Η θεά κρατά… τηλεκοντρόλ

Από την πρώτη ζωντανή τηλεοπτική μετάδοση ποδοσφαιρικού αγώνα μέχρι σήμερα,
πολλά άλλαξαν. Και στην τηλεόραση και στο ποδόσφαιρο, αλλά κυρίως στις σχέσεις
των καναλιών με τις ποδοσφαιρικές ομάδες.

Η συνύπαρξη έγινε φλερτ και το φλερτ γάμος για το αμοιβαίο συμφέρον και μία
συνεργασία από τις πιο επιτυχημένες και κερδοφόρες στην επιχειρηματική
ιστορία. Το ποδόσφαιρο ταιριάζει στην τηλεόραση, η τηλεόραση ταιριάζει σε
όσους αγαπούν το ποδόσφαιρο, αλλά δεν έχουν τον χρόνο ή τη δυνατότητα να το
απολαύσουν από κοντά και οι κουμπάροι ­ οι χορηγοί ­ ανακάλυψαν γρήγορα την
εμπορική δύναμη που έχει αυτό το ζευγάρι.

Το φαινόμενο Μπερλουσκόνι

Όπως σε όλες τις «ανακαλύψεις», έτσι και εδώ υπάρχουν οι πρωτοπόροι. Ο Σίλβιο
Μπερλουσκόνι, χαρισματικός επιχειρηματίας που έφτασε μέχρι την πρωθυπουργία
της Ιταλίας, ιδιοκτήτης μεταξύ άλλων του τηλεοπτικού ομίλου Finivest προέβλεψε
από το 1986 ότι τα κέρδη ενός καναλιού μπορούν να εκτιναχθούν στα ύψη χάρη στο
ποδόσφαιρο και αντίστροφα. Έτσι, όταν ακόμη όλος ο υπόλοιπος κόσμος βρισκόταν
στη πρωταρχική μορφή επιχειρηματικών συναλλαγών με την αγορά αγώνων από τα
κανάλια για εμπορική εκμετάλλευση, ο Μπερλουσκόνι αντί να αγοράσει αγώνες της
Μίλαν, αγόρασε την ίδια την ομάδα! Κανένας άλλος επιχειρηματίας δεν τόλμησε
ένα τέτοιο συνδυασμό πριν αλλάξει η δεκαετία. Σήμερα, όμως, δεκαπέντε
ευρωπαϊκές ομάδες είτε ανήκουν σε ιδιοκτήτες καναλιών κατά πλήρη κυριότητα
είτε περιλαμβάνονται στη μετοχική τους σύνθεση επιχειρηματίες της τηλεόρασης.
Οι ειδικοί λένε ότι πολύ σύντομα το να αγοράζεις έναν αγώνα για τηλεοπτική
μετάδοση θα είναι ιστορία, καθώς τα κανάλια που ενδιαφέρονται για το
ποδόσφαιρο θα έχουν φροντίσει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο να συνδέσουν μόνιμα
ή για πολλά χρόνια το όνομά τους με τις ομάδες της αρεσκείας τους.

Τέσσερα χρόνια μετά τον Μπερλουσκόνι, το 1990, ο κινηματογραφικός παραγωγός
και ιδιοκτήτης τηλεοπτικού καναλιού, Τσέκι Γκόρι, έστρεψε το βλέμμα του στη
Φιορεντίνα την αγαπημένη ομάδα του γυναικείου αθλητισμού της Ιταλίας. Ο Όμιλος
Τσέκι Γκόρι αγόρασε την πλειοψηφία των μετοχών της ιστορικής ομάδας και στη
συνέχεια προσπάθησε να κάνει πιο ελκυστικό το νέο προϊόν, που επρόκειτο να
απογειώσει το κανάλι του. Αγόρασε σημαντικούς παίκτες με πρώτο και καλύτερο
τον «Μπάτι-γκολ», Γκαμπριέλ Μπατιστούτα, επενδύοντας δισεκατομμύρια τα οποία
στην ουσία επέστρεφαν στον επιχειρηματία όχι μόνο από τα έσοδα της Φιορεντίνα,
αλλά και από τους τηλεθεατές του καναλιού του.

