Οι περιπέτειες της Σοφοκλέους

Οι περιπτώσεις της Λαυρεωτικής, της Δέλτα ΑΧΕ, της ΑΑΓΗΣ, της Κατσούλης, του
υπαλλήλου στο υποκατάστημα της Αλκής στη Θεσσαλονίκη και της σύλληψης
υπαλλήλου χρηματιστηριακής εταιρείας στην Αθήνα την περασμένη Τρίτη για
κομπίνα ύψους 1,7 δισ. δραχμών είναι μερικές από τις οποίες έχουν απασχολήσει
τα τελευταία 6 χρόνια τις αρμόδιες Αρχές.

Οι κομπίνες που έχουν αποκαλυφθεί στη Σοφοκλέους στο διάστημα αυτό είναι
περίπλοκες και εμφανίζουν σημαντικές διαφορές. Ορισμένες απ’ αυτές
ταρακούνησαν ολόκληρη την αγορά και άλλες έσβησαν χρηματιστηριακές εταιρείες.

Λαυρεωτική

Η υπόθεση της Λαυρεωτικής βγήκε ξαφνικά στην επιφάνεια στις 17 Φεβρουαρίου
1994, όταν με την πληκτρολόγηση διαδοχικών εντολών αγοράστηκαν 660.000 κοινές
μετοχές της Λαυρεωτικής Α.Ε. συνολικής αξίας 1,4 δισ. δραχμών. Οι εμπλεκόμενοι
στην υπόθεση φέρονται ότι εκμεταλλεύτηκαν πληροφορίες που είχαν εκ της θέσεώς
τους ως αντικρυστές και χρηματιστηριακοί υπάλληλοι της ΑΧΕ Βορείου Ελλάδος και
διέδωσαν ψευδείς πληροφορίες στην αγορά για την αξία της μετοχής της
Λαυρεωτικής σε χρονική περίοδο που παρουσίαζε πτωτική τάση, με σκοπό να
προσπορίσουν στον εαυτό τους παράνομο περιουσιακό όφελος. Από την υπόθεση αυτή
φερόταν ότι υπήρξαν περισσότερα από 450 θύματα.

Στις 25 Ιανουαρίου 2000 κρίθηκαν ένοχοι των κατηγοριών που τους είχε απευθύνει
η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς από το 10ο Τριμελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών οι 8 από
τους 11 κατηγορούμενους για την υπόθεση της Λαυρεωτικής, οι οποίοι τιμωρήθηκαν
με φυλάκιση από 12 έως 24 μήνες και χρηματική ποινή από 1 έως 34 εκατ.
δραχμές. Μετά την καταδίκη τους άσκησαν έφεση και αφέθησαν ελεύθεροι.

Δέλτα ΑΧΕ

Στις 6 Νοεμβρίου 1996 η Χρηματιστηριακή Εταιρεία Δέλτα βρέθηκε σε αδυναμία να
εκπληρώσει τις υποχρεώσεις της ως προς την εκκαθάριση των χρηματιστηριακών
συναλλαγών της, ύψους 2,5 δισ. δραχμών, με αποτέλεσμα την εμπλοκή του
συστήματος χρηματιστηριακών συναλλαγών και τη διακοπή των εργασιών του
Χρηματιστηρίου. Τότε φερόταν ότι από την υπόθεση αυτή είχαν πέσει θύματα γύρω
στους 500 επενδυτές.

Οι παραβάσεις αφορούσαν δύο εγχειρήματα: Το πρώτο εγχείρημα βασιζόταν κυρίως
στις μετοχές της εταιρείας Μαγρίζος και το δεύτερο στις μετοχές της εταιρείας
Παρνασσός. Όσον αφορά τη μετοχή Μαγρίζος ακολουθήθηκε κατά βάση το εγχείρημα
της άτυπης προώθησης με κύριο στόχο την τεχνητή διόγκωση της τιμής της
μετοχής. Για την υπόθεση αυτή επιβλήθηκαν πρόστιμα 2,7 δισ. από την Επιτροπή
Κεφαλαιαγοράς η οποία υπέβαλε και εγκλήσεις και μηνύσεις για ποινικές
παραβάσεις κατά 17 φυσικών προσώπων.

