Σε πέντε εταιρείες το 50% της αγοράς αμοιβαίων

Σε μάχη μεριδίων αγοράς έχουν αποδυθεί οι εταιρείες διαχείρισης αμοιβαίων
κεφαλαίων (ΑΕΔΑΚ) τους τελευταίους μήνες, με αποτέλεσμα κάθε μήνα η εικόνα της
κατάταξης των εταιρειών στην εγχώρια αγορά να μεταβάλλεται σημαντικά. Όπως
αναφέρουν στην «ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ» στελέχη της αγοράς των αμοιβαίων κεφαλαίων, οι
μέθοδοι προώθησης και πώλησης των επενδυτικών προϊόντων κάθε ΑΕΔΑΚ διαφέρουν
σε μεγάλο βαθμό μεταξύ των εταιρειών του κλάδου και εξαρτώνται κυρίως από τη
μετοχική τους σύνθεση, δηλαδή από τη συμμετοχή σε αυτές άλλων εταιρειών
(τραπεζικών, ασφαλιστικών κ.ά.). Οι ίδιοι προσθέτουν ότι, στη «μάχη των
μεριδίων αγοράς» των ΑΕΔΑΚ, η συνεχής εκπαίδευση των στελεχών τους παίζει
ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο. Η πώληση α/κ με επιχειρήματα την πραγματοποίηση
μεσο-μακροπρόθεσμων κερδών μπορεί ακόμα και να περιορίσει τις τάσεις
ρευστοποίησης μεριδίων α/κ σε περιόδους κρίσης της κεφαλαιαγοράς. Πάντως,
σημαντικές διαφοροποιήσεις παρουσιάζονται διαχρονικά στη συγκέντρωση μεριδίων
της ελληνικής αγοράς αμοιβαίων κεφαλαίων, ενώ μέχρι το τέλος του έτους ο
αριθμός αλλά και η διάρθρωση των μεγαλύτερων ΑΕΔΑΚ, θα έχει αλλάξει σε μεγάλο
βαθμό κυρίως εν όψει της συγχώνευσης των τραπεζικών ομίλων Alpha Πίστεως και
Ιονική, EFG Eurobank και Εργασίας, καθώς και του ομίλου Πειραιώς (Τράπεζες
Πειραιώς, Χίου και Μακεδονίας-Θράκης).

Η «συγκέντρωση» της αγοράς

Στο τέλος του 1998, οι 8 πρώτες ΑΕΔΑΚ με το μεγαλύτερο ενεργητικό καταλάμβαναν
το 76,45% της εγχώριας αγοράς, ποσοστό το οποίο ένα χρόνο αργότερα μειώθηκε σε
71,09%. Στο τέλος του Φεβρουαρίου του 2000 οι οκτώ πρώτες εταιρείες
διαχείρισης αμοιβαίων κεφαλαίων κατείχαν το 70,97% του ενεργητικού της
ελληνικής αγοράς. Αντίστοιχα, η ποσοστιαία συγκέντρωση μεριδίων αγοράς των
πέντε μεγαλύτερων ΑΕΔΑΚ στο τέλος του 1998 ανερχόταν σε 58,39%, ενώ στο τέλος
του 1999 το ίδιο ποσοστό είχε διαμορφωθεί σε 49,85% και στο τέλος του
προηγούμενου μηνός σε 49,60%.

Από τους «χαμένους» της αγοράς τους τελευταίους 14 μήνες ήταν η Alpha ΑΕΔΑΚ,
μέλους του ομίλου της Alpha Τραπέζης Πίστεως, η οποία από μερίδιο 17,82% στο
τέλος του 1998 κατείχε μόλις το 15,27% της εγχώριας αγοράς στο τέλος
Φεβρουαρίου του 2000, διατηρώντας παρ’ όλα αυτά την πρώτη θέση σε αυτήν με
ενεργητικό που ξεπερνούσε τα 1,85 τρισ. δρχ.. Μάλιστα, από την αρχή του έτους
το μερίδιο αγοράς της έχει αυξηθεί περίπου κατά 3,18%.

