Κέρδη-ρεκόρ και φέτος για τις τράπεζες

Πέρα από κάθε προσδοκία αναμένεται ότι θα διαμορφωθούν εφέτος τα καθαρά, προ
φόρων, κέρδη των έξι μεγάλων τραπεζικών ομίλων. Σύμφωνα με μία συντηρητική
πρόβλεψη, η οποία στηρίζεται σε σχετική ανάλυση της χρηματιστηριακής εταιρείας
Intersec, τα καθαρά προ φόρων κέρδη των μεγαλύτερων τραπεζικών ομίλων της
χώρας, υπολογίζεται ότι θα προσεγγίσουν το 1,5 τρισεκατομμύριο δραχμές.

Τα αντίστοιχα, προ φόρων κέρδη, που εξασφάλισαν οι ίδιοι όμιλοι πέρυσι έφτασαν
στο 1,1 τρισεκατομμύριο δραχμές. Πρόκειται για μία άνοδο της τάξης των 350
δισεκατομμυρίων δραχμών περίπου, σε πραγματικούς αριθμούς, η οποία δεν
αποκλείεται να διευρυνθεί ακόμη περισσότερο. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι σε
επίπεδο τραπεζών, τα κέρδη προ φόρων που αναμένονται για το σύνολο των
ελληνικών πιστωτικών ιδρυμάτων το 2000, θα φτάσουν έως και το 1,1 με 1,2
τρισεκατομμύριο δραχμές, γεγονός το οποίο έχει ως αποτέλεσμα η πρόβλεψη του
1,5 τρισεκατομμυρίου για τους παραπάνω ομίλους να καθίσταται αυτομάτως
συντηρητική.

Αξίζει να σημειωθεί ότι οι εν λόγω τραπεζικοί όμιλοι είναι οι μεγαλύτεροι που
δραστηριοποιούνται εντός ελληνικών ορίων, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η
πρόβλεψη που γίνεται είναι μάλλον εξαιρετικά συντηρητική, αφού, για
παράδειγμα, τα καθαρά προ φόρων κέρδη του ομίλου της Alpha Τράπεζας Πίστεως
αναμένεται ότι θα αυξηθούν πολύ περισσότερο από τα 10 δισεκατομμύρια δραχμές,
όπως αναφέρεται στο σχετικό πίνακα.

Αναλυτικά, ανά όμιλο, η εικόνα που αναμένεται να διαμορφωθεί κατά την τρέχουσα
χρήση θα έχει ως εξής: Ο όμιλος της Εθνικής Τράπεζας υπολογίζεται ότι θα
φτάσει και θα ξεπεράσει, σε επίπεδο κερδών, προ φόρων, τα 400 δισεκατομμύρια
δραχμές. «Πρόκειται για μία μάλλον συγκρατημένη πρόβλεψη» θα πει στην
«ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» κορυφαίο στέλεχος του ομίλου, σχολιάζοντας την παραπάνω εκτίμηση.
«Εκτιμώ ότι τελικώς τα κέρδη σε επίπεδο ομίλου θα είναι υψηλότερα» πρόσθεσε.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με την περίπτωση του ομίλου της Alpha Τράπεζας
Πίστεως. Η πρόβλεψη για αύξηση των κερδών του ομίλου κατά μόλις 10
δισεκατομμύρια δραχμές εκτιμάται και είναι εξαιρετικά συντηρητική κι
αναμένεται ότι θα καταρριφθεί εκ των πραγμάτων.

Στη χειρότερη των περιπτώσεων, η κερδοφορία του συγκεκριμένου ομίλου
αναμένεται ότι θα ξεπεράσει τα 300 δισεκατομμύρια δραχμές. Σε κάθε περίπτωση
πάντως, η «απόσταση ασφαλείας» μεταξύ της Εθνικής Τράπεζας και της Alpha
Πίστεως, σε ό,τι αφορά στην κερδοφορία, θα διατηρηθεί. Ακόμα μεγαλύτερη είναι
βεβαίως η απόσταση η οποία χωρίζει την κερδοφορία του δεύτερου από τον τρίτο
τραπεζικό όμιλο.