ΑΑΓΗΣ ΑΧΕ

Πάνω από 500, επίσης, υπολογίζονταν τότε οι περιπτώσεις επενδυτών που είχαν
εμπιστευτεί τα χρήματά τους στην ΑΑΓΗΣ ΑΧΕ, στην οποία ύστερα από έλεγχο που
έγινε (μετά το σκάνδαλο της Δέλτα ΑΧΕ), διαπιστώθηκαν σημαντικά ανοίγματα που
πλησίαζαν το 1 δισ. δραχμές.

Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς στις 16 Σεπτεμβρίου 1997 ανέφερε ότι «το κλείσιμο της
χρηματιστηριακής εταιρείας ΑΑΓΗΣ και η εξαφάνιση του διευθύνοντος συμβούλου κ.
Λίτινα αποτελούν οδυνηρή εξέλιξη για τα χρονικά της χρηματιστηριακής αγοράς
και συνιστούν αξιόποινες πράξεις. Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς θα υποβάλει
μηνύσεις κατά των υπευθύνων», όπως και έπραξε.

Κατσούλης ΑΧΕ

Τα γραφεία της χρηματιστηριακής εταιρείας δεν άνοιξαν στις 2 Ιούλιου 1997 για
τους πελάτες, αφού μέσα σε αυτά οι ελεγκτές της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς και
του Σώματος Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος ήλεγχαν μία προς μία τις καρτέλες
των πελατών για να διαπιστώσουν αν και πόσα είναι τα ταμειακά ελλείμματα.

Τότε περίπου 650 μικροεπενδυτές φέρονταν ότι έχασαν τα λεφτά τους με την
περίπτωση της Κατσούλης ΑΧΕ, της οποίας τα «ανοίγματα» υπολογίζονταν σε σχεδόν
2 δισ. δραχμές. Στις 11 Ιουλίου 1997 η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ανεκάλεσε την
άδεια λειτουργίας της εταιρείας Κατσούλης ΑΧΕ και υπέβαλλε μηνυτήρια αναφορά
προς τον εισαγγελέα γι’ αυτή την υπόθεση.

ΑΛΚΗ ΑΧΕ

Σε 16,9 δισ. δραχμές ανήλθε το «άνοιγμα» από την απάτη που έστησε ο υπάλληλος
Λ. Τεζαψίδης της εταιρείας Αλκής στη Θεσσαλονίκη. Τότε έγκυρες πληροφορίες
έφεραν ότι το τελικό πόρισμα ανέφερε ότι οι υποχρεώσεις προς τους 133 πελάτες,
όπως εμφανίζονταν στα αρχεία που βρέθηκαν στον φορητό ηλεκτρονικό υπολογιστή
του Τεζαψίδη, ανέρχονταν σε 16,8 δισ. δραχμές. Επίσης, αναφερόταν ότι από τα
νόμιμα βιβλία και στοιχεία της χρηματιστηριακής εταιρείας οι υποχρεώσεις προς
πελάτες σε μετρητά ανέρχονταν σε 60 εκατ. δραχμές και σε τίτλους σε 116 εκατ.
δραχμές. Το πρώτο πόρισμα ανέφερε ότι το «άνοιγμα» ξεπερνούσε τα 3,65 δισ.
δραχμές. Η υπόθεση έγινε αντιληπτή το πρωί της Παρασκευής 4 Ιουνίου 1999, όταν
η χρηματιστηριακή δεν έκανε πράξεις στην αίθουσα του Χρηματιστηρίου Αξιών
Αθηνών. Σύμφωνα με την έρευνα της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς η εταιρεία δεν είχε
κανένα άνοιγμα στην εκκαθάριση και ικανοποίησε όλες τις απαιτήσεις πελατών της
που είχαν κάνει νόμιμες συναλλαγές.