Η διαφορά μεριδίου αγοράς της Alpha από τη δεύτερη Intertrust ΑΕΔΑΚ, μέλους
του ασφαλιστικού ομίλου Interamerican, ξεπερνάει τις 5,76 ποσοστιαίες μονάδες,
καθώς η δεύτερη κατέχει πλέον το 9,51% του ενεργητικού της αγοράς με κεφάλαια
υπό διαχείριση αξίας 1,120 τρισ. δρχ.. Η Intertrust κατάφερε να αυξήσει το
ποσοστό του ενεργητικού της επί του συνόλου της εγχώριας αγοράς αμοιβαίων
κεφαλαίων (α/κ) κατά 3,36 ποσοστιαίες μονάδες ή να αυξήσει το ενεργητικό της
κατά 54,63%, από το τέλος του 1998, εκμεταλλευόμενη κυρίως την ευνοϊκή
χρηματιστηριακή συγκυρία του περασμένου έτους ιδρύοντας νέα αμοιβαία κεφάλαια.
Δυναμική αύξηση στο μερίδιο αγοράς έχουν παρουσιάσει τους τελευταίους 14 μήνες
και τα α/κ της Ιονικής ΑΕΔΑΚ, τα οποία πλέον καταλαμβάνουν την τέταρτη θέση με
κεφάλαια 940,418 δισ. δρχ. ή 8,20% του ενεργητικού του συνόλου των α/κ, από
μόλις 5,02% στο τέλος του 1998.

Η μάχη των μεριδίων αγοράς

Όπως αναφέρουν στελέχη της αγοράς των αμοιβαίων κεφαλαίων, το ιδιοκτησιακό
καθεστώς μίας ΑΕΔΑΚ έχει άμεσο αντίκτυπο στην προώθηση των πωλήσεών της και
κατ’ επέκτασιν στη διάρθρωση του ενεργητικού της στις διάφορες κατηγορίες των
αμοιβαίων κεφαλαίων. Οι ΑΕΔΑΚ που αποτελούν μέλη χρηματο-πιστωτικών ομίλων
συνήθως διαθέτουν α/κ διαχείρισης διαθεσίμων που συγκεντρώνουν μεγάλο ποσοστό
(συχνά άνω του 50%) του συνολικού ενεργητικού τους. Οι ΑΕΔΑΚ που ανήκουν σε
ασφαλιστικούς ομίλους, καθώς και οι «ανεξάρτητες» ΑΕΔΑΚ, δίνουν μεγαλύτερη
έμφαση σε δυναμικά μετοχικά α/κ (εσωτερικού, εξωτερικού και διεθνή), γεγονός
που αυξάνει τη διακύμανση των τιμών των μεριδίων τους σε κάθε χρηματιστηριακή
κρίση.

Τα ίδια στελέχη επισημαίνουν ότι αυτό οφείλεται στη διαφορετική μέθοδο πώλησης
α/κ που ακολουθεί κάθε εταιρεία. Οι ΑΕΔΑΚ των τραπεζών χρησιμοποιούν κατά βάση
το δίκτυο υποκαταστημάτων της μητρικής τους τράπεζας για την πώληση των
επενδυτικών τους προϊόντων, δίνοντας στον πελάτη τους τη διακριτική ευχέρεια
να επιλέξει το α/κ που πιστεύει ότι αντιστοιχεί στο βαθμό κινδύνου που είναι
έτοιμος να αναλάβει. Σε αυτήν την περίπτωση, οι ενδιαφερόμενοι αγοραστές α/κ
εξυπηρετούνται από υπαλλήλους τραπεζικών καταστημάτων που έχουν επιφορτιστεί
μεταξύ άλλων με τα συγκεκριμένα καθήκοντα. Στις περιπτώσεις των ΑΕΔΑΚ των
ασφαλιστικών εταιρειών και των «ανεξάρτητων» ΑΕΔΑΚ, οι πωλήσεις βασίζονται σε
δίκτυο συνεργατών τους, των οποίων η αμοιβή καθορίζεται και με βάση τις
προμήθειες εισόδου-εξόδου από κάθε α/κ. Τα α/κ της κατηγορίας διαχείρισης
διαθεσίμων ενέχουν ελάχιστες αντίστοιχες προμήθειες (μέγιστη 0,5%), με
αποτέλεσμα οι συνεργάτες των συγκεκριμένων ΑΕΔΑΚ, οι οποίοι συχνά εργάζονται
για περισσότερες από μία ασφαλιστικές εταιρείες, να προτιμούν την προώθηση
μετοχικών και μεικτών α/κ, όπου η προμήθειά τους είναι μεγαλύτερη. Παρ’ όλα
αυτά, πρέπει να επισημανθεί ότι σε όλες τις περιπτώσεις οι ενδιαφερόμενοι
είναι ελεύθεροι να επιλέξουν το επενδυτικό προϊόν που πιστεύουν ότι ταιριάζει
στις ανάγκες τους. Πάντως, χαρακτηριστικά παραδείγματα ΑΕΔΑΚ-μελών τραπεζικών
ομίλων αποτελούν οι εταιρείες Alpha και Ερμής ΑΕΔΑΚ. Η πρώτη εταιρεία διατηρεί
μόλις το 25,69% του ενεργητικού της σε μετοχικά α/κ (474,714 δισ. δρχ.), ενώ
το αντίστοιχο ποσοστό της δεύτερης ανέρχεται σε 34,64% (354,522 δισ. δρχ.). Η
Intertrust ΑΕΔΑΚ και η «ανεξάρτητη» Alpha Trust ΑΕΔΑΚ διατηρούν αντίστοιχα το
66,92% (749,292 δισ. δρχ.) και το 84,14% (259,478 δισ. δρχ.) του ενεργητικού
τους σε μετοχικές επενδύσεις. Για την Alico-Eurobank ΑΕΔΑΚ το αντίστοιχο
ποσοστό ανέρχεται σε μόλις 22,10% (197,479 δισ. δρχ.), ενώ για τη
Nationalen-Nederlanden σε 80,16% (209,56 δισ. δρχ.).