Ο λόγος αφορά στην EFG Eurobank, ο όμιλος της οποίας αναμένεται ότι φέτος θα
αυξήσει τα κέρδη του στα 120 δισεκατομμύρια δραχμές, έναντι 97 δισεκατομμυρίων
το 1999.

Πρόκειται για πρόβλεψη η οποία γίνεται από παράγοντες της τραπεζικής αγοράς, η
οποία όμως δεν αποκλείεται να διαψευσθεί, υπό την έννοια ότι δεν αποκλείεται
τελικώς τα κέρδη τού εν λόγω ομίλου να είναι ακόμη υψηλότερα.

Στην εξέλιξη αυτή αναμένεται να συμβάλει και το γεγονός της συγχώνευσης της
Efg Eurobank με την Τράπεζα Εργασίας, γεγονός το οποίο θα έχει ως φυσιολογικό
αποτέλεσμα τη συγχώνευση και των δύο ομίλων που είναι «δεμένοι» στα δύο
παραπάνω συγκεκριμένα τραπεζικά ιδρύματα. Υπενθυμίζεται ότι οι σχετικές
διαδικασίες αναμένεται να ολοκληρωθούν μέσα στο τρέχον έτος. Σύμφωνα με την
πρόβλεψη που γίνεται πάντως, τα κέρδη του ομίλου της Τράπεζας Εργασίας για το
2000 αναμένεται ότι θα φτάσουν στα 152 δισεκατομμύρια δραχμές, έναντι 130
δισεκατομμυρίων το 1999.

Ανάλογα ανοδική αναμένεται ότι θα είναι η κερδοφορία και του ομίλου της
Εμπορικής Τράπεζας. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, τα καθαρά προ φόρων κέρδη του
ομίλου θα προσεγγίσουν τα 185 δισεκατομμύρια δραχμές, έναντι 145
δισεκατομμυρίων το 1999.

Υπενθυμίζεται ότι στα 145 δισεκατομμύρια της περασμένης χρήσης δεν
υπολογίζονται τα έσοδα από την πώληση του 51% των μετοχών της Ιονικής
Τράπεζας, τα οποία υπολογίζονται σε 220 δισεκατομμύρια δραχμές περίπου.

Τέλος, σε ό,τι αφορά στον όμιλο της Τράπεζας Πειραιώς, η κερδοφορία του
αναμένεται να ενισχυθεί σημαντικά, μετά και την ολοκλήρωση των διαδικασιών
συγχώνευσης των τριών τραπεζών που ανήκουν στο χαρτοφυλάκιό του.

Η κερδοφορία του ομίλου της Πειραιώς αναμένεται ότι θα φτάσει στα 170
δισεκατομμύρια δραχμές, χωρίς να αποκλείεται το ποσό αυτό να είναι μεγαλύτερο.

Επιφυλάσσουν εκπλήξεις τα σχέδια για το μέλλον

Θα είναι τετραετία έντονων συγκινήσεων αυτή που ξεκίνησε την περασμένη Κυριακή
για τον ελληνικό τραπεζικό χώρο. Κι αν η φετινή χρονιά σηματοδοτηθεί από την
περίπτωση της επιλογής του ξένου στρατηγικού συμμάχου της Εμπορικής Τράπεζας,
αλλά και των συγχωνεύσεων που είναι σε εξέλιξη, οι επόμενες χρονιές μάς
επιφυλάσσουν ακόμη μεγαλύτερες εκπλήξεις. Άλλωστε ο κ. Γιάννης Κωστόπουλος,
πρόεδρος της Alpha Bank, της τράπεζας δηλαδή που θα προκύψει από τη συγχώνευση
της Alpha Τράπεζας Πίστεως με την Ιονική Τράπεζα, όταν του επισημάνθηκε την
περασμένη Τρίτη, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης της Alpha Πίστεως, ότι
«ποτέ κατά το παρελθόν δεν αναφέρθηκε στην επικείμενη εξαγορά της Ιονικής»,
απάντησε, με μάλλον αφοπλιστικό τρόπο, ότι «αυτά τα πράγματα δεν
προαναγγέλλονται».