Ο πολύς κόσμος πιστεύει ότι ένα κανάλι αγοράζει μια ποδοσφαιρική εταιρεία για
να εξασφαλίσει σε μόνιμη βάση τα τηλεοπτικά δικαιώματα των αγώνων της. Αυτή
είναι η μισή αλήθεια. Η άλλη μισή είναι ότι οι ιδιοκτήτες καναλιών και ομάδων
έχουν τη δυνατότητα να επενδύσουν στην ομάδα, για να την κάνουν πιο εμπορική
ώστε να την εκμεταλλευθούν καλύτερα στο κανάλι τους. Αυτό ακριβώς έγινε με τη
Μίλαν του Μπερλουσκόνι και τη Φιορεντίνα του Γκόρι και η μόδα επεκτάθηκε μετά
το 1991 στη Γαλλία, την Ελβετία, την Αγγλία, τη Σκωτία, αλλά και στην Ελλάδα.
Το 1991 ήταν η σειρά του τηλεοπτικού κολοσσού Canal Plus να αποκτήσει
συμμετοχή σε δύο ομάδες, την γαλλική Παρί Σεν Ζερμέν και την ελβετική Σερβέτ
με ποσοστό 56,7% και 47% αντίστοιχα.

Στην Αγγλία

Μήλον της ‘Εριδος για τις τηλεοπτικές επιχειρήσεις της Αγγλίας είναι η Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ

Το 1998 η ποδοσφαιρική αγορά συγκλονίστηκε από την προσφορά του BskyB, του
καναλιού συμφερόντων Μέρντοχ, που από τις αρχές της δεκαετίας είχε τα
δικαιώματα μετάδοσης των αγώνων της Premier League, για την αγορά της
Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Η παρέμβαση της επιτροπής ανταγωνισμού στην Αγγλία
ματαίωσε τη μεταβίβαση της πλειοψηφίας στον Μέρντοχ και ο μεγιστάνας του Τύπου
περιορίστηκε σε συμμετοχή της τάξεως του 9,9%, το ανώτατο όριο που προβλέπει,
πλέον, η αγγλική νομοθεσία για μετοχική συμμετοχή καναλιού σε ποδοσφαιρική
ομάδα. Την ίδια χρονιά η Premium TV αγόρασε το 9,9% της Νιούκαστλ, μίας ακόμα
πολύ εμπορικής ομάδας στην Αγγλία, ενώ οι ειδικοί της αγοράς εκτιμούν ότι σε
δύο χρόνια, που οι ομάδες της Premier League οι οποίες θα είναι ελεύθερες να
διαπραγματεύονται τους αγώνες τους μεμονωμένα, καμία ομάδα της κορυφαίας
κατηγορίας δεν θα υπάρχει χωρίς να έχει στην ιδιοκτησία της τηλεοπτική
εταιρεία.

Το 1999 ήταν η χρονιά με τις περισσότερες αγορές μετοχών ποδοσφαιρικών ομάδων
από κανάλια. Ήταν, επίσης, η χρονιά που η μόδα πέρασε τα ελληνικά σύνορα με
την αγορά του 40% της ΠΑΕ ΑΕΚ από την ιδιοκτήτρια του συνδρομητικού καναλιού
Netmed. Τον περασμένο χρόνο ο σταθμός Μ6, στου οποίου τα συμφέροντα συμμετέχει
η μεγαλύτερη εταιρεία εκμετάλλευσης τηλεοπτικών δικαιωμάτων στην Ευρώπη UFA
αγόρασε το 66,6% της Μπορντό. Η Pathe το 33,3% της Λυών, η Granada ­ ο μεγάλος
αντίπαλος του BskyB στην αγγλική τηλεοπτική αγορά ­ το 9,9% της Λίβερπουλ και
το BskyB αντίστοιχο ποσοστό της Λιντς και της Μάντσεστερ Σίτι και το 5% της
Σάντερλαντ. Επίσης, η SMG αγόρασε το 19,9% της σκωτσέζικης Χαρτς.

