Το ΕΣΥ του 21ου αιώνα

Όταν το καλοκαίρι του 1983 ψηφιζόταν ο Νόμος 1397 που καθιέρωσε το ΕΣΥ, σχεδόν
όλοι αντιλαμβάνονταν ότι κάτι σημαντικό δημιουργείται στο χώρο της υγείας.
Ελάχιστοι όμως πίστευαν ότι η μεγάλη αυτή μεταβολή θα μπορούσε να ακολουθήσει
την πορεία που ακολούθησε μέχρι σήμερα. Σήμερα, είναι φανερό ότι οι στόχοι δεν
έχουν δικαιωθεί πλήρως. Είκοσι σχεδόν χρόνια μετά η οραματική τριλογία του ΕΣΥ
­ ίση πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας, δωρεάν περίθαλψη στους πολίτες και
υψηλού επιπέδου ποιότητα υπηρεσιών ­ δεν έχουν γίνει πράξη για όλους. Γι’ αυτό
τώρα είναι επείγουσα αναγκαιότητα να προχωρήσουμε στο ΕΣΥ του 21ου αιώνα. Σε
μια νέα ρεαλιστική ουτοπία!

Η πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας σήμερα εξακολουθεί να αποτελεί μια άτυπη
μορφή ιδιωτικοποίησης. Η Ελλάδα βρίσκεται δυστυχώς στην τελευταία θέση μεταξύ
των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσον αφορά την ικανοποίηση των πολιτών από τις
υπηρεσίες υγείας. Χωρίς ιδιαίτερη σκέψη λοιπόν διλήμματα του τύπου δημόσιο ή
ιδιωτικό σύστημα υγείας σήμερα δεν μπορεί να έχουν θέση. Το Σύστημα Υγείας
πρέπει να είναι δημόσιο, όχι όμως κρατικό. Ο δε ιδιωτικός τομέας θα πρέπει να
λειτουργεί συμπληρωματικά με βάση αρχές και κανόνες. Το Εθνικό Σύστημα Υγείας
του 21ου αιώνα απαιτεί μια σύγχρονη πολιτική υγείας, που απαλλαγμένη από τα,
επιβεβλημένα τότε, νοσοκομειοκεντρικά πρότυπα του παρελθόντος, θα δίνει έμφαση
στην πρόληψη και την προαγωγή της υγείας των πολιτών.

Η ανάπτυξη της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας (ΠΦΥ) αποτελούσε προγραμματικό
στόχο του ΠΑΣΟΚ από την ίδρυσή του. Είναι προφανές ότι οι ρυθμίσεις και τα
μέτρα που πρέπει να υιοθετηθούν θα στοχεύουν στη δημιουργία ενός ΕΣΥ που θα
έχει ως στρατηγικό του στόχο την πρόληψη της αρρώστιας και την προαγωγή του
επιπέδου υγείας και όχι απλά τη δημιουργία υπηρεσιών και μονάδων περίθαλψης. Η
ΠΦΥ αποτελεί το πρώτο σημείο επαφής του ατόμου, της οικογένειας και της
κοινότητας με το ΕΣΥ.

Θεωρείται αυτονόητο ότι θα πρέπει άμεσα να υλοποιηθεί ο θεσμός του
οικογενειακού γιατρού. Η κάλυψη των αναγκών όλης της χώρας σε οικογενειακούς
γενικούς γιατρούς, με ορίζοντα 5ετίας, αποτελεί ιδιαίτερα κρίσιμο θέμα στην
ανάπτυξη του Συστήματος Υγείας.

Είναι ακόμα άμεση η αναγκαιότητα να τεθούν σε εφαρμογή οι διατάξεις για τη
δημόσια υγεία και κυρίως η εφαρμογή της θεσμοθετημένης επιλογής για τον
σχολικό ιατρικό σύμβουλο σε όλα τα σχολεία της Δημοτικής και Μέσης
Εκπαίδευσης.

Η συζήτηση τα τελευταία χρόνια πάνω στο θέμα της οργάνωσης και διοίκησης των
νοσοκομείων έχει επικεντρωθεί στην αλλαγή ή όχι της νομικής τους μορφής. Είναι
βέβαιο ότι το ισχύον νομικό καθεστώς των νοσοκομείων είναι δύσκαμπτο και δεν
αφήνει περιθώρια ευελιξίας στη διοίκηση. Με βάση αυτή την προβληματική
προτείνουμε τη μετατροπή των νοσοκομείων σε «κρατικές ανώνυμες εταιρείες» (με
μία μετοχή που θα ανήκει στον εκάστοτε υπουργό Υγείας και θα είναι εκ του
νόμου αμεταβίβαστη) ή σε Νομικά Πρόσωπα Ιδιωτικού Δικαίου (η ιδιοκτησία
εξακολουθεί να παραμένει στο κράτος) ή τη διατήρηση των νοσοκομείων ως ΝΠΔΔ.
Παράλληλα όμως προτείνουμε τη θέσπιση όλων εκείνων των νομοθετικών αλλαγών που
θα τους επιτρέψουν να λειτουργήσουν σε νέα πλαίσια αποδοτικής διοίκησης.

Πάντως και ανεξαρτήτως της νομικής υπόστασης που θα επιλεγεί για τα
νοσοκομεία, θα πρέπει να υιοθετηθούν αποτελεσματικές μέθοδοι management με την
επιβαλλόμενη όσο και αναγκαία ενοποίηση του προέδρου του Διοικητικού
Συμβουλίου και του γενικού διευθυντή σε ένα πρόσωπο. Είναι επίσης αναγκαίο να
προχωρήσουμε σε ριζική αναδιάταξη των νοσοκομείων, κυρίως της ευρύτερης
περιοχής της Αττικής και της Θεσσαλονίκης, τόσο χωροταξικά όσο και λειτουργικά
με την καθημερινή 24ωρη εφημερία όλων των νοσοκομείων του Λεκανοπεδίου.

Επιβάλλεται ακόμα η μεταβολή του εργασιακού καθεστώτος του ιατρικού προσωπικού
των νοσοκομείων. Φυσικά δεν αναφερόμαστε σε μεταβολές για τους ήδη
υπηρετούντες, αρχή απαράβατη για όλες τις κατηγορίες των εργαζομένων, παρά
μόνον για τους νεοπροσλαμβανόμενους. Προτείνουμε λοιπόν την άρση της
μονιμότητας για όλες τις βαθμίδες της ιατρικής ιεραρχίας πλην της περιπτώσεως
της δεύτερης θετικής κρίσης για τη θέση των διευθυντών. Συνοδός είναι και η
πρότασή μας για παροχή δυνατότητας άσκησης ελεύθερου επαγγέλματος στους
διευθυντές – γιατρούς υπό όρους και υπό αυστηρό έλεγχο των υπηρεσιών του
νοσοκομείου.

Ο Φραγκλίνος Παπαδέλλης είναι βουλευτής Ν. Λέσβου