ΔΡΟΜΟΙ

Οι νέοι…

… έχουν τη δική τους Βαβέλ. Είναι μια Βαβέλ που ανανεώνεται διαρκώς, σε μια
πορεία δίχως τέλος. Μόλις οι μεγάλοι οικειοποιηθούν μια λέξη που χρησιμοποιούν
οι νέοι, αυτή πεθαίνει αμέσως στο νεανικό λεξιλόγιο. Τους τρόπους έκφρασης των
νέων συζήτησαν μουσικολόγοι, γλωσσολόγοι και κοινωνιολόγοι σε ένα σεμινάριο
που έγινε τις προάλλες στη Ρώμη. Βρήκαν πως οι νέοι εκφράζονται πάνω κάτω με
τον ίδιο τρόπο σε όλες τις χώρες του κόσμου ­ λες και υπάρχει μια «νεανική
εσπεράντο», που όμως φαίνεται ακατανόητη στους μεγάλους. Στην εποχή της
παγκοσμιοποίησης οι νέοι ακούνε την ίδια μουσική, λατρεύουν τα ίδια είδωλα,
«σερφάρουν» στους ίδιους δικτυακούς τόπους στο Ίντερνετ.

Η σχέση τους…

… όμως με την παγκοσμιοποιημένη αγορά, που κοιτάει τους νέους από ψηλά με τα
μάτια του Μεγάλου Αδελφού, δεν είναι παθητική. Εκτός αγοράς οι ίδιοι, διαρκώς
της ξεφεύγουν. Με μια αέναη ανανέωση, υπονομεύουν κάθε απόπειρα ταξινόμησης.
Με τη μουσική που ακούνε, με τη γλώσσα που μιλάνε, με τις ταινίες που
βλέπουνε, με τις διαφημίσεις που κοροϊδεύουν, οι νέοι πλάθουν έναν δικό τους
χλευαστικό κόσμο. Με στερεότυπες εκφράσεις που «ψαρεύουν» από τα μέσα μαζικής
ενημέρωσης, ειρωνεύονται την απλοϊκή εικόνα που δίνουν γι’ αυτούς.

Μα πού βρίσκεται…

… άραγε η προέλευση αυτής της αντίδρασης; Ίσως στην έννοια της ταυτότητας,
που τόσες συζητήσεις γίνονται σήμερα γι’ αυτήν ­ δηλαδή στην προσπάθεια του
ανθρώπου να είναι ίσος με τους άλλους, όπου και αν βρίσκεται. Στην περίπτωση
των νέων, είπαν οι κοινωνιολόγοι που βρέθηκαν στη Ρώμη, πρόκειται για
«πολυταυτότητα», που αλλάζει κάθε τόσο, μόνο και μόνο από ανάγκη για
πειραματισμό. Οι νέοι σπάνε τους κώδικες συμπεριφοράς με τρόπους που είναι
ακατανόητοι για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, τα οποία τους βλέπουν μονάχα όπως
φαίνονται. Στην πραγματικότητα, όλα εκείνα που οι «απέξω» νομίζουν πως κάτι
σημαίνουν, δεν σημαίνουν τίποτα, δεν παραπέμπουν σε τίποτα ­ δεν είναι παρά ο
τρόπος που οι νέοι εμπαίζουν όλους εκείνους που πάνε να τους αναλύσουν, να
τους ταξινομήσουν, να τους εντάξουν στο παιχνίδι της αγοράς.

Όλα άρχισαν…

… κάπου στη δεκαετία του 1980, όταν ξεπεράστηκαν πια τα κλασικά
«συγκρουσιακά» πρότυπα πατέρας – παιδί, δάσκαλος – μαθητής. Έδωσαν τη θέση
τους σε μια Βαβέλ από ερεθίσματα και γλώσσες, που άλλαξαν τον τρόπο οργάνωσης
της σκέψης των νέων. Φτάνει μονάχα να ανοίξει κανείς την πόρτα ενός νεανικού
δωματίου, για να το διαπιστώσει: το στερεοφωνικό παίζει στη διαπασών, η
τηλεόραση δείχνει εικόνες χωρίς ήχο, το κομπιούτερ παίζει ένα βιντεοπαιχνίδι,
πάνω στο τραπέζι βρίσκεται ανοιχτό ένα βιβλίο, την ώρα που ο νεαρός μιλάει στο
τηλέφωνο. Οι νέοι έχουν χάσει την επαφή με καθετί συγκεκριμένο, η γλώσσα τους
είναι ειδική και δεν θέλουν να έχουν συναίσθηση του χρόνου ­ είναι δύσκολο να
καταλάβουν, ας πούμε, πως ο Αριστοτέλης δεν είναι σύγχρονος του Καντ. Όλα
είναι ανακατεμένα σαν «αντικείμενα», που απλώς συμβαίνει να υπάρχουν, σαν να
αναπαράγονται από μόνα τους. Όμως, τίποτα σε αυτή τη στάση των νέων δεν είναι
αρνητικό, λένε οι κοινωνιολόγοι μας. Ο παθητικός θεατής και ακροατής των
προηγούμενων γενεών έχει παραχωρήσει τη θέση του σε μια νέα γενιά που διψά για
πειραματισμό και δράση. Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι στους νέους, αλλά σε ό,τι
οι άλλοι θέλουν να βλέπουν σε αυτούς.