Η αρχή αναμένεται να γίνει από την Εμπορική τον Μάιο. Σύμφωνα με όλες τις
ενδείξεις, στα μέσα του επόμενου μήνα η διοίκηση της τράπεζας θα είναι σε θέση
να ανακοινώσει αν οι συζητήσεις με τον βασικό υποψήφιο να αναλάβει τον ρόλο
του στρατηγικού της συμμάχου έχουν θετική ή αρνητική κατάληξη. Στην πρώτη
περίπτωση, το πρώτο μεγάλο deal της «νέας τετραετίας» θα έχει κλείσει.

Στη δεύτερη περίπτωση ενεργό ρόλο θα διεκδικήσει ο όμιλος τραπεζών Λάτση, ο
οποίος μέσω της Efg Eurobank έχει ήδη εκφράσει σχετικό ενδιαφέρον.

Ενδεικτικό στοιχείο πάντως του έντονου ανταγωνιστικού περιβάλλοντος μέσα στο
οποίο λαμβάνουν χώρα οι παραπάνω εξελίξεις είναι ότι μολονότι οι σχετικές
διεργασίες ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο, μόλις στις αρχές αυτής της εβδομάδας
έγινε γνωστό ότι ο βασικός υποψήφιος έχει ήδη επιλεγεί κι έχουν ξεκινήσει μαζί
του οι διαπραγματεύσεις.

Η περίπτωση της Εμπορικής όμως δεν θα είναι η μοναδική που θα απασχολήσει το
ελληνικό τραπεζικό σύστημα στους μήνες που έρχονται.

Η έντονη φημολογία των τελευταίων εβδομάδων θέλει, για παράδειγμα, προσέγγιση,
ακόμη και μετοχική, της Εθνικής Τράπεζας με την Alpha Τράπεζα Πίστεως.

Τόσο ο διοικητής της πρώτης όμως όσο και ο πρόεδρος της δεύτερης διέψευσαν το
ενδεχόμενο αυτό. Μάλιστα ο κ. Κωστόπουλος έσπευσε πρόσφατα να διευκρινίσει ότι
«σε ό,τι αφορά την Εθνική και τη φημολογία των ημερών περί συνεργασιών με την
Alpha Πίστεως, θα ήθελα να τονίσω ότι αυτά που ανακοινώθηκαν (σ.σ.: περί
έξυπνων καρτών) δεν σημαίνουν τίποτα περισσότερο».

Κατ’ αυτόν τον τρόπο, ο κ. Κωστόπουλος επιχείρησε να βάλει τέλος στο σίριαλ
των ημερών που θέλει τις δύο τράπεζες να βρίσκονται σχεδόν… ένα βήμα πριν
από ευρύτερη συνεργασία. Το ίδιο κατηγορηματικός ήταν και ο διοικητής της
Εθνικής κ. Θεόδωρος Καρατζάς, όταν ρωτήθηκε στην τελευταία τακτική γενική
συνέλευση των μετόχων της τράπεζας.

Παράγοντες της τραπεζικής αγοράς πάντως επισημαίνουν ότι «μια προσέγγιση ήδη
έχει γίνει» και προσθέτουν: «Ακόμη και το γεγονός ότι το ενδεχόμενο αυτό,
πλέον, συζητείται, αποτελεί ένδειξη του τι πρόκειται να ακολουθήσει».

