ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Όλοι αδέλφια είμαστε;

Η Ελλάδα είναι μικρή χώρα. Οι άνθρωποι γνωρίζονται μεταξύ τους. Έχουν
σχέσεις, επαφές, συγγένειες. Συντοπίτες, πατριωτάκια, συγχωριανοί, κουμπάροι,
συνάδελφοι. Οι κάθετες γραμμές (κομματικά, θρησκευτικά, ποδοσφαιρικά)
ξεθωριάζουν μπροστά στις οριζόντιες δια-συνδέσεις. Οι ιδεολογικές διαφορές
λειαίνονται και στρογγυλεύουν όταν σ’ αυτές εμπλέκονται «φιλαράκια», παλιοί
γνωστοί, συμμαθητές ή «σειρές» απ’ το στρατό.

Όλα θα ξεχαστούν. Μια μέρα

αγκαλιασμένοι θα βρεθούμε

οι απόδημοι κι οι εδώδιμοι

οι αντιστασιασθέντες και οι /νεκρόφιλοι

Β. Βασιλικού, Όλα θα ξεχαστούν

Έχει κανείς την αίσθηση ότι οι Έλληνες πολιτευόμενοι συν-αποτελούν μια μεγάλη
παρέα στην οποία ανατίθενται (και αφαιρούνται) ρόλοι ανάλογα με τις
περιστάσεις, τις καταστάσεις, τα συμφέροντα της στιγμής. Μια δεξαμενή άντλησης
προσχημάτων και σεναρίων. Μόνον έτσι μπορώ να εξηγήσω τις τόσο εύκολες
μετα-κινήσεις υποψηφίων. Δεν δέχομαι ότι οι περισσότεροι σαγηνεύονται από τους
ηγέτες, ότι διαβάζουν τα προγράμματα των κομμάτων και πείθονται, ότι τους
ενδιαφέρει μόνον ο εαυτούλης τους. Απλώς το πολιτικό πλαίσιο και οι
ιδεολογικές συγχύσεις δίνουν την εντύπωση ότι στην πατρίδα μας υπάρχει μόνο
«μεσαίος χώρος», με τη Δεξιά και την Αριστερά ν’ αποτελούν «ίχνη του
παρελθόντος», και κατά συνέπεια η εγγύτητα, η φιλικότητα, η προσβασιμότητα στο
«περιβάλλον εξουσίας» καθίστανται οι κρίσιμοι παράμετροι επιλογής ψηφοδελτίου.
Τα μεγάλα κόμματα κάνουν τα πάντα για ν’ απο-στιγματισθούν από οποιοδήποτε
«ιστορικό παρελθόν», ν’ απο-ιδεολογικοποιηθουν ή και ν’ αφορίσουν οποιοδήποτε
θεωρητικό υπόβαθρο, να διευρύνουν τη δυνατότητα (ή και την ψευδαίσθηση) του
ψηφοφόρου να επιλέγει καλά παιδιά, επιτυχημένους επιστήμονες, καταξιωμένους
αθλητές, χωρίς να πολυσκοτίζεται για την (προϋπάρχουσα;) πολιτικοκοινωνική
συνειδητοποίηση.

Οι παλιές κλειστές πολιτικές οικογένειες μετεξελίχθησαν σε ευρύτατες πολιτικές
παρεούλες, όπου σχεδόν όλοι χωρούν. Το θέμα είναι ν’ ανήκεις στην παρέα και
πολύ λίγο ενδιαφέρει ποιες είναι οι ιδέες σου, γιατί άλλαξες παράταξη, σε τι
στοχεύεις, ούτε καν ποια μέσα χρησιμοποίησες για να ενταχθείς στην παρέα.
Τελικά το ισοπεδωτικό «Και πάλι φίλοι» ή το αφελές «Όλοι αδέλφια είμαστε»
βρίσκουν την καλύτερη εφαρμογή τους σ’ αυτό το πολιτικό αμάλγαμα, σ’ αυτή την
ιδεολογική ρευστότητα και την προσωπική ευλυγισία που χαρακτηρίζουν το
προεκλογικό αλλά και το μετεκλογικό σκηνικό στην Ελλάδα.

