Ο σωτήρας που έγινε εφιάλτης

Οι βιαιότητες στην Ζιμπάμπουε συνεχίζονται οδηγώντας τη χώρα σε κρίση, ενώ ο Ρόμπερτ Μουγκάμπε παρακολουθεί…

Η ιστορία της πρώην Ροδεσίας δεν έκλεισε στο κεφάλαιο «Ανεξαρτησία» πριν από
20 χρόνια. Ένας από τους ισχυρότερους εμπνευστές της τότε, ο σημερινός
πρόεδρος Ρόμπερτ Μουγκάμπε, φοβούμενος ότι οι ημέρες του στην εξουσία είναι
μετρημένες, προσπαθεί να αποσπάσει την προσοχή της κοινής γνώμης από την
παραπαίουσα οικονομία και τις επιπτώσεις της στον λαό του, υποδαυλίζοντας τις
καταλήψεις αγροκτημάτων λευκών από μαύρους βετεράνους του πολέμου της
ανεξαρτησίας, «παίζοντας το χαρτί των φυλετικών διακρίσεων», όπως τονίζει η
αντιπολίτευση.

Ποιος κατέχει πράγματι τη γη της Ζιμπάμπουε; Περίπου 4.500 λευκοί έχουν στην
κυριότητά τους 11 εκατομμύρια εκτάρια έδαφος, το πιο γόνιμο, το πιο αποδοτικό.
Περίπου 1 εκατομμύριο μαύροι κατέχουν 16 εκατομμύρια εκτάρια γη, στις πιο
ξηρές και άγονες περιοχές. Εκεί που οι δύο πλευρές ζουν δίπλα δίπλα, η εικόνα
μοιράζεται σε σύγχρονα κτήματα, εξοπλισμένα τεχνολογικά, και καλύβες από
λάσπη.

Το ίδιο ζήτημα της αναδιανομής της γης ήταν από τις κύριες αιτίες του
«απελευθερωτικού», όπως ονομάζουν οι βετεράνοι τον αγώνα του Μουγκάμπε και του
Τζόσουα Νκόμο κατά της λευκής μειοψηφίας του τότε πρωθυπουργού Ίαν Σμιθ, που,
απορρίπτοντας τους βρετανικούς όρους περί ανεξαρτησίας, προχώρησε σε μονομερή
ανακήρυξή της, για να υποστεί στη συνέχεια οικονομικές κυρώσεις. Τα δύο
κόμματα που οδήγησαν στις 18 Απριλίου του 1980 την πρώην βρετανική αποικία
στην ανεξαρτησία, το Ζανού του Μουγκάμπε και το Ζαπού του Νκόμο, έφεραν τελικά
τη χώρα στα πρόθυρα του εμφυλίου. Αναλαμβάνοντας ο Μουγκάμπε, αρχικά ως
πρωθυπουργός, κράτησε τα ηνία μιας χώρας που στεκόταν καλά οικονομικά,
μπορούσε να είναι αυτάρκης και διέθετε βασικά στοιχεία υποδομής. Αν και τα δύο
τρίτα της λευκής κοινότητας εγκατέλειψαν τις εστίες τους, φοβούμενα την
εξουσία των μαύρων, αυτοί που έμειναν έτυχαν δεσμεύσεων ότι αποτελούσαν
αναπόσπαστο τμήμα της κοινωνίας και της οικονομίας.

Έως το 1991, όμως, η μαζική κατασπατάληση του δημοσίου χρήματος σε συνδυασμό
με την απουσία ανάπτυξης απέφεραν σημαντικό πλήγμα στην άλλοτε ανθηρή
οικονομία της χώρας. Ο σοσιαλιστής Μουγκάμπε απέτυχε να ανταποκριθεί στις
απαιτήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου για μεταρρυθμίσεις ώστε να
συνεχιστεί η δανειοδότηση.

Η Βρετανία, που υποσχέθηκε εκατομμύρια δολάρια για αλλαγή στο καθεστώς της
γαιοκτησίας κατά την ανεξαρτησία, πάγωσε τη χρηματοδότησή της αφού πρώτα
υλοποίησε τις δεσμεύσεις της στο 90%. Αιτία, οι πιέσεις που άσκησε η κυβέρνηση
της Ζιμπάμπουε σε λευκούς γαιοκτήμονες να «πουλήσουν» τη γη τους στο κράτος
για να την καρπωθούν τελικά κυβερνητικοί αξιωματούχοι.