Την περασμένη Τρίτη

Κομπίνα με μετοχές αξίας 1,7 δισ. δρχ. εις βάρος 12 επενδυτών που του είχαν
εμπιστευθεί τις οικονομίες τους είχε στήσει, σύμφωνα με την Αστυνομία, ο
υπάλληλος γνωστής ανώνυμης χρηματιστηριακής εταιρείας των Αθηνών Γιώργος Δημ.
Μασταγκάκης, 34 χρόνων, με συνεργό του τον πρώην ταμία της ίδιας εταιρείας
Νίκο Ι. Σκόνδρα, 28 χρόνων. Οι επενδυτές, όταν αντελήφθησαν την απάτη,
απευθύνθηκαν στη διεύθυνση της χρηματιστηριακής εταιρείας. Η εταιρεία κίνησε
αμέσως όλες τις διαδικασίες, απευθύνθηκε με τη σειρά της στην Ασφάλεια και
στις 27 Μαρτίου υπέβαλε μήνυση εναντίον του υπαλλήλου της. Μέχρι να
ολοκληρωθεί η έρευνα, καθώς η υπόθεση πήρε τη δικαστική οδό, η εταιρεία,
σύμφωνα με δήλωση υπευθύνου της στην Αστυνομία, αποζημίωσε πλήρως τους 12
επενδυτές που έπεσαν θύματα της υπεξαίρεσης του υπαλλήλου της.

Έτσι, αρμόδιες χρηματιστηριακές και εποπτικές Αρχές διαβεβαίωναν το βράδυ της
περασμένης Δευτέρας ότι δεν υπάρχει άνοιγμα της χρηματιστηριακής εταιρείας
προς την εκκαθάριση και τους πελάτες της. Όπως τόνιζαν τα ίδια στελέχη, η
υπόθεση αυτή δεν δημιουργεί κινδύνους στη λειτουργία της χρηματιστηριακής
αγοράς και στους επενδυτές. Και αυτό διότι η εταιρεία είχε επάρκεια κεφαλαίων
και αποζημίωσε πλήρως τους πελάτες της. «Είναι καθαρά θέμα Δικαιοσύνης. Η
υπόθεση δεν επηρεάζει τη λειτουργία και την ασφάλεια του χρηματιστηριακού
συστήματος και των επενδυτών», δήλωναν χαρακτηριστικά.

Ανακλήσεις αδειών

Παρ’ όλ’ αυτά, αυτές οι έξι υποθέσεις αποτελούν μόνο μερικές μόνον από τις
περιπτώσεις που έχουν εντοπιστεί από τις αρμόδιες διωκτικές και εποπτικές
Αρχές. Για παράδειγμα, δεν περιλαμβάνεται σε αυτές η ανάκληση της άδειας
λειτουργίας από την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς στις 27 Μαΐου 1997 της Έψιλον ΑΧΕ,
«επειδή με βάση διενεργηθέντες ελέγχους προέκυψαν σοβαρές αδυναμίες στην
οικονομική κατάσταση της εταιρείας, πλημμελής οργάνωση και έλλειψη διαδικασιών
εσωτερικού ελέγχου, σοβαρές παραλήψεις στην τήρηση βιβλίων και στοιχείων. Οι
παραβάσεις και αδυναμίες αυτές καθιστούν τη λειτουργία της επικίνδυνη για τους
επενδυτές και την εύρυθμη λειτουργία της κεφαλαιαγοράς».

Την ίδια ημέρα η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς προχώρησε στην ανάκληση της άδειας
λειτουργίας της Νικηφόρος ΑΧΕ «επειδή με βάση διενεργηθέντες ελέγχους
προέκυψαν σοβαρές αδυναμίες στην οικονομική κατάσταση της εταιρείας, πλημμελής
οργάνωση και έλλειψη διαδικασιών εσωτερικού ελέγχου, σοβαρές παραλήψεις στην
τήρηση βιβλίων και στοιχείων, ελλιπής οργάνωση στις διασφαλίσεις και προστασία
των τίτλων των επενδυτών. Εξάλλου, η εταιρεία έχει υποπέσει σε παραβάσεις της
χρηματιστηριακής νομοθεσίας με την υπόθεση της ΔΕΛΤΑ ΑΧΕ, Τρύφωνος και
Γεωργάκη. Οι παραβάσεις και αδυναμίες αυτές καθιστούν τη λειτουργία της
επικίνδυνη για τους επενδυτές και την εύρυθμη λειτουργία της κεφαλαιαγοράς».

