Ετεροδημότες: Αντιδεξιά η ψήφος τους

Από την επεξεργασία των στοιχείων της έρευνας προκύπτουν σημαντικές
διαφοροποιήσεις στα χαρακτηριστικά και την εκλογική συμπεριφορά των
ετεροδημοτών, που μετακινήθηκαν για να ψηφίσουν στις εκλογές της 9ης Απριλίου,
σε σχέση με το σύνολο του εκλογικού σώματος.

Όσον αφορά την κοινωνική ταυτότητα των ετεροδημοτών, αξίζουν ιδιαίτερης
επισήμανσης τα ακόλουθα:

1 Οι γυναίκες που μετακινούνται στους τόπους καταγωγής τους για να
ψηφίσουν είναι σαφώς περισσότερες από τους άνδρες. Ενώ δηλαδή οι γυναίκες
αποτελούν το 51% του εκλογικού σώματος, το αντίστοιχο ποσοστό τους μεταξύ των
ετεροδημοτών ανέρχεται σε 55,3%. Το φαινόμενο της εντονότερης γυναικείας
κινητοποίησης παρατηρείται μεταξύ των ετεροδημοτών που τελικά ψήφισαν Νέα
Δημοκρατία, όπου φθάνει στο 56,8% (έναντι 53,8% για το ΠΑΣΟΚ).

Ζουν άνετα

2 Το ποσοστό των ετεροδημοτών που δηλώνουν ότι με το σημερινό τους
εισόδημα «ζουν άνετα» ή «τα καταφέρνουν», ανέρχεται στο 73%, ενώ στο σύνολο
των ψηφοφόρων περιορίζεται στο 58,6%. Επιπλέον, οι ετεροδημότες που νιώθουν
σίγουροι για το προσωπικό τους μέλλον τα επόμενα χρόνια είναι σχετικά
περισσότεροι (54,9%) από όσους δίνουν την ίδια απάντηση στο σύνολο του
εκλογικού σώματος (50,2%).

Σε σχέση με την πολιτική τους συμπεριφορά οι ετεροδημότες διαφοροποιούνται από
το σύνολο του εκλογικού σώματος στα εξής:

1 Εμφανίζονται γενικά να έχουν αποφασίσει νωρίτερα από τους υπόλοιπους
για την επιλογή τους. Οι ψηφοφόροι της τελευταίας στιγμής αποτελούν μόνο το
5,8% των ετεροδημοτών (έναντι 10,2% στο σύνολο των ψηφοφόρων).

Τα κριτήρια

2 Επιλέγουν να ψηφίσουν κάποιο κόμμα επειδή «είναι το καλύτερο» σε
μικρότερη συχνότητα (40,9%) από το σύνολο των ψηφοφόρων (46,8%). Αναλόγως
είναι υψηλότερο το ποσοστό εκείνων που ψηφίζουν κάποιο κόμμα επειδή είναι το
λιγότερο κακό (19,9%) σε σχέση με το σύνολο (16,5%). Τέλος, οι ετεροδημότες
που ψηφίζουν με κριτήριο τη διαμαρτυρία ή από συνέπεια σε μια πολιτική
παράδοση, είναι περισσότεροι από όσους έχουν αντίστοιχη στάση στο σύνολο του
εκλογικού σώματος. Δεν παρατηρούνται, ωστόσο, οι ίδιες τάσεις μεταξύ των
ετεροδημοτών ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ και της Ν.Δ. Στους πρώτους εμφανίζονται
αυξημένα τα ποσοστά που αντιστοιχούν στη λιγότερο κακή επιλογή (24,6%) και την
τήρηση μιας πολιτικής παράδοσης (31%) (τα οποία μαζί αποτυπώνουν τον αντιδεξιό
χαρακτήρα της ψήφου), ενώ στους δεύτερους εμφανίζονται αυξημένα, σε σχέση με
τον μέσο όρο των ψηφοφόρων, τα κριτήρια της επιλογής του καλύτερου κόμματος
(48,9%) και της ψήφου διαμαρτυρίας (9,2%).

3 Είναι ενδιαφέρον ότι μεταξύ των ετεροδημοτών είναι περισσότεροι
εκείνοι που ψηφίζουν με κριτήριο την παράταξη ή το κόμμα στο οποίο αισθάνονται
πιο κοντά (47,5% έναντι 41,4% επί του συνόλου των ψηφοφόρων) και λιγότεροι
αυτοί που ψηφίζουν με κριτήριο το πρόσωπο του υποψήφιου πρωθυπουργού (25,2%
έναντι 29,3% στο σύνολο των ψηφοφόρων). Η τάση όμως αυτή δεν φαίνεται να αφορά
τους ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ, αφού το 31,6% δηλώνει ότι προσέρχεται στην κάλπη
για να ψηφίσει αυτόν που θεωρεί καλύτερο για πρωθυπουργό.

4 Τέλος, οι ετεροδημότες έχουν συχνότερα από τους υπόλοιπους ψηφοφόρους
τη συνήθεια να προσπαθούν να πείσουν κάποιον να ψηφίσει όπως αυτοί (29,4%
έναντι 24,7% στο σύνολο των ψηφοφόρων).

Τα κριτήρια

Με βάση τα παραπάνω μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η ψήφος των ετεροδημοτών έχει
παίξει ιδιαίτερα καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του εκλογικού αποτελέσματος.
Έχει ενισχύσει σημαντικά τόσο το αντιδεξιό ρεύμα όσο και το παράλληλο ρεύμα
υποστήριξης και εμπιστοσύνης στο πρόσωπο του Πρωθυπουργού, που συντέθηκαν για
να αντιπαρατεθούν στο ενδεχόμενο ανόδου της Ν.Δ. στην εξουσία και αμφισβήτησης
της κυριαρχίας του ΠΑΣΟΚ. Οι ετεροδημότες του ΠΑΣΟΚ αποτελούν εκείνες τις
κοινωνικές κατηγορίες που συντηρούν στη μνήμη τους την εγκατάλειψη της
υπαίθρου ή ακόμη και τις πολιτικές διακρίσεις, που είχαν ασκηθεί από τη Δεξιά
σε παλαιότερες εποχές και είχαν οδηγήσει τους ίδιους σε αναζήτηση καλύτερης
τύχης στα μεγάλα αστικά κέντρα. Αυτά τα κοινωνικά στρώματα έχοντας ενισχύσει
τη θέση τους μέσα στο κοινωνικό σύστημα, λειτουργούν ταυτόχρονα με το
συναίσθημα, τη μνήμη, αλλά και την προσδοκία συμμετοχής σε μια προοπτική
μεγαλύτερης κοινωνικής ανόδου και προσωπικής ευημερίας που αποτυπώνονται στο
σημερινό πρόγραμμα του ΠΑΣΟΚ και αποκτούν πιστοποιητικό εγγύησης που παρέχεται
από την προσωπικότητα του Κ. Σημίτη.

Ο Κώστας Στρατικόπουλος είναι κοινωνιολόγος και ερευνητής του Ινστιτούτου
V-PRC.