Στον όμιλο της Τράπεζας Πειραιώς, διά στόματος του προέδρου, κ. Μιχάλη Σάλλα,
προσδιορίζουν τους αμέσως επόμενους στόχους, ως εξής:

α) διεκδίκηση της δεύτερης θέσης μεταξύ των ιδιωτικών τραπεζών, έως το τέλος
του έτους,

β) γρήγορη ολοκλήρωση των διαδικασιών συγχώνευσης των τραπεζών Πειραιώς,
Χiοsbank και Μακεδονίας – Θράκης.

Ο συγκεκριμένος όμιλος κατά το παρελθόν φερόταν και ως υποψήφιος για την
εξαγορά σημαντικού ποσοστού μετοχών της Γενικής Τράπεζας.

Το ενδεχόμενο διαψεύδεται από υψηλά ιστάμενα στελέχη της Πειραιώς, ενώ ο ίδιος
ο κ. Σάλλας, όταν ερωτήθηκε στην τελευταία γενική συνέλευση της Xiosbank
σχετικά με το ενδεχόμενο συμμετοχής στη διεκδίκηση της Εμπορικής, ήταν
κατηγορηματικά αρνητικός.

Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι θα «παγώσουν» τα παραπάνω deals. Για την Εμπορική,
λόγος έγινε παραπάνω. Για τη Γενική, δεδομένο θα πρέπει να θεωρείται ότι έως
το τέλος του έτους θα εκδηλωθεί ενδιαφέρον για την εξαγορά της συμμετοχής του
Μετοχικού Ταμείου Στρατού.

Μάλιστα, το ενδιαφέρον αυτό δεν θα προέρχεται αποκλειστικά από τραπεζίτες,
αλλά ενδεχομένως και από επιχειρηματίες του ευρύτερου οικονομικού χώρου.

Στα ύψη εκτινάχτηκαν οι προμήθειες

Αύξηση εσόδων από προμήθειες της τάξεως του 60% – 70% περίπου σημείωσαν κατά
μέσον όρο το 1999 οι μεγάλες τράπεζες. Την ίδια ώρα τα συνολικά τραπεζικά
κέρδη υπερδιπλασιάζονταν ­ έφταναν τα 736 δισ. δραχμές ­ και το 2000
προβλέπεται ότι θα ξεπεράσουν το 1,2 τρισ., ενώ το 1998 μόλις που έφταναν τα
346 δισ. δραχμές

Η Ελλάδα, σε σχέση με τις άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μπορεί να έχει
έναν από τους μικρότερους αριθμούς προμηθειών, όμως αυτές που ισχύουν
στοιχίζουν ακριβά. Πρωταρχικός στόχος των τραπεζικών επιτελείων ωστόσο είναι η
εξασφάλιση εσόδων από καθαρά τραπεζικές εργασίες. Ο λόγος είναι προφανής: όταν
η αύξηση των εσόδων στηρίζεται στην αύξηση των προμηθειών, τότε ενδεχομένως να
προκαλεί την εύλογη δυσαρέσκεια των πελατών τους. Σήμερα στη χώρα μας, ο
συνολικός αριθμός των προμηθειών, που αφορούν σε όλα τα παρεχόμενα από τις
τράπεζες προϊόντα υπολογίζεται στις 100. Ο αντίστοιχος αριθμός στη Μεγάλη
Βρετανία, για παράδειγμα, ξεπερνάει τις 600 – 700.

