Διασφαλισμένη η κερδοφορία των τραπεζών έως το 2003

Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Ελληνικών Τραπεζών

Η δημιουργία της Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης και η εισαγωγή του ευρώ
προκάλεσαν σημαντικές εξελίξεις στον τραπεζικό τομέα που οδήγησαν στη
συγκρότηση περισσότερο εύρωστων και ανταγωνιστικών τραπεζικών ομίλων. Οι
εξελίξεις αυτές έχουν ως σκοπό τη συγκράτηση του λειτουργικού κόστους, τη
δημιουργία νέων πηγών εσόδων και την αναδιάρθρωση των δικτύων διανομής
τραπεζικών προϊόντων. Στις εξελίξεις αυτές ωθεί και η ανάγκη αντιμετώπισης του
υψηλού κόστους εισαγωγής και αφομοίωσης των νέων τεχνολογιών αιχμής. Καθώς η
δομή της ελληνικής τραπεζικής αγοράς έχει πλέον προσαρμοστεί σε σημαντικό
βαθμό στα πρότυπα των υπολοίπων κρατών-μελών, είναι λογικό να αναμένει κανείς
ότι οι παραπάνω τάσεις θα ενταθούν και στην ελληνική αγορά, αφού η χώρα μας
από το 2000 θα ενταχθεί και αυτή στην ευρωζώνη.

Η πιο σημαντική, ίσως, εξέλιξη για τα επόμενα χρόνια πρέπει να εντοπιστεί στο
γεγονός ότι όλες οι τράπεζες που λειτουργούν στην ευρωζώνη θα παρέχουν τις
υπηρεσίες τους στο ίδιο νόμισμα. Αυτό σημαίνει ότι η πελατεία των τραπεζών,
ιδιώτες και επιχειρήσεις, θα έχει ένα ευρύ πεδίο για τη σύγκριση τιμών και
αποδόσεων ανάμεσα σε τράπεζες που δεν έχουν φυσική παρουσία στην Ελλάδα. Σε
αυτό συμβάλλει, βέβαια, και η ταχύτατη εξέλιξη των εφαρμογών της τεχνολογίας
και κυρίως η τεράστια χρήση του Διαδικτύου. Το όφελος των καταναλωτών θα
είναι, προφανώς, μεγάλο διότι θα έχουν στη διάθεσή τους περισσότερες επιλογές
για την ικανοποίηση των αναγκών τους και θα είναι σε θέση, μέσα από τον
ανταγωνισμό, να πιέζουν και για ενίσχυση της ποιότητας των προσφερομένων
υπηρεσιών και τον περιορισμό του κόστους.

Ένα στοιχείο το οποίο πρέπει να γνωρίζει ο καταναλωτής, αναφορικά με τις
εξελίξεις τα επόμενα χρόνια, είναι ότι οι συνθήκες ανταγωνισμού στην ελληνική
τραπεζική αγορά θα ενταθούν, και λόγο του ανταγωνισμού από τράπεζες της
Ευρώπης, αλλά και λόγω της εισόδου άλλων χρηματοοικονομικών και μη
επιχειρήσεων στον χώρο των τραπεζικών εργασιών. Αν μάλιστα ληφθεί υπόψη και η
αποκλιμάκωση των επιτοκίων, καθώς και η διατήρησή τους σε χαμηλά επίπεδα, το
τραπεζικό τοπίο θα αλλάξει σημαντικά. Σύμφωνα, λοιπόν, με τις πρώτες
εκτιμήσεις, όλες οι τραπεζικές συναλλαγές θα επηρεαστούν από την εισαγωγή του
ευρώ. Οι σημαντικές συνέπειες για τον καταναλωτή από την εισαγωγή του ευρώ
είναι τρεις.

Πρώτον, τα επιτόκια του ευρώ θα διαμορφώνονται σε πολύ χαμηλότερα επίπεδα από
εκείνα που έχει συνηθίσει ο τραπεζικός πελάτης μέχρι σήμερα. Αυτό είναι θετικό
για τα δανειακά προϊόντα (χορηγήσεις, κάρτες) και αρνητικό για τα
αποταμιευτικά. Η ζήτηση δανείων αναμένεται να αυξηθεί τα επόμενα χρόνια, τόσο
για καταναλωτικές και στεγαστικές ανάγκες όσο και για επενδύσεις. Αντίθετα, οι
αποταμιευτές αναμένεται να αναζητήσουν εναλλακτικές προς τις καταθέσεις
τοποθετήσεις, με αποτέλεσμα να στραφούν για υψηλότερες αποδόσεις στις
κεφαλαιαγορές, οι οποίες, σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις, θα διευρυνθούν και
θα αποκτήσουν μεγαλύτερο βάθος και ρευστότητα. Το γεγονός αυτό αναμένεται να
ωθήσει τις τράπεζες να διευρύνουν το φάσμα των επενδυτικών προϊόντων που θα
προσφέρουν στους αποταμιευτές.