Η πιο πρόσφατη αγορά μετοχών ομάδας από κανάλι ήταν μέσα στο 2000 εκείνη του
9,9% της Άστον Βίλα από την Premium TV, που όπως προαναφέραμε είχε αγοράσει
δύο χρόνια πριν αντίστοιχο ποσοστό της Νιούκαστλ. Το κανάλι αυτό έγινε με την
πράξη αγοράς ο αποκλειστικός ατζέντης για τα τηλεοπτικά, ραδιοφωνικά και
εμπορικά δικαιώματα της Άστον Βίλα, καθώς και για τις χορηγίες, τη διαφήμιση
και τις εκδόσεις που αφορούν την ομάδα.

Η Ελλάδα

Από τον ιστορικό αγώνα ΠΑΟΚ – Μίλαν, τον Μάρτιο του 1974 (πάνω), μέχρι τα ματς του Ολυμπιακού στο Champions League, πολλά έχουν αλλάξει στον ευρωπαϊκό τηλεοπτικό και ποδοσφαιρικό χάρτη. Τα τηλεοπτικά δικαιώματα έχουν φτάσει σε αστρονομικά οικονομικά μεγέθη, γεγονός που οδηγεί τους μεγαλοεπιχειρηματίες των media στην εξαγορά πακέτων μετοχών ποδοσφαιρικών ομάδων

Στην Ελλάδα σημειώθηκε η πρώτη περίπτωση αντίστροφης πορείας στη συνύπαρξη
καναλιών με ομάδες. Ο Γιώργος Μπατατούδης αγόρασε πρώτα την πλειοψηφία των
μετοχών της ΠΑΕ ΠΑΟΚ και στη συνέχεια δημιούργησε την εταιρεία ψηφιακής
τηλεόρασης Intersat, προκειμένου να εκμεταλλευθεί επιχειρηματικά τη μεγάλη
εμπορική αξία της ομάδας του, αλλά και άλλων ΠΑΕ που ακολούθησαν (Λάρισα).
Περίπου το ίδιο συνέβη με τον ιδιοκτήτη της Interamerican, Δημήτρη Κοντομηνά,
ο οποίος ενδιαφέρθηκε να συμμετάσχει στην ψηφιακή πλατφόρμα του Alpha, λόγω
της μετοχικής του σχέσης με την ΠΑΕ Άρης.

Δεν είναι, όμως, μόνο τα κανάλια που επιχειρούν με τη μετοχική συμμετοχή τους
σε ομάδες, να δημιουργήσουν ένα αξιόλογο προϊόν για τηλεοπτική εκμετάλλευση.
Αλλά και οι εταιρείες διαχείρισης τέτοιων δικαιωμάτων, όπως η Action η οποία
έχει στην κατοχή της την πλειοψηφία των ΠΑΕ Παναιτωλικός και Αθηναϊκός. Η
διαφημιστική εταιρεία Άλμα έχει αγοράσει το πλειοψηφικό πακέτο της ΠΑΕ
Ατρόμητος Αθηνών.

Όλα αυτά, όμως, όσο εντυπωσιακά και αν φαίνονται είναι μόνο η αρχή της νέας
εποχής, στην οποία η τηλεόραση χρηματοδοτεί το ποδόσφαιρο και το ποδόσφαιρο
επιστρέφει τα δανεικά στην τηλεόραση προς όφελος των μεγάλων επιχειρηματικών
ομίλων, που ανακαλύπτουν τα οφέλη από αυτόν τον συνδυασμό.