στο πιάτο, θα πάψω να τις βλέπω. Και πρέπει
να φάω, πρέπει να πληροφορηθώ έστω και βιαστικά για να λέω ότι συμμετέχω. Από
την ταχυφαγία και την ταχυπληροφόρηση ώς την ταχυπαλμία, δεν μου περισσεύει
πολύς καιρός. Εξάλλου primum vivere deinde philosophari».

Αιτία για όλη αυτή τη διατριβή του Ντεμπρέ ήταν η διαφορετική αντίληψη των
ίδιων γεγονότων στην Ελλάδα και στην υπόλοιπη Δυτική Ευρώπη. Η άποψη του
Ντεμπρέ είναι ότι στην Ελλάδα ο κόσμος ανέδρασε διαφορετικά διότι είχε
πληροφορίες (εικόνες) διαφορετικές από των άλλων εταίρων της Ευρωπαϊκής
Ένωσης.

Στην Ελλάδα ο κόσμος έβλεπε και τι γινόταν στην άλλη πλευρά. Οι Δυτικοί δεν
είδαν τίποτα, δεν τους μετέδωσαν καμιά εικόνα πληγωμένου Σέρβου, χαροκαμένης
μάνας από τη Γιουγκοσλαβία. Άρα, ό,τι μεταδίδεται, μόνο «αθώο» και τυχαίο δεν
είναι. Δεν φταίει η κοινή γνώμη. Η κοινή γνώμη προγραμματίζεται πάνω σε ό,τι
την ταΐζουν. Κι όταν την ταΐζουν μεταλλαγμένο φαγητό, της προκύπτουν οι τρελές
αγελάδες της Αγγλίας, τα τρελά πρόβατα της Γαλλίας και τα τρελά μοσχάρια της
Γερμανίας.

Το ελληνικό αρνί γλίτωσε από την «τρέλα» της παραπληροφόρησης. Αλλά δεν
γλιτώνει από τον οβελία της παραπασχαλιάς.