Σύμφωνα με κορυφαίο τραπεζικό στέλεχος, η ανισορροπία αυτή καλύπτεται από τη
διαφορετική τιμολογιακή πολιτική που ακολουθείται από τις τράπεζες των δύο
χωρών. Μεγάλη εμπορική τράπεζα της χώρας μας σήμερα χρεώνει, για παράδειγμα,
τα έξοδα φακέλου για την έκδοση δανείου που αφορά στην αγορά αυτοκινήτου με το
ποσό των 45.000 δραχμών. «Σε άλλες τράπεζες, τα ίδια έξοδα μπορεί να είναι
υψηλότερα, αλλά σε εκείνες θα είναι κατά πάσα πιθανότητα φθηνότερα τα έξοδα
φακέλου για την χορήγηση καταναλωτικών ή άλλων δανείων» επισημαίνει αρμόδιο
στέλεχός της. Χαρακτηριστικά πάντως αναφέρεται ότι στο ίδιο πιστωτικό ίδρυμα,
τα έξοδα για την έκδοση ενός προσωπικού δανείου, ύψους 1.000.000 δραχμών,
μπορεί να φθάσουν έως και τις 30.000 δραχμές. Το ποσό δεν είναι καθόλου
ευκαταφρόνητο. Κι αν στη Μεγάλη Βρετανία, οι τράπεζες χρεώνουν έως και δύο
στερλίνες (1.000 δραχμές περίπου) τις αναλήψεις από τα Automatic Teller
Machines (ΑΤΜ), στην Ελλάδα η ίδια υπηρεσία μπορεί να φθάσει και πάλι τις
1.000 δραχμές, όταν γίνεται χρήση του διατραπεζικού συστήματος ΔΙΑΣ, από τα
ΑΤΜ ορισμένων τραπεζών.

«Πριν από λίγα χρόνια, το κόστος των προμηθειών ήταν ακόμη υψηλότερο» θα πει
αρμόδιο στέλεχος άλλης εμπορικής τράπεζας, που συμμετέχει στη χάραξη της
στρατηγικής της ως προς την καταναλωτική πίστη. Και προσθέτει: «Η εκτίμησή μου
είναι ότι στο μέλλον κι όσο ο ανταγωνισμός θα αυξάνει ακόμη περισσότερο, το
κόστος αυτό θα πέσει κι άλλο». Κατά συνέπεια, η διαμόρφωση των μεριδίων αγοράς
των τραπεζών παίζει κι εδώ ρόλο. Από την άλλη πλευρά όμως, η συγκεντρωποίηση
των δυνάμεων σε λίγους παίκτες μπορεί να λειτουργήσει αντιστρόφως ανάλογα,
δημιουργώντας ολιγοπώλια, με ό,τι αυτό μπορεί να συνεπάγεται.

Ήδη, στα μέσα του προηγούμενου χρόνου, το μερίδιο αγοράς που συγκέντρωναν οι
πέντε μεγάλοι τραπεζικοί όμιλοι ως προς τις χορηγήσεις έφτανε το 77% περίπου,
ενώ το μερίδιο αγοράς των ίδιων ομίλων ως προς τις καταθέσεις έφθανε το 83%.
Στη Μεγάλη Βρετανία οι τέσσερις μεγαλύτερες εμπορικές τράπεζες ελέγχουν το 68%
της αγοράς τρεχούμενων λογαριασμών και το 78% των πιστωτικών καρτών. Τα
ποσοστά είναι λίγο ώς πολύ παραπλήσια, οπότε μπορούν να βγουν σχετικώς ασφαλή
συμπεράσματα για τις επερχόμενες εξελίξεις.

