[ ΤΟ ΣΤΙΓΜΑ ΤΗΣ ΗΜΕΡΑΣ ]

Του λοιπού πρέπει να δίνουμε περισσότερη σημασία στις προεκλογικές ομιλίες των
πολιτικών αρχηγών. Τέλος πια η διαγώνια ανάγνωση, τέρμα η «σάρωση» της μιας
ματιάς σε κείμενα βαρετά, που συνήθως προκαλούν τα πιο βαθιά χασμουρητά, όπως
τα περιέγραψε ο ποιητής Σαββόπουλος. Τέλος. Τώρα προσεκτική μελέτη. Γιατί
εκεί, στη στροφή μιας φράσης, στο γύρισμα μιας νοηματικής ενότητας μπορεί να
ανακαλύψεις το κρυμμένο, στη λάσπη, διαμάντι. Αυτό δηλαδή που δίνει νόημα και
υπόσταση στο «είναι» εκείνου που εκφωνεί τον λόγο. Συνήθως δεν ταυτίζονται τα
δύο πρόσωπα, εκείνος που γράφει και εκείνος που εκφωνεί, αλλά αφού ο ομιλητής
υιοθετεί το περιεχόμενο, τι άλλο μπορεί να σκεφθεί κανείς από το ότι συμφωνεί
κιόλας; Το «διαμάντι» περιλαμβανόταν σε μια τελευταία ομιλία του Κ. Καραμανλή.
Ο αρχηγός εξέφραζε τη νοσταλγία του για την Ιθάκη, όχι του Οδυσσέα, αλλά της
εξουσίας! Ήτοι για το πάπλωμα είναι καβγάς. Ποιος Καβάφης, αλήθεια, θα βρεθεί
να αποτυπώσει αυτή τη νοσταλγία; Και τι να σημαίνει για όλους εμάς, «σαν βγει
στον πηγαιμό για την Ιθάκη» η Νεοδεξιά του Κώστα Καραμανλή;

Σαν… κάθε απλή γυναίκα

Προς το παρόν πάντως ο αρχηγός εκτίθεται διαρκώς, και το κακό είναι ότι
εκθέτει και τη Νατάσα, τη σύζυγό του. Άχαρο το θέμα. Αλλά πώς να μην το
σχολιάσεις το νέο επικοινωνιακό εύρημα των συμβούλων του που γέμισε με καλά
αισθήματα ζωόφιλους και μη; Μετά το «αμόλα καλούμπα» με γαντάκια δερμάτινα για
να μην του κόψει ο σπάγκος τα δάχτυλα, οι σύμβουλοι του Κώστα Καραμανλή είχαν
ακόμη μια σπάνια ιδέα. Να δώσουν οικολογική διάσταση στην προεκλογική καμπάνια
του κόμματος, χρησιμοποιώντας αυτή τη φορά τη σύζυγο του αρχηγού, Νατάσα.
Χρειάστηκε βεβαίως να ταξιδέψει ως την Κερκίνη, στις Σέρρες, η γυναίκα, αλλά
μπροστά στον τελικό στόχο που ήταν να συγκινηθούν οι ζωόφιλοι τι είναι ο
κόπος; Και την είδαμε ­ γιατί τη συνόδευαν τηλεοπτικές κάμερες από όλα τα
κανάλια ­ να κάνει ό,τι θα έκανε κάθε απλή γυναίκα του λαού. Να παρατηρεί εκ
του μακρόθεν τον χοίρο «Μήτσο», λίγο αργότερα να απελευθερώνει σπάνια πουλιά
στη λίμνη, και εν συνεχεία ­ ω, αυτό κι αν δεν ήταν εύρημα ­ να λάμνει στη
λίμνη σε βάρκα με δύο… μαντράχαλους μέσα! Έλεος, όχι άλλες έξυπνες ιδέες,
σύμβουλοι…