Η οικονομία πήγε από το κακό στο χειρότερο. Ο πληθωρισμός έφτασε στο 50%, ενώ
τα δύο τρίτα του πληθυσμού ζουν σήμερα κάτω από το όριο της φτώχειας. Τα
νοσοκομεία, το διαμάντι της χώρας άλλοτε, αντιμετωπίζουν ελλείψεις σε βασικά
φάρμακα. Κάθε χρόνο, είκοσι νέοι εισάγονται στην αγορά εργασίας για κάθε μία
θέση που δημιουργείται. Η έλλειψη ελπίδας για την ανόρθωση του βιοτικού
επιπέδου είναι ο λόγος που η νεολαία της Ζιμπάμπουε αρνείται στην πλειοψηφία
της να υποστηρίξει το κόμμα του Μουγκάμπε, Ζανού-Πι Εφ.

Σε ένα τέτοιο κλίμα, ο άνθρωπος που διαδέχθηκε τον εαυτό του στην εξουσία της
Ζιμπάμπουε, από πρωθυπουργός (1980-87), ως πρόεδρος (1987 έως σήμερα), υπέστη
ταπεινωτική ήττα στο Δημοψήφισμα του Φεβρουαρίου, με το οποίο καλούσε τον
κόσμο να αποδεχθεί την παράταση της ηγεσίας του για άλλα 12 χρόνια και την
κατάσχεση από την κυβέρνηση των αγροκτημάτων των λευκών, χωρίς αποζημίωση.

Η αποζημίωση ­ για τον Μουγκάμπε ­ αφορά τη Βρετανία, γιατί οι αποικιοκράτες
της Ροδεσίας ήταν αυτοί που πρώτοι «άρπαξαν» τη γη από τα χέρια των μαύρων. Η
ήττα του, αν και αναμενόμενη, προκάλεσε πανικό. Ο Μουγκάμπε διέλυσε το
Κοινοβούλιο και προκήρυξε γενικές εκλογές, σε άγνωστη όμως ημερομηνία.
Ενθάρρυνε τις καταλήψεις αγροκτημάτων λευκών από μαύρους βετεράνους του
πολέμου της ανεξαρτησίας και υποστηρικτές του.

Πάνω από 600 κτήματα τελούν σήμερα υπό κατάληψη, ενώ πολλοί λευκοί
εγκαταλείπουν τις εστίες τους, μεταξύ των οποίων αρκετοί ζητούν να τους
επιστραφεί η βρετανική υποκοότητά τους. Δύο λευκοί κτηματίες σκοτώθηκαν την
τελευταία εβδομάδα από καταληψίες και δύο γυναίκες βιάστηκαν. Ο Μουγκάμπε δεν
έκανε τίποτα για να σταματήσει τις βιαιότητες που απειλούν να εγκλωβίσουν τη
χώρα σε μια χωρίς προηγούμενο κρίση, με απρόβλεπτες συνέπειες. Αντίθετα, κατά
την 20ή επέτειο της Ανεξαρτησίας χαρακτήρισε «εχθρούς της Ζιμπάμπουε» τους
λευκούς κτηματίες.

Ο πρόεδρος της Ένωσης Κτηματιών της επαρχίας του Μπουαλαουάγιο, Μακ Κρόφορντ,
κατήγγειλε ότι η κυβέρνηση εξοπλίζει τους βετεράνους. Μέχρι στιγμής, οι όποιες
προσπάθειες για κατευνασμό των πνευμάτων δεν έφεραν ουσιαστικό αποτέλεσμα. Το
Κίνημα για τη Δημοκρατική Αλλαγή της αντιπολίτευσης, ιδιαίτερα συσπειρωμένο
τελευταία, εξέφρασε φόβους για επιβολή κατάστασης έκτακτης ανάγκης, γεγονός
που θα καθυστερούσε τις γενικές εκλογές και έκανε λόγο για κατατρομοκράτηση
των οπαδών του από τους πολιτικούς του αντιπάλους, απορρίπτοντας τα περί
ρατσιστικής βίας.

Ο βρετανός πρωθυπουργός, Τόνι Μπλερ, χαρακτήρισε βάρβαρες τις δολοφονίες των
λευκών και η Ουάσιγκτον εξέφρασε την αποδοκιμασία της για την κατάσταση.