Σε απόλυτους αριθμούς, πάντως, τα μεγέθη που παρουσίασαν οι μεγάλες ελληνικές
τράπεζες από το μέτωπο των προμηθειών για το 1999 ήταν όντως εντυπωσιακά. Για
παράδειγμα, τραπεζικός όμιλος παρουσίασε καθαρά έσοδα από τόκους και
προμήθειες της τάξης των 181 δισ. δραχμών. Το αντίστοιχο ποσό πρόπερσι ήταν
μόλις 68,5 δισ. δραχμές, οπότε η αύξηση που σημειώθηκε μέσα σε ένα μόλις χρόνο
ήταν της τάξης του 164%. Το γεγονός ότι στο συγκεκριμένο ποσοστό
συνυπολογίζεται και το ποσό από τα έσοδα τόκων περιπλέκει ίσως τα δεδομένα, τα
οποία όμως μπορούν να ξεδιαλύνουν αν ληφθεί υπόψη ένα άλλο χαρακτηριστικό
παράδειγμα. Αφορά και πάλι μεγάλη εμπορική τράπεζα, η οποία το 1999 σημείωσε
αύξηση εσόδων από προμήθειες της τάξης του 60%, σε σχέση με το 1998. Στη
συγκεκριμένη τράπεζα μάλιστα τα έσοδα από τόκους κινήθηκαν οριακά, γιατί
επιχειρήθηκε μέσα στο χρόνο που πέρασε η μετατροπή των δανείων σε συνάλλαγμα.
Η προσπάθεια στέφθηκε με επιτυχία, καθώς σήμερα το ποσοστό των δανείων αυτών
ξεπερνάει το 65% του συνόλου, αναλαμβάνοντας όμως το κόστος του χαμηλού
επιτοκίου τους, το οποίο είναι από 3% έως 7% φθηνότερο.

Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να διευκρινισθεί, τέλος, ότι και στις προμήθειες
σήμερα από τους καταναλωτές – πελάτες παρατηρείται σημαντική διαφοροποίηση από
προιόν σε προιόν. Για παράδειγμα, μία από τις υψηλότερες προμήθειες συναντάται
σήμερα στην αγορά και πώληση των μεριδίων Μετοχικών Αμοιβαίων Κεφαλαίων
Εσωτερικού (σ.σ. αυτών δηλαδή που επενδύουν στην ελληνική χρηματιστηριακή
αγορά). «Το φαινόμενο αυτό όμως παρατηρείται επειδή η συγκεκριμένη αγορά τώρα
μόλις αναπτύσσεται στη χώρα μας» επισημαίνεται από στέλεχος τραπεζικής ΑΕΔΑΚ,
το οποίο όμως εκτιμά όμως ότι «αργότερα, η κατάσταση θα εξομαλυνθεί. Άλλωστε,
τι καλύτερη απόδειξη χρειάζεται από αυτό που βλέπουμε να εξελίσσεται με τις
χρηματιστηριακές προμήθειες, τον τελευταίο καιρό;».

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΝΟΣ

Διασφαλισμένη κερδοφορία για 2-3 έτη

Οι συνθήκες ανταγωνισμού στην ελληνική τραπεζική αγορά θα ενταθούν και λόγω
του ανταγωνισμού από τράπεζες της Ευρώπης, αλλά και λόγω της εισόδου άλλων
χρηματοοικονομικών και μη επιχειρήσεων στον χώρο των τραπεζικών εργασιών. Αν
ληφθεί υπόψη και η αποκλιμάκωση των επιτοκίων, καθώς και η διατήρησή τους σε
χαμηλά επίπεδα, το τραπεζικό τοπίο θα αλλάξει σημαντικά. Όσον αφορά την
κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών, εκτιμάται ότι βραχυπρόθεσμα (2-3 έτη) είναι
διασφαλισμένη λόγω των υπεραξιών από τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου, αλλά και
λόγω της διαφαινόμενης αύξησης των χορηγήσεων. Η μείωση των επιτοκίων θα
οδηγήσει σε αύξηση της ζήτησης δανείων και διεύρυνση του κύκλου τραπεζικών
εργασιών. Επιπρόσθετα, λόγω της διάρθρωσης των χαρτοφυλακίων των τραπεζών, η
πτωτική πορεία των επιτοκίων θα γίνει ταχύτερα αισθητή στα στοιχεία του
παθητικού σε σύγκριση με τα στοιχεία του ενεργητικού. Τα παραπάνω συνηγορούν
για μια δικαιολογημένη αισιοδοξία για την πορεία των τραπεζικών εσόδων βραχυπρόθεσμα.