Δεύτερον, αν ο ανταγωνισμός μεταξύ των τραπεζών ενταθεί όσο αναμένεται, το ανά
υπηρεσία επιβαλλόμενο ύψος προμηθειών θα συμπιεστεί αρκετά. Ενδείξεις για
αυτήν την εξέλιξη έχουμε ήδη τους τελευταίους μήνες στη χώρα.

Τρίτον, οι διασυνοριακές συναλλαγές μέσα στην ευρωζώνη θα διευκολυνθούν
εξαιρετικά και το κόστος τους θα μειωθεί. Αυτό θα ισχύει, κατ’ εξοχήν, και για
τις πληρωμές μικρών ή μεγάλων ποσών που θα πραγματοποιούνται μέσα από το
τραπεζικό σύστημα.

Με βάση τα προαναφερθέντα εκτιμάται ότι η εισαγωγή του ευρώ θα έχει τις
ακόλουθες συνέπειες στην κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών:

Βραχυπρόθεσμα (2-3 έτη) η κερδοφορία των ελληνικών τραπεζών είναι
διασφαλισμένη λόγω των υπεραξιών από τίτλους του Ελληνικού Δημοσίου, αλλά και
λόγω της διαφαινόμενης αύξησης των χορηγήσεων. Ιδιαίτερα επισημαίνεται ότι η
δανειακή επιβάρυνση των ελληνικών οικογενειών και επιχειρήσεων παραμένει σε
χαμηλά για τα ευρωπαϊκά δεδομένα επίπεδα (χρηματοδότηση ιδιωτικού τομέα ως
ποσοστό του ΑΕΠ στην Ε.Ε.-11, 88%, ενώ στην Ελλάδα, 36%, καταναλωτική πίστη ως
ποσοστό του ΑΕΠ στην Ε.Ε.-11, 7,1%, ενώ στην Ελλάδα 2,8%, στεγαστική πίστη
στην Ε.Ε.-11, 26%, ενώ στην Ελλάδα 6,5%). Η μείωση των επιτοκίων θα οδηγήσει
σε αύξηση της ζήτησης δανείων και διεύρυνση του κύκλου τραπεζικών εργασιών.
Επιπρόσθετα, λόγω της διάρθρωσης των χαρτοφυλακίων των τραπεζών, η πτωτική
πορεία των επιτοκίων θα γίνει ταχύτερα αισθητή στα στοιχεία του παθητικού σε
σύγκριση με τα στοιχεία του ενεργητικού. Τα παραπάνω συνηγορούν για μια
δικαιολογημένη αισιοδοξία για την πορεία των τραπεζικών εσόδων βραχυπρόθεσμα.

Μακροπρόθεσμα, η πτώση των επιτοκίων και ο εντεινόμενος ανταγωνισμός θα
καταστήσουν αναγκαία τόσο την αναζήτηση εσόδων από άλλες δραστηριότητες
(γεωγραφική επέκταση, αύξηση εσόδων από προμήθειες για παροχή συμβουλευτικών
υπηρεσιών κ.ά.) όσο και τη συμπίεση του λειτουργικού κόστους μέσω των
δυνατοτήτων που παρέχει η τεχνολογία.

Με δεδομένη την ικανοποιητική πορεία των εσόδων βραχυπρόθεσμα, οι ελληνικές
τράπεζες καλούνται να επαναπροσδιορίσουν το φάσμα των εργασιών τους, το δίκτυο
διανομής και τον γεωγραφικό χώρο δραστηριοποίησής τους, έτσι ώστε να
διατηρήσουν και να βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητά τους στον ενιαίο και
ολοκληρωμένο χρηματοπιστωτικό χώρο, με σκοπό τη μεγαλύτερη δυνατή ποιότητα
όσον αφορά την παροχή υπηρεσιών στην πελατεία και βέβαια σε συνδυασμό με μία
δημιουργική διαχείριση και αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού των τραπεζών.