Απέφυγε δεσμεύσεις για μείωση της ανεργίας η Ευρώπη

Δεν θα ήταν υπερβολή να υποστήριζε κανείς ότι ένα από τα βασικά αποτελέσματα
για την Ελλάδα των αποφάσεων της Συνόδου Κορυφής της Λισαβώνας θα είναι η
μαζική είσοδος των Ελληνίδων νοικοκυρών στην αγορά εργασίας. Αυτό είναι ένα
από τα εκ πρώτης όψεως παράδοξα της συνάντησης αυτής των 15 ηγετών, που μπορεί
να επικρίθηκε έντονα από ορισμένες πλευρές, αλλά σίγουρα δεν προκάλεσε την
αφόρητη πλήξη που συχνά συνοδεύει τις δήθεν αφιερωμένες στην ανεργία
συναντήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Σύνοδος αυτή απέφυγε κατ’ αρχάς να θέσει στόχο για την ανεργία, παρ’ ότι η
Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε προτείνει το ποσοστό 4% για το τέλος της δεκαετίας.
Αντ’ αυτού προτίμησε να θέσει στόχο για την απασχόληση, δηλαδή, για το ποσοστό
των εργαζομένων στο σύνολο του πληθυσμού μεταξύ 15 και 64 ετών. Αυτή τη στιγμή
στην Ευρωπαϊκή Ένωση το σχετικό ποσοστό είναι 61% και ο στόχος για το 2010
είναι να αυξηθεί στο 70%.

Στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα το ποσοστό είναι από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη: 52%. Αυτό
οφείλεται κυρίως στα πολύ χαμηλά ποσοστά που αντιστοιχούν στις γυναίκες,
περίπου 40%. Καθώς το ίδιο φαινόμενο παρατηρείται και στις άλλες νότιες χώρες,
την Ιταλία και την Ισπανία, είναι φανερό ότι είναι αποτέλεσμα ενός
συγκεκριμένου οικογενειακού προτύπου που θέλει τις γυναίκες στο σπίτι.

Το πρότυπο αυτό θα αλλάξει υποχρεωτικά, αν πρόκειται να καλύψει και η Ελλάδα
τον στόχο της Λισαβώνας για αύξηση της απασχόλησης.

Η αύξηση αυτή πρέπει να προέλθει υποχρεωτικά και από αυτήν τη δεξαμενή.
Σύμφωνα, μάλιστα, με υπολογισμούς του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, οι στόχοι
της Λισαβώνας μεταφράζονται για την Ελλάδα σε αύξηση της απασχόλησης από το
σημερινό 52% στο 61% το 2010.

Τεχνολογία και γνώση

Το γεγονός ότι η Λισαβώνα επέλεξε τον στόχο της απασχόλησης, αντί της
ανεργίας, δεν είναι άσχετο με το περιεχόμενο των μέτρων που αποφάσισε.

Η όλη ιδέα του Συμβουλίου ήταν να δώσει ώθηση στην απασχόληση προωθώντας την
τεχνολογία και τη γνώση. Και αυτό έκαναν, πράγματι, οι 15 ηγέτες.

Όμως, η τεχνολογία και η γνώση δεν μπορούν σε όλες τις περιπτώσεις να
βοηθήσουν τους ανέργους να βρουν δουλειά. Αντίθετα, μπορεί να ωθήσουν
ορισμένους στην ανεργία.

Από την άλλη πλευρά, όμως, ασφαλώς δημιουργούν ευκαιρίες απασχόλησης για όσους
είναι σε θέση να ανταποκριθούν στα απαιτούμενα προσόντα.

Έτσι, μπορεί να αυξάνεται η απασχόληση, χωρίς να μειώνεται υποχρεωτικά η
ανεργία, αν αυτοί που καταλαμβάνουν τις νέες θέσεις απασχόλησης δεν είναι
αυτοί που έχουν χάσει κάποιες άλλες.