Η αγορά μετά τις συγχωνεύσεις

Σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, η επικείμενη συγχώνευση της Διεθνικής
και της Κτηματικής ΑΕΔΑΚ του ομίλου της Εθνικής Τραπέζης στους επόμενους δύο
μήνες πρόκειται να δημιουργήσει τη μεγαλύτερη εταιρεία του κλάδου με 15,54%
του συνόλου του ενεργητικού της ελληνικής αγοράς (περίπου 1,870 τρισ. δρχ.).
Αξίζει να σημειωθεί ότι, ήδη από την περασμένη Δευτέρα 20 Μαρτίου του 2000, οι
δύο εταιρείες παρακολουθούνται πλέον λογιστικά μόνο από το λογιστήριο της
Διεθνικής ΑΕΔΑΚ.

Όμως, με ταχείες διαδικασίες προχωρεί η συγχώνευση των τραπεζών Alpha Πίστεως
και Ιονική, η οποία θα περιλάβει και τη συγχώνευση των περισσότερων θυγατρικών
τους μεταξύ των οποίων η Alpha και η Ιονική ΑΕΔΑΚ. Το νέο αυτό σχήμα στον
κλάδο των αμοιβαίων κεφαλαίων, το οποίο αναμένεται ότι θα έχει ολοκληρωθεί
μέχρι τις αρχές του φθινοπώρου, θα ξεχωρίσει στην πρώτη θέση της ελληνικής
αγοράς με ενεργητικό που θα ξεπερνάει με τα σημερινά δεδομένα τα 2,788 τρισ.
δρχ. ή το 23,40% του συνόλου. Η επικείμενη συγχώνευση των τριών ΑΕΔΑΚ του
ομίλου Πειραιώς (Πειραιώς, Χίου και Μακεδονίας-Θράκης) θα οδηγήσει σε μία
εταιρεία με μερίδιο 6,11% του συνόλου της ελληνικής αγοράς (στην ένατη θέση
της) και θα αντιστοιχεί σε ενεργητικό περίπου 735,22 δισ. δρχ.. Επισημαίνεται
ότι στο τέλος του 1998 το μερίδιο αγοράς των τριών ΑΕΔΑΚ του ομίλου Πειραιώς
ανερχόταν σε 7,25% του συνόλου του ενεργητικού της ελληνικής αγοράς, ενώ στο
τέλος του 1999 το ίδιο ποσοστό ανερχόταν σε 6,16%.

Ειδική περίπτωση αποτελεί η συγχώνευση των τραπεζών EFG Eurobank και Εργασίας,
καθώς η διοίκηση της πρώτης δεν έχει ακόμη κάνει γνωστές τις προθέσεις της
όσον αφορά στη μελλοντική δραστηριοποίησή της στον κλάδο των αμοιβαίων
κεφαλαίων.

Στο τέλος του 1999 συστάθηκε η δεύτερη, μετά την Alico-Eurobank, ΑΕΔΑΚ του
ομίλου Eurobank με την επωνυμία EFG ΑΕΔΑΚ, σε συνεργασία με τη Deutsche Bank.
Από την αρχή του χρόνου το μερίδιο αγοράς της Alico-Eurobank έχει μειωθεί κατά
7,91% σε 7,45%, ενώ το ενεργητικό της EFG ΑΕΔΑΚ (πρώην Hanwha ΑΕΔΑΚ) από μόλις
23,14 δισ. δρχ. είχε υπερπενταπλασιαστεί στις 17 Μαρτίου του 2000 σε 128,01
δισ. δρχ., παρά την πρόσφατη χρηματιστηριακή κρίση. Η συγχώνευση της Εργασίας
ΑΕΔΑΚ με την EFG ΑΕΔΑΚ θα οδηγούσε σε ένα νέο εταιρικό σχήμα που με σημερινά
δεδομένα θα κατείχε περίπου το ίδιο μερίδιο αγοράς με την Alico-Eurobank
ΑΕΔΑΚ, με βάση το ενεργητικό του.