Περί συμβούλων

Μετά τις εκλογές, το κεφάλαιο «σύμβουλοι» που αφορά τις εκλογές θα πρέπει να
ιδωθεί μετά της δεούσης προσοχής από τους κοινωνιολόγους. Μια πραγματεία με
τίτλο «οι επιδράσεις των συμβούλων στον βαθμό γελοιότητας των υποψηφίων» είναι
απολύτως επιβεβλημένη, προκειμένου στις επόμενες εκλογές τουλάχιστον οι
συμπαθείς, κατά τα άλλα, υποψήφιοι να μη στερηθούν ολωσδιόλου της σοβαρότητος.
Μια άλλη πραγματεία θα πρέπει ασφαλώς να αφορά το τι κάνει τους υποψηφίους να
προσφεύγουν στους συμβούλους, και να τους πληρώνουν και αδρά από πάνω! Κι όταν
μιλάμε αδρά, μέχρι και «χοντρά» μπορώ να σας πω. Πληροφορούμαι ότι σ’ αυτές
τις εκλογές ένα πλήρες «πακέτο» (προβολής και διαφήμισης) υποψήφιου βουλευτή
για τις εκλογικές περιφέρειες Α’, Β’ Αθηνών και Α’ Θεσσαλονίκης κόστισε περί
τα 50 εκατομμύρια δραχμές. Σε μεσαίου τύπου εκλογικές περιφέρειες (Πειραιάς,
περιφέρεια Αττικής, Νομός Θεσσαλονίκης κ.λπ.) το «πακέτο» ήταν γύρω στα 35
εκατομμύρια, και για μια εκλογική περιφέρεια της επαρχίας 25 εκατομμύρια!
Έχουν ψωμί οι εκλογές, ποιος αμφιβάλλει;

«Για ένα αδειανό πουκάμισο»…

Έχουν ψωμί οι εκλογές ακόμη, προσπαθούν να μας πείσουν οι δημοσκοπήσεις.
Αμφίρροπη η μάχη είναι η ηπιότερη εκδοχή μιας ιστορίας, η οποία πραγματικά
είναι από εκείνες που δεν έχουμε ξαναζήσει ως τώρα σε εκλογές. Να λένε όλοι
δηλαδή ότι θα βγει αυτό το κόμμα και οι δημοσκοπήσεις να προδιαγράφουν ένα
θρίλερ, ένα ντέρμπι, μια μάχη, έναν πόλεμο με αβέβαιη έκβαση. Το όλο θέμα το
έχει περιγράψει ο ποιητής με τη φράση «για ένα αδειανό πουκάμισο, για μιαν
Ελένη» ­ και έτσι πρέπει να είναι. Τα στοιχήματα που δίνουν και παίρνουν αυτόν
τον καιρό δεν έχουν αντικείμενο το αν το ΠΑΣΟΚ θα κερδίσει τις εκλογές ­ περί
της βεβαιότητος αυτής δεν τίθεται θέμα ­ αλλά το πόση διαφορά θα έχει από τη
Νέα Δημοκρατία. Εσείς τι λέτε;

Τότε και τώρα…

Αν οι συγκεντρώσεις μπορούσαν να μιλήσουν, θα έλεγαν πολλά ­ είναι σίγουρο.
Για παράδειγμα η σύγκριση μεταξύ των συγκεντρώσεων που κάνει τώρα το ΠΑΣΟΚ με
εκείνες των ευρωεκλογών είναι καταλυτική. Οι τωρινές συγκεντρώσεις δεν είναι
απλώς συγκεντρώσεις «μερικών φίλων» ­ ήτοι του τοπικού κομματικού ιερατείου
μετά των οικογενειών του, των διοικήσεων των οργανισμών κοινής ωφελείας μετά
οδηγών, ιδιαιτέρων και του στενού κύκλου του υπηρετικού προσωπικού των
γραφείων, και διαφόρων υπό του κόμματος ευεργετηθέντων, και αυτών όχι όλων. Οι
συγκεντρώσεις τώρα έχουν και άλλον κόσμο. Έχουν πολίτες αυτόνομους. Που
προσέρχονται να ακούσουν, να κρίνουν και να εκτιμήσουν. Η συγκέντρωση, ας
πούμε, στο Ηράκλειο, του Σημίτη, ήταν μια τέτοια συγκέντρωση. Και στην Πάτρα
το ίδιο, παρά το γεγονός ότι έβρεχε συνεχώς. Αλλά αυτά είναι στοιχεία που δεν
καταγράφει καμία δημοσκόπηση…

