ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Και τώρα τι;

Και έτσι φθάνουμε στις εκλογές, πριν από την ώρα τους. Τα δύο μεγάλα
κόμματα συναγωνίζονται σε παροχές. Τι έχουν να χάσουν; Τα τρία μικρότερα
αγωνίζονται για κάποιο χώρο στην «κεντρική πολιτική σκηνή». Οι δύο πρώτοι,
υπέρ της νεοφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης. Οι τρεις άλλοι κινούνται σε ένα
ομιχλώδες τοπίο, χωρίς ορίζοντα. Λοιπόν, με τι κριτήρια θα ψηφίζαμε;

Η είσοδος στην ΟΝΕ εμφανίζεται ως μείζον γεγονός, ιστορικής σημασίας. Και
βέβαια είναι. Αλλά με ποιο νόημα; Τα δύο μεγάλα κόμματα δεν κάνουν τον κόπο να
μας κατατοπίσουν για τη «μετα-ΟΝΕ» εποχή. Η διαμάχη τους επικεντρώνεται στα
πιο από τα δύο θα μας έμπαζε καλύτερα στον σύγχρονο κήπο της Εδέμ.

Ωραία! Τι κάναμε έως τώρα για να ανταποκριθούμε στα κριτήρια της «εισόδου»;
Διαιωνιζόμενη, αέναη λιτότητα, συνοδευόμενη από υποσχέσεις μελλοντικής
ευδαιμονίας. Άνοδος της ανεργίας ­ μοναδική κυβερνητική αγωνία ήταν η πτώση
του πληθωρισμού. Κατεδάφιση του κρατικού τομέα της οικονομίας και του όποιου
κράτους πρόνοιας. (Η Ν.Δ. κατηγορεί την κυβέρνηση ότι δεν προχώρησε
αποφασιστικά σ’ αυτές τις κατεδαφίσεις. Η ίδια θα ήταν πιο αποφασιστική).
Μόνον αυτά; Η καλή διαγωγή ήταν απαραίτητη για να μας προβιβάσουν οι μεγάλοι
εταίροι. Παραδώσαμε, λοιπόν, τον Οτζαλάν. Νίπτοντας τας χείρας μας ως
μετα-μοντέρνοι Πιλάτοι, προσυπογράψαμε την καταστροφή της Γιουγκοσλαβίας. Τώρα
μετέχουμε και στρατιωτικά στην εθνοκάθαρση του Κοσόβου και στη μετατροπή του
σε αμερικανικό προγεφύρωμα. Και πέρα απ’ αυτά: με τον παραδοσιακό ενδοτισμό
διευκολύναμε στο Ελσίνκι τη διαδικασία ουσιαστικής διχοτόμησης και ΝΑΤΟποίησης
της Κύπρου. Μοναδικό αίτημα: η είσοδος της Κύπρου στην Ε.Ε.!

Έτσι φτάσαμε έως εδώ. Και τώρα, τι μας περιμένει στη «μετα-ΟΝΕ» εποχή;

Όποια κυβέρνηση και αν προκύψει από τις εκλογές, θα εφαρμόσει μια πολιτική
προδιαγεγραμμένη από την Ε.Ε. και τις ανάγκες του ελληνικού καπιταλισμού, στα
πλαίσια της λεγόμενης παγκοσμιοποίησης. Τι σημαίνει αυτός ο ασαφής,
ιδεολογικός όρος; Η παγκοσμιοποίηση είναι τάση εγγενής στον καπιταλισμό. Οι
απαρχές της βρίσκονται ήδη στην περίοδο της Αναγέννησης, με την ανακάλυψη και
την εκμετάλλευση του «Νέου Κόσμου», με την ανάπτυξη του εμπορίου και με την
απαρχή της αποικιοκρατίας.

Τι μας επιφυλάσσει, λοιπόν, η σημερινή φάση της «παγκοσμιοποίησης»;

Στη σημερινή φάση έχει οξυνθεί στο έπακρον η αντίθεση κεφαλαίου και εργασίας:
η αύξηση της παραγωγικότητας της εργασίας και η υπερεκμετάλλευση της εργατικής
δύναμης συνεπάγονται τη συσσώρευση κεφαλαίων, τα οποία δεν μπορούν να
επενδυθούν παραγωγικά. Το χρηματιστικό, παρασιτικό κεφάλαιο, κυριαρχεί σήμερα
πάνω στο βιομηχανικό. Οι συχνές χρηματιστηριακές κρίσεις δεν είναι παρά οι
παροξυσμοί της βαθύτερης δομικής κρίσης του καπιταλισμού. Η σημερινή κρίση
είναι παγκόσμια, αφορά όλους τους κλάδους της παραγωγής και της οικονομίας και
είναι μόνιμη με εξάρσεις και με υφέσεις. Ο παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός
παίρνει μέτρα για την αντιμετώπιση των κρίσεων που δεν θεραπεύουν το
φαινόμενο. «Ξεπερνά» την κρίση μέσα από το βάθεμα της κρίσης.

Πώς θα μπορούσε να αντιμετωπισθεί η σημερινή κατάσταση; Με τη μείωση του
εργασιακού χρόνου. Με την αύξηση των αποδοχών των εργαζομένων. Με προγράμματα
ανάπτυξης του «Τρίτου Κόσμου». Με συνακόλουθη μείωση και εξάλειψη της
ανεργίας. Ποιες κυβερνήσεις θα μπορούσαν να πραγματοποιήσουν τέτοιες αλλαγές;
Οι αλλαγές αυτές αντιφάσκουν με την ίδια τη φύση του καπιταλισμού.

Τι έγινε λοιπόν; Απορρύθμιση της αγοράς εργασίας. Βέβαια οι εργασιακές σχέσεις
ποτέ δεν ήταν «ρυθμισμένες». Όμως τώρα θεσμοθετείται η ελαστικοποίηση των
εργασιακών σχέσεων, η εξατομίκευση, η προσωρινότητα, η ωρομίσθια απασχόληση,
ενώ πολλαπλασιάζονται οι νέες μορφές αβέβαιης, αγχωτικής δουλείας στον τομέα
των υπηρεσιών. Η έννοια του απασχολήσιμου σηματοδοτεί την τραγική αβεβαιότητα
που θα συνοδεύει τους μισθωτούς στη νέα φάση της κεφαλαιοκρατικής
ανασυγκρότησης. Αντίστοιχα κατεδαφίζεται το κράτος πρόνοιας και γενικεύεται η
ιδιωτικοποίηση του κρατικού τομέα της οικονομίας. Τέλος, η παιδεία
μετατρέπεται σε κατάρτηση εργατικού δυναμικού.

Όλα αυτά τα ζήσαμε και τα ζούμε στη χώρα μας. Χρηματιστηριακές κρίσεις,
ιδιωτικοποίηση της ενέργειας, των τηλεπικοινωνιών, των συγκοινωνιών, των
τραπεζών και παραγωγικών επιχειρήσεων. Εξάρθρωση των εργασιακών σχέσεων, κρίση
της ασφάλισης, περικοπή του κράτους πρόνοιας, πάγια κρίση της παιδείας. Και η
αντιλαϊκή πολιτική θα εντείνεται στη «μετα-ΟΝΕ» εποχή. Εκσυγχρονισμός εις
βάρος της εργατικής δύναμης και του πλανήτη Γη.

Και τώρα τι; Υπάρχει και η Αριστερά με τις αντιφάσεις και την κρίση της.
Υπάρχει και η εξωκοινοβουλευτική Αριστερά. Αλλά ακούσατε να μιλάνε γι’ αυτήν;

Ο Ευτύχης Μπιτσάκης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.