Το Νasdaq δεν απειλεί την παγκόσμια οικονομία

Η προσγείωση των τιμών των τεχνολογικών μετοχών μπορεί να έχει ακόμη και θετικές επιδράσεις στην παγκόσμια οικονομία. Στη φωτό, πίνακας που δείχνει την πορεία του δείκτη του τεχνολογικού χρηματιστηρίου Nasdaq

Η μεγάλη απόκλιση στις αποδόσεις των μετοχών της «νέας» και της «παλιάς»
οικονομίας φαίνεται ότι έχει φτάσει σε ένα κρίσιμο σημείο. Τις τελευταίες
εβδομάδες, με αποκορύφωμα τη συνεδρίαση της Τρίτης, οι τεχνολογικές μετοχές
στο αμερικανικό χρηματιστήριο Nasdaq δέχτηκαν ισχυρό πλήγμα ενώ το κύμα
πωλήσεων τεχνολογικών μετοχών πέρασε τον Ατλαντικό και έπληξε τις «νέες
αγορές» των μεγάλων ευρωπαϊκών χρηματιστηρίων.

Την ίδια περίοδο, η μεγάλη απόκλιση μεταξύ των δύο χρηματιστηριακών κλάδων
έγινε ακόμη μεγαλύτερη, με τις τιμές των μετοχών της παλιάς οικονομίας να
σημειώνουν αύξηση. Τι θα γίνει όμως αν αυτή η απλή απόκλιση γίνει πλήρης
μεταστροφή; Και αν αυτό συμβεί, η πτώση των τεχνολογικών μετοχών θα είναι
ομαλή με παράλληλη λογική άνοδο των μετοχών της παλιάς οικονομίας; Ή η έκρηξη
της φούσκας των τεχνολογικών μετοχών θα παρασύρει στην άβυσσο όλες τις
χρηματιστηριακές μετοχές πληγώνοντας και την παγκόσμια οικονομία;

Ωστόσο, ακόμη και ένα απότομο ξεφούσκωμα των τιμών των χρηματιστηρίων (ας
πούμε 30% έως και 40% από τα πρόσφατα ανώτερα ιστορικά τους επίπεδα) θα έχει
κατά πάσα πιθανότητα μια σχετικά μικρή επίδραση στην παγκόσμια οικονομική
δραστηριότητα, με την προϋπόθεση βέβαια ότι οι νομισματικές Αρχές θα
αντιδράσουν με τη χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, τουλάχιστον στις
Ηνωμένες Πολιτείες και στη Βρετανία. Προς το παρόν οι «προφητείες» μιλούν
λιγότερο για μια γενικότερη κατάρρευση και περισσότερο για μια μεταστροφή της
μόδας εις βάρος των τεχνολογικών μετοχών και προς όφελος των μετοχών της
παλιάς οικονομίας: μετοχές χρηματοπιστωτικών εταιρειών, βιομηχανιών κ.λπ.

Πρέπει, όμως, να αναρωτηθούμε: Ενδεχόμενη έκρηξη της φούσκας των μετοχών του
τρίπτυχου Τεχνολογία – Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης – Τηλεπικοινωνίες μπορεί να
προκαλέσει μια γενικότερη χρηματιστηριακή κατάρρευση; Υπάρχουν δύο λόγοι για
τους οποίους είναι σχετικά απίθανο να προκληθεί μια γενικευμένη
χρηματιστηριακή κρίση από το ξεφούσκωμα των τεχνολογικών μετοχών.

Τα θετικά στοιχεία

Ο πρώτος λόγος είναι ότι οι τιμές των λεγόμενων εταιρειών της παλιάς
οικονομίας βρίσκονται σε σχετικά λογικά επίπεδα και δεν ακολούθησαν την
απογείωση των μετοχών εταιρειών του Ίντερνετ και των νέων τεχνολογιών που
ξεκίνησε στα τέλη του 1998. Η σχετική ελκυστικότητα του τωρινού επιπέδου των
μη τεχνολογικών μετοχών, ιδίως στη βρετανική χρηματιστηριακή αγορά, φαίνεται
από αρκετές παραδοσιακές μεθόδους αποτίμησης των μετοχών. Και όχι μόνο στη
Βρετανία. Ακόμη και στην αμερικανική χρηματιστηριακή αγορά ο λόγος τιμής προς
κέρδη (Ρ/Ε) πολλών χρηματιστηριακών κλάδων ­ εκτός του τεχνολογικού κλάδου ­
βρίσκεται στα επίπεδα των αρχών της δεκαετίας του ’90, δηλαδή προτού σημειωθεί
η ανοδική κούρσα στα χρηματιστήρια των τελευταίων χρόνων. Αυτό δείχνει ότι οι
τιμές τους βρίσκονται σε σχετικά ελκυστικά επίπεδα, αν ληφθεί υπόψη και η
πτώση του πληθωρισμού και των επιτοκίων που σημειώθηκε από τότε.

Σύμφωνα με μελέτη του βρετανικού τραπεζικού ομίλου HSBC, οι βρετανικές μη
τεχνολογικές είναι «φθηνές», αν ληφθεί υπόψη η καθοδική πορεία των επιτοκίων
από τα μέσα της δεκαετίας του ’90 και μετά. Ο Στηβ Ράσελ, επικεφαλής του
τμήματος της βρετανικής κεφαλαιαγοράς για την HSBC, εξηγεί αυτήν την κατάσταση
με τα ακόλουθα λόγια: «Οι χρηματιστηριακοί κλάδοι της παλιάς οικονομίας έχουν
φτάσει σε επίπεδα που παρατηρούνται μόνο στις περιόδους γενικότερης
οικονομικής επιβράδυνσης. Και ενώ τα τωρινά επίπεδα των τιμών των μετοχών
προεξοφλούν μια οικονομική επιβράδυνση, δίνουμε λίγες πιθανότητες
πραγματοποίησης αυτής της προεξόφλησης. Τουλάχιστον για τα αμέσως επόμενα
χρόνια».