Η ομπρέλα του Θανάση

Η συγκέντρωση της Πάτρας, που πραγματοποιήθηκε υπό συνεχή βροχή, δεν ήταν η
πρώτη υπό βροχήν προεκλογική συγκέντρωση του ΠΑΣΟΚ. Το 1985, στις Σέρρες,
Μάιος, παραμονές εκλογών, ο Α. Παπανδρέου πρόκειται να μιλήσει στην αχανή
Πλατεία Μεραρχίας. Βρέχει καταρρακτωδώς, κάποια στιγμή όμως «κρατάει», και ο
πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ βγαίνει στην εξέδρα. Σιγά σιγά μαζεύονται και μερικές
εκατοντάδες οπαδοί του από κάτω να τον ακούσουν. Ξεκινάει, και ύστερα από δέκα
λεπτά πιάνει μια βροχή φοβερή. Ο Α. Τακτικός, ο σωματοφύλακάς του, σπεύδει με
μια ομπρέλα. Ο Α. Παπανδρέου, με μια θεαματική και ολίγον θεατρική κίνηση,
πετάει την ομπρέλα και συνεχίζει. Τότε, σαν από θαύμα, αρχίζει ο κόσμος και
βγαίνει από τα υπόστεγα, πλησιάζει την εξέδρα και μούσκεμα όπως είναι αρχίζει
να φωνάζει «μαζί, μαζί, και μέσα στη βροχή». «Μαζί, λαέ των Σερρών, μαζί και
στη βροχή», απαντάει ο ομιλητής. Για πότε γέμισε η πλατεία, δεν λέγεται. Η
συγκέντρωση μεταδιδόταν από την τηλεόραση και, όπως ειπώθηκε αργότερα, εκείνο
το βράδυ «ο Ανδρέας πήρε τις εκλογές». Το θυμηθήκαμε βλέποντας τον Κ. Σημίτη
να ομιλεί στην Πάτρα, κάτω από την ομπρέλα που του κρατούσε ο Θανάσης, ο
σωματοφύλακάς του…

Σε στυλ «αγγελοπουλικό»

Περί ομπρελών γίνεται πολύς λόγος στα πολιτικοδημοσιογραφικά στέκια αυτόν τον
καιρό. Είναι το εντελώς «αγγελοπουλικό» στυλ των πρώτων διαφημιστικών σποτ του
ΠΑΣΟΚ που ξεκινούν με δεκάδες ομπρέλες, κίτρινες ­ γιατί κίτρινες, δεν
εξηγήθηκε ποτέ ­ και εκτυλίσσονται ακρoβατώντας μεταξύ ρεκλάμας ελαιόλαδου,
δανείου για την απόκτηση πρώτης κατοικίας και πολιτικού μηνύματος. Εικαστικά,
ως θέαμα, το πράγμα είναι μια χαρά. Αλλά πολιτικά; Υποστηρίζεται ότι ο στόχος
ήταν να φανεί η ήρεμη δύναμη που αντιπροσωπεύει το ΠΑΣΟΚ. Εντάξει, αλλά αν μας
πιάσουν τα χασμουρητά, πώς θα περάσει το μήνυμα;

Για την «ταμπακιέρα»;

Μηνύματα προσπαθεί να περάσει και η Νέα Δημοκρατία, με αυτά τα απίθανα σποτ
που έχει κατασκευάσει και μεταδίδει. Το ΠΑΣΟΚ τα αντιμετωπίζει επιθετικά
δηλώνοντας ότι πρόκειται ­ και είναι, εδώ που τα λέμε ­ για γκρίζα διαφήμιση.
Αλλά ας περιμένουμε να δούμε την ολοκλήρωση της καμπάνιας της Ν.Δ. Κάποια
στιγμή θα πρέπει να μας πουν και αυτοί τι προτείνουν για τα θέματα που
απασχολούν τον τόπο. Διότι εκεί υπάρχει μια δυσκολία, αν κρίνει κανείς από τη
φανερή αμηχανία (μετά δηλωτικών κόμπων ιδρώτα στο πρόσωπο) του Κώστα Καραμανλή
κατά την (πολύ καλή) συνέντευξη που του έκαναν ο Ν. Χατζηνικολάου και ο Π.
Τσίμας. Κι έρχεται και το ντιμπέιτ, αρχηγέ…