Κι όμως κανείς δεν φαίνεται να συγκινείται ιδιαίτερα. Ήρωες και σύμβολα των
αγώνων του λαού για δημοκρατία γκρεμίζονται ή αποκαθηλώνονται και
αντικαθίστανται από virtual πολιτικούς. Κοινοβουλευτικοί ρήτορες και
πνευματικοί ταγοί ξεπεράστηκαν από άφωνους και άφαντους «κατασκευασμένους»
υποψηφίους. «Επιχορηγούμενα» πουλέν προβάλλουν τη νέα αλαζονεία ότι αυτοί
ξέρουν, ότι αυτοί δεν είναι σαν τους άλλους, ότι αυτοί εκφράζουν τον 21ο
αιώνα.

Δεν ξέρω γιατί αυτό το τουρλού – τουρλού μερικοί το παρουσιάζουν ως ανα-νέωση.
Και τι εννοούν ακριβώς; Ανανέωση ήθους, λόγου, στυλ, εικόνας, Κέντρων
Εξουσίας, συσχετισμών, ισορροπιών; Σε λίγο ο οποιοσδήποτε φιλόδοξος
πολιτευτής, συνοδευόμενος από τον σπόνσορά του, το fan club του, το φιλικό του
κανάλι και δύο – τρεις κολλητούς «του περιβάλλοντος», θα μπορεί να εκλέγεται
αυτοτελώς, αυτοδύναμα και αυτάρεσκα. Έτσι, για την πλάκα. Περάσαμε ­
ανεπαίσθητα; ­ από την εποχή των πανίσχυρων κομματικών μηχανισμών (με τις
γνωστές αυλές, προσωπολατρίες, αυθαιρεσίες) στη μετα-νεωτερικότητα του
προσωπικού μηχανισμού εξουσίας (που κατά τη γνώμη μου είναι περισσότερο
αδιαφανής, αντιδημοκρατικός και επικίνδυνος).

Κι όμως κανείς δεν νοιάζεται. Η «πολιτική» προσωποποιείται ενώ είναι γνωστό
ότι η σύγχρονη πραγματική εξουσία είναι δικτυακή και ανώνυμη. Κόσμος
πηγαινοέρχεται σε ψηφοδέλτια και σε χαιρετούρες ανάνηψης με τους αρχηγούς λες
και έχουμε εγκαινιάσει ένα νέο «μετρό διακίνησης πολιτικών επιρροών και
συναφών εμπορευμάτων».

Στην Ελλάδα οι θυσίες παραγράφονται και όχι τα εγκλήματα, τα λάθη ή οι
πονηριές. Οι αρχές ότι «κακός είναι πάντοτε ο εκάστοτε αντίπαλος» και ότι «δεν
είναι άδικο να γίνεσαι χειρότερος εάν θέλεις να διώξεις τον εκάστοτε κακό»
εξακολουθούν να ισχύουν και να μας διαβρώνουν.

Ας προβληματισθούν όσοι παίζουν το πολιτικό παιχνίδι σκοπιμότητας «Όλοι
αδέλφια είμαστε». Πρώτα – πρώτα γιατί η ενδο-οικογενειακή βία είναι πάντοτε
πιο αιματηρή. Και κατά δεύτερο γιατί φοβάμαι ότι πολύ σύντομα οι περισσότεροι
Έλληνες θα προτιμούν να εγγράφονται ως ανάδελφοι παρά να συγκατοικούν και να
συμπορεύονται με τέτοια «αδέλφια».

ΥΓ: Εύχομαι ούριο άνεμο στη νέα κυβέρνηση Σημίτη. Τον
χρειάζεται καταρχήν για ν’ απαλλαγεί από τους ΟΦΑ (Όπου Φυσάει Άνεμος).

Ο Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.