Η αξιοπιστία της Σοφοκλέους περνά από την αυτοτέλειά της

Πρόεδρος και διευθύνωνσύμβουλος της Alpha Χρηματιστηριακής

Τις παλιές καλές (;) εποχές η πολιτική επηρέαζε το Χρηματιστήριο. Για
παράδειγμα, σφιχτή δημοσιονομική πολιτική σήμαινε άνοδο του Χρηματιστηρίου ή
αύξηση της φορολογίας των επιχειρήσεων σήμαινε πτώση του Χρηματιστηρίου. Με τα
χρόνια ο ρόλος του Χρηματιστηρίου αναβαθμίστηκε. Ο αριθμός των ενασχολουμένων
με το ΧΑΑ αυξήθηκε γεωμετρικά, όπως και η σημασία τού θεσμού για την άσκηση
οικονομικής πολιτικής. Η κεφαλαιαγορά χρησιμοποιήθηκε για τις μερικές
ιδιωτικοποιήσεις (μετοχοποιήσεις) κρατικών επιχειρήσεων, για τη μείωση των
δημοσιονομικών ελλειμμάτων και για την αύξηση των φορολογικών εσόδων, τόσο με
την επιβολή και αύξηση του φόρου πωλήσεων επί των χρηματιστηριακών συναλλαγών,
όσο και με την αύξηση των φορολογητέων εισοδημάτων των (εισηγμένων) εταιρειών.
Οι ιθύνοντες αντελήφθησαν ότι η υγιής κεφαλαιαγορά διευκολύνει στην άσκηση
οικονομικής πολιτικής και άρχισαν σταδιακά να προσαρμόζουν τις αποφάσεις και
τις εξαγγελίες τους με γνώμονα τις προσδοκώμενες αντιδράσεις της
κεφαλαιαγοράς. Αυτό ακριβώς το φαινόμενο, δηλαδή η οικονομική πολιτική να
πειθαρχεί σε έναν σημαντικό βαθμό στα κελεύσματα των αγορών, είναι ένα
ιδιαίτερα θετικό αποτέλεσμα, ειδικά όταν συνδυάζεται με τεράστια εξάπλωση της
πρακτικής της επενδύσεως σε μετοχές σε μεγάλη μερίδα του πληθυσμού. Είναι μία
ιδιαίτερα καπιταλιστική ­ αλλά και συγχρόνως δημοκρατική ­ διαδικασία, η οποία
όμως, για να έχει μόνιμα ευνοϊκά αποτελέσματα, απαιτεί δύο πράγματα: πρώτον,
κατανόηση των ορίων και των δυνατοτήτων αυτής της διαδικασίας και δεύτερον,
μακρινό ορίζοντα.

Ποια είναι τα όρια; Το Χρηματιστήριο δεν είναι μηχανισμός μόνιμων και
προβλέψιμων κερδών. Είναι, αντίθετα, ένας μηχανισμός που επιτρέπει σε κάθε
επενδυτή (μικρό ή μεγάλο) να συμμετάσχει σε επιχειρηματικές δραστηριότητες, οι
οποίες από τη φύση τους έχουν αυξημένο ρίσκο. Το ρίσκο είναι απαραίτητο
στοιχείο, είναι οξυγόνο ενός υγιούς Χρηματιστηρίου. Όμως, το ρίσκο είναι
αντιστρόφως ανάλογο με τον χρονικό ορίζοντα. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα:

Το ποσοστό των αρνητικών αποδόσεων για τον δείκτη S and Ρ 500 ήταν 18,6% για
περιόδους επένδυσης ενός έτους (1970-1998), αλλά μόνο 2,3% για περιόδους
επένδυσης πέντε ετών.

Το βραχυπρόθεσμο ρίσκο μπορεί να είναι εξαιρετικά υψηλό, ιδιαίτερα σε
περιόδους υπερθέρμανσης, κατά τις οποίες αυξάνεται η συναλλακτική
δραστηριότητα των καθαρών παικτών (speculators). Οι παίκτες προσφέρουν μεγάλη
υπηρεσία στην αγορά, γιατί με τις βραχυπρόθεσμες κινήσεις τους βελτιώνουν πολύ
τη ρευστότητα. Πολύ συχνά όμως χάνουν, γιατί σε όλα τα παιχνίδια υπάρχουν και
κάποιοι χαμένοι. Κάθε προσπάθεια να απαλειφθούν οι ζημίες των βραχυπρόθεσμων
παικτών είναι καταδικασμένη όχι μόνο να αποτύχει, αλλά και να κάνει ζημία στον
θεσμό, γιατί θέτει σε αμφισβήτηση την αυθεντικότητα των τιμών. Όταν μάλιστα οι
παρεμβάσεις αυτού του τύπου γίνονται ευρέως γνωστές, η ζημία είναι μεγαλύτερη,
γιατί μεγάλο κομμάτι του κοινού μπορεί να απομακρυνθεί από μια αγορά που δεν
θεωρεί αυτοτελή, ελεύθερη και αξιόπιστη.

Ο ρόλος της οικονομικής πολιτικής, τώρα που αυτή ακούει τα μηνύματα των
κεφαλαιαγορών, είναι η διασφάλιση θεμελιωδών συνθηκών που ευνοούν την πρόοδο,
την επιχειρηματικότητα και την ανάπτυξη και όχι η στήριξη χρηματιστηριακών
τιμών. Η χώρα μας είναι στην ευχάριστη θέση να βρίσκεται σε μία εξαιρετικά
θετική συγκυρία από πλευράς θεμελιωδών συνθηκών. Η είσοδος στην ΟΝΕ και η
ραγδαία πτώση των επιτοκίων είναι ουσιαστικά βεβαιότητες. Το επιχειρηματικό
κλίμα και ο ρυθμός εκσυγχρονισμού της ελληνικής οικονομίας έχουν βελτιωθεί
εντυπωσιακά τα τελευταία χρόνια. Το πολιτικό ρίσκο για τις κεφαλαιαγορές είναι
ουσιαστικά ανύπαρκτο, γιατί οι κύριοι άξονες της οικονομικής πολιτικής είναι
παρόμοιοι για τα δύο κόμματα εξουσίας. Μόλις το Χρηματιστήριο απεμπλακεί από
τις στρεβλώσεις των πολιτικών παρεμβάσεων, μπορεί γρήγορα μετά τις εκλογές να
ανακτήσει την αξιοπιστία του (εφ’ όσον επανακτήσει και την αυτοτέλειά του), να
επαναπροσελκύσει ενδιαφέρον ξένων επενδυτών και ακόμα να έχει θετικές
αποδόσεις, για συγκεκριμένες όμως εταιρείες, αυτές που θα πραγματοποιούν όσα
υπόσχονται. Θα παραμείνει, βέβαια, η σκληρή πραγματικότητα ορισμένων
τουλάχιστον από τους χιλιάδες εγκλωβισμένους, οι οποίοι θα συνειδητοποιήσουν
ότι δεν είναι εγκλωβισμένοι, αλλά χαμένοι, εξ αιτίας των πέρα πάσης λογικής
υπερβολών που παρατηρήθηκαν την εποχή της μεγάλης ευφορίας και οι οποίες δεν
είναι ούτε νέο φαινόμενο ούτε αποκλειστικά ελληνικό, αλλά αποτελούν
αναπόσπαστο μέρος της λειτουργίας των αγορών.