Στις 26 Ιουλίου 1997 η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς προχώρησε στην ανάκληση άδειας
της Α. Γιαννόπουλος Α.Χ.Ε. «επειδή με βάση διενεργηθέντα έλεγχο προέκυψαν
σοβαρες αδυναμίες στην οικονομική κατάσταση της εταιρειάς, σοβαρές παραλήψεις
στην τήρηση βιβλίων και στοιχείων, έλλειψη νομίμου διοικήσεως της, ώστε να
καθιστούν την συνέχιση της λειτουργίας της επικίνδυνη για τους επενδυτές και
την εύρυθμη λειτουργία της κεφαλαιαγοράς.»

Αλλά και πρόσφατα, το 1999, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς ανακάλεσε την άδεια
λειτουργίας σε μία χρηματιστηριακή εταιρεία και επέβαλε χρηματικά πρόστιμα σε
άλλες 26 χρηματιστηριακές εταιρείες για παραβάσεις της χρηματιστηριακής
νομοθεσίας, του Κώδικα Δεοντολογίας, για παράνομες μεθοδεύσεις που οδήγησαν σε
στρέβλωση της αγοράς, στη δημιουργία τεχνητής εμπορευσιμότητας, για
χειραγώγηση της τιμής μετοχών, για τη διενέργεια ανοικτών πωλήσεων κ.ά.

Η πρόληψη

Στο μεταξύ, οι αρμόδιες Αρχές πήραν μέτρα με στόχο τον προληπτικό έλεγχο.
Ενδεικτικά υπενθυμίζεται ότι μετά το σκάνδαλο της Δέλτα ΑΧΕ, η Επιτροπή
Κεφαλαιαγοράς στις 23 Σεπτεμβρίου 1997 έδωσε στη δημοσιότητα εγκύκλιο με οκτώ
«επισημάνσεις για την άτυπη προώθηση μετοχών». Επίσης, πέρσι, για παράδειγμα,
έστειλε εγκυκλίους στις χρηματιστηριακές εταιρείες και στις ΕΛΔΕ
υπενθυμίζοντας τον Κώδικα Δεοντολογίας, τις υποχρεώσεις και τα δικαιώματά
τους.

Ακόμη, το 1998-99 επήλθαν πολλές και μεγάλες βελτιώσεις, οι οποίες οδήγησαν
στην πλήρη εναρμόνιση με τις ευρωπαϊκές προδιαγραφές της εποπτείας. Ενδεικτικά
αναφέρονται οι κανόνες επάρκειας κεφαλαίων των Εταιρειών Παροχής Επενδυτικών
Υπηρεσιών (ΕΠΕΥ), που έχουν οδηγήσει σε μεγάλη ενίσχυση της κεφαλαιακής βάσης
των ΑΧΕ, οι Κώδικες Δεοντολογίας των ΕΠΕΥ, των θεσμικών επενδυτών και των
αναδόχων, οι αυξημένες απαιτήσεις διαφάνειας για τα αμοιβαία κεφάλαια, για
τους μεγαλομετόχους, για τις δημόσιες εγγραφές, η θέσπιση δημοσίευσης
τριμηνιαίων λογιστικών καταστάσεων και η μεγάλη αύξηση του συνεγγυητικού
κεφαλαίου που ασφαλίζει τις χρηματιστηριακές συναλλαγές. Παράλληλα, η Επιτροπή
Κεφαλαιαγοράς προώθησε μεγάλες καινοτομίες στην κεφαλαιαγορά με τη δημιουργία
της αγοράς παραγώγων, της Νέας Χρηματιστηριακής Αγοράς (ΝΕΧΑ) και της αγοράς
των Ελληνικών Πιστοποιητικών (ΕΛΠΙΣ).