Ποιος είναι ο λόγος λοιπόν που οι προσδοκίες της αγοράς για τις μη
τεχνολογικές μετοχές ήταν τα τελευταία χρόνια τόσο αρνητικές; Μέρος της
εξήγησης πρέπει να αναζητηθεί στη στάση που κράτησαν πολλοί επενδυτικοί οίκοι,
οι οποίοι δεν ήταν πεπεισμένοι για τις δυνατότητες συνέχισης του αμερικανικού
οικονομικού θαύματος και της ιντερνετικής νέας οικονομίας. Το αποτέλεσμα αυτής
της αντίληψης ήταν να έχουν αποφύγει συστηματικά τις τοποθετήσεις σε
αμερικανικές μετοχές, όταν στα μέσα της δεκαετίας του ’90 η Γουώλ Στρητ άρχισε
να ανεβαίνει βρέθηκαν να έχουν μείνει έξω και πίσω από τις εξελίξεις.

Οι ηττημένοι

Έχοντας κάνει λανθασμένες επιλογές, από το 1998 και μετά ­ όταν άρχισε η
μεγάλη χρηματιστηριακή κούρσα των αμερικανικών μετοχών ­ πανικοβλήθηκαν. Αυτός
ο πανικός κορυφώθηκε τον περασμένο μήνα στο Λονδίνο με την απομάκρυνση του
μεγαλύτερου αμφισβητία των μετοχών της νέας οικονομίας Τόνι Ντάι, του οίκου
Φίλιπς εντ Ντριού. Ένα παρόμοιο γεγονός συνέβη πριν από δύο εβδομάδες στη
Γουώλ Στρητ, όταν ο Τζούλιαν Ρόμπερτσον, ένας άλλος εχθρός των τοποθετήσεων σε
τεχνολογικές μετοχές, ανακοίνωσε το κλείσιμο του Tiger, του δικού του hedge
fund, μετά τη συρρίκνωση του ενεργητικού του κατά 16 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο
δεύτερος λόγος για τον οποίο δεν πρέπει να φοβούμαστε για μια γενικότερη
χρηματιστηριακή κατάρρευση μετά την έκρηξη της τεχνολογικής «φούσκας»
συνδέεται με αυτή τη στάση των μεγάλων επενδυτικών οίκων. Η παλιά οικονομία θα
επωφεληθεί αν τα κεφάλαια που έθρεψαν την άνοδο των τιμών των τεχνολογικών
μετοχών αναζητήσουν νέα στέγη.

Στην πραγματικότητα, ακόμη και αν αυτά τα κεφάλαια δεν σταθμεύσουν αμέσως στις
μετοχές της παλιάς οικονομίας, η μείωση της ροής των κεφαλαίων προς τις
τεχνολογικές εταιρείες μπορεί να είναι επιθυμητή. Και αυτό, διότι η εισροή
κεφαλαίων σε αρκετές εταιρείες που δεν έχουν την παραμικρή πιθανότητα να
πραγματοποιήσουν κέρδη θυμίζει τον ανορθόδοξο σοβιετικό τρόπο κατανομής των
πόρων της οικονομίας.

Η διαθεσιμότητα σχεδόν μηδενικού κόστους κεφαλαίων σε επιχειρήσεις που πωλούν
τα προϊόντα τους κάτω του κόστους και που ούτε καν σκέφτονται την
πραγματοποίηση κερδών εξαντλούν τους πόρους της οικονομίας και στερούν τις
εταιρείες της παλιάς οικονομίας από τα αναγκαία κεφάλαια. Αυτός ο τρόπος
κατανομής των επενδυτικών κεφαλαίων μπορεί να δημιουργήσει προβλήματα και στον
ανταγωνισμό και να δημιουργήσει οικονομικά προβλήματα σε παραδοσιακές
επιχειρήσεις με πολύ καλές προοπτικές. Πριν από μερικούς μήνες ένας αναλυτής
της χρηματιστηριακής αγοράς της Νέας Υόρκης προσπάθησε να εξηγήσει τις πιέσεις
που ασκούνται στις παραδοσιακές επιχειρήσεις λιανικών πωλήσεων λόγω του
ανταγωνισμού των μη κερδοφόρων ιντερνετικών εταιρειών λιανικών πωλήσεων:
«Εταιρείες που παρουσιάζουν κερδοφορία αναμένεται να αντιμετωπίσουν ένα μεγάλο
ανταγωνιστικό μειονέκτημα σε αυτόν τον κλάδο. Η κερδοφορία θα διατηρηθεί πολύ
δύσκολα από τις παραδοσιακές επιχειρήσεις του κλάδου των λιανικών πωλήσεων».

Όταν αυτή η εκτίμηση βγαίνει από τα χείλη ενός καθ’ όλα σεβαστού αναλυτή της
Γουώλ Στρητ, τότε αυτό σημαίνει ότι ο κόσμος έχει τρελαθεί. Ας ελπίσουμε ότι
αυτή η τρέλα θα τελειώσει με την ομαλή προσγείωση των χρηματιστηρίων και όχι
μ’ ένα κραχ.