Επιφυλάξεις

Πολλοί είναι αυτοί που είδαν τις καινοτομίες αυτές της Λισαβώνας με πολλή
επιφύλαξη. Το ΚΚΕ ταύτισε τις αποφάσεις με τις επιλογές του μεγάλου κεφαλαίου.
Το ΠΑΣΟΚ, διά στόματος του υπουργού Εθνικής Οικονομίας κ. Γιάννου Παπαντωνίου,
τις ταύτισε με την πολιτική του.

Οι αναλυτές των βρετανικών και αμερικανικών εφημερίδων τις εκθείασαν και τις
ερμήνευσαν ως προσέγγιση της Ευρώπης στο Αμερικανικό μοντέλο.

Αυτό που υπόσχεται μία δουλειά για όλους, αλλά όχι υποχρεωτικά μία καλή
δουλειά για όλους. Στην πραγματικότητα, η Ευρωπαϊκή Ένωση προσπάθησε να
τηρήσει τα προσχήματα, τουλάχιστον.

Με τα 2/3 των Ευρωπαίων ηγετών να προέρχονται από τις τάξεις της
σοσιαλδημοκρατίας, το κείμενο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου τονίζει ότι η πολιτική
απασχόλησης πρέπει να αποσκοπεί σε «περισσότερες και καλύτερες δουλειές για
την Ευρώπη».

Διαφορετικό στίγμα

Αυτή η φράση, σύμφωνα με εμπειρογνώμονες που παρακολούθησαν το Συμβούλιο,
είναι από μόνη της η ειδοποιός διαφορά μεταξύ του αμερικανικού και του
ευρωπαϊκού μοντέλου. Οι ίδιες πηγές υποστηρίζουν, εξάλλου, ότι η Ευρωπαϊκή
Ένωση έδωσε ένα διαφορετικό, δικό της στίγμα στις αποφάσεις τής Λισαβώνας,
όταν επέλεξε να δώσει έμφαση στο θέμα τής επένδυσης στο ανθρώπινο κεφάλαιο,
δηλαδή, της εκπαίδευσης και της κατάρτισης.

Επίσης, έχει σημασία το γεγονός ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δεν αναφέρθηκε
καθόλου στην απελευθέρωση της αγοράς εργασίας, στην οποία ομνύουν οι θιασώτες
του αμερικανικού μοντέλου.

Αλλά και οι άλλες διαρθρωτικές παρεμβάσεις που ζητά η Λισαβώνα, δηλαδή, οι
απελευθερώσεις των αγορών τηλεπικοινωνιών και ενέργειας δεν αποτελούν κυρίαρχο
στοιχείο στο σύνολο των αποφάσεων.

Διαρθρωτικές αλλαγές

Από την άλλη πλευρά, μπορεί κανείς να παρατηρήσει ότι οι 15 ηγέτες προτίμησαν
να αγνοήσουν για μία ακόμη φορά το θέμα της φτώχειας και δεν έθεσαν στόχο για
τη μείωση του σχετικού ποσοστού, όπως είχε προτείνει η Επιτροπή.

Αλλά και το σύνολο του πακέτου κοινωνικής πολιτικής παραπέμφθηκε για περαιτέρω
μελέτη. Έτσι, δεν δόθηκε με αρκετή έμφαση το μήνυμα ότι η Ευρώπη θα
προσπαθήσει να καταπολεμήσει το φαινόμενο του κοινωνικού αποκλεισμού, που
φαίνεται πως συμβαδίζει με την ανάπτυξη και τη διάδοση της τεχνολογίας.

Η Λισαβώνα απέφυγε σίγουρα να βαδίσει στο κλασικό μονοπάτι της τόνωσης της
ανάπτυξης, μέσω δημοσίων επενδύσεων για την αύξηση της απασχόλησης. Ίσως αυτό
να επιτάσσουν πράγματι οι καιροί. Οπωσδήποτε, η Ευρώπη δεν θα έχει πολλές
ακόμη ευκαιρίες να διασώσει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας της ­ και την
ισοτιμία του νομίσματός της, που κινείται ανάλογα.