Φρανσουά Πινό, ο Γάλλος πολίτης Κέιν

Φρανσουά Πινό. Ο 63χρονος Γάλλος είναι ο πιο επιτυχημένος επιχειρηματίας της γενιάς του. Είναι όμως και ο περισσότερο αμφιλεγόμενος

Στις αρχές της δεκαετίας του ’50 ο μικροσκοπικός γιος ενός αγρότη και
ξυλοκόπου από τη Βρετάνη προκαλούσε συνεχώς καβγάδες με τους συμμαθητές του
στο ελιτίστικο κολέγιο της Ρεν. Οι συμμαθητές του τον κορόιδευαν για την
επαρχιώτικη προφορά του και τα χωριάτικα ρούχα του και αυτός απαντούσε με τις
γροθιές του. Ο νεαρός Φρανσουά Πινό εγκατέλειψε το σχολείο στα δεκάξι και
ύστερα από μια σύντομη καριέρα ως στρατιώτης στον πόλεμο της Αλγερίας μπήκε
στον κόσμο των επιχειρήσεων «με την άδεια οδήγησης ως το μοναδικό μου
δίπλωμα».

Περίπου μισό αιώνα αργότερα, ο κάποτε φτωχικά ντυμένος γιος αγροτών ελέγχει,
μεταξύ άλλων, τον Γκούτσι και τον Ιβ Σεν Λοράν, δύο από τα μεγαλύτερα ονόματα
της μόδας στον πλανήτη. Η αξίας περίπου εννέα δισεκατομμυρίων στερλινών
αυτοκρατορία ξεκινά από τα χειμερινά θέρετρα στο Βέιλ του Κολοράντο,
συνεχίζεται με τον οίκο δημοπρασιών Κρίστις και καταλήγει στους αμπελώνες Σατό
Λατούρ. Έχει πλειοψηφικά μετοχικά πακέτα σε μεγάλα ονόματα του κλάδου λιανικών
πωλήσεων της Γαλλίας: Πριντάμ, Φνακ, Κονφοράμα, Λα Ρεντούτ. Σύμφωνα με
πρόχειρους υπολογισμούς, είναι ο πλουσιότερος άνθρωπος της Γαλλίας. Ο Φρανσουά
Πινό είναι, κατά κάποιον τρόπο, ο Γάλλος πολίτης Κέιν. Είναι αδίστακτος,
μυστηριώδης, εμπνέει τρόμο, αγάπη και μίσος. Οι δύσκολες ημέρες που πέρασε στο
Κολέγιο Σεν Μαρτέν στη Ρεν ήταν καθοριστικές για τη μετέπειτα πορεία του.

Όλη του η ζωή, από τότε που ξεκίνησε μια μικρή επιχείρηση εμπορίας ξυλείας
στην ηλικία των 26 χρόνων, είχε πάντα ως έμμονη ιδέα την κατατρόπωση ή την
«αγορά» του κατεστημένου. Προτιμά πάντα το «αργό ξεκίνημα» που του επιβλήθηκε
στην αρχή της ζωής του. «Όταν δεν έχεις όνομα, πτυχία ή τις διασυνδέσεις,
χάνεις πολύ χρόνο», είπε κάποτε. «Ξόδεψα δέκα με δεκαπέντε χρόνια
περιφερόμενος ως σκλάβος».

Στο στόχαστρο

Τώρα η αυτοκρατορία Πινό ­ αμφιλεγόμενη σε κάθε στάδιο της δημιουργίας του ­
βρίσκεται υπό ταυτόχρονη επίθεση από πολλές πλευρές.

Μια νομική έρευνα, που ξεκίνησε στην Καλιφόρνια, έβαλε στο στόχαστρο τη
μεγαλύτερη εταιρεία του ομίλου του. Το 1992, ο Πινό έλαβε ένα δάνειο από την
πρώην κρατική τράπεζα Κρεντί Λιονέ, που του έδωσε τη δυνατότητα να αγοράσει ­
με μηδενικό κόστος γι’ αυτόν ­ μια συλλογή από επενδυτικά χαρτοφυλάκια
ομολόγων υψηλού επενδυτικού κινδύνου (junk bonds) στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η πωλήτρια ήταν η Κρεντί Λιονέ, η οποία υποχρεώθηκε να τα ξεφορτωθεί λόγω
δυσκολιών που αντιμετώπιζε με τους αμερικανικούς χρηματοπιστωτικούς κανόνες.

Κάποιες από τις αμερικανικές εξαγορές τού Πινό (περιλαμβανομένης αυτής του
χιονοδρομικού κέντρου Βέιλ) διπλασιάστηκαν και τριπλασιάστηκαν σε αξία μέσα σε
πέντε χρόνια. Ο κ. Πινό κατηγορείται ότι σε συνεργασία με τη διοίκηση της
Κρεντί Λιονέ έδωσε παραπλανητικά στοιχεία στις αμερικανικές αρχές, προκειμένου
να πραγματοποιηθεί η αγορά των χαρτοφυλακίων.

Σε άρθρα του «Εκόνομιστ» και του «Νουβέλ Ομπσερβατέρ» σημειώνεται ότι ίσως ο
Πινό παραβίασε τους κανόνες του γαλλικού και του αμερικανικού χρηματιστηρίου
αποκρύπτοντας ότι το μεγαλύτερο μέρος της εξαγοράς έγινε από τη βασική του
επιχείρηση, τη Φινανσιέρ Πινό.

Κάτι περισσότερο από το 25% των χαρτοφυλακίων ανήκει σε μια ολλανδική
εταιρεία, η οποία ανήκει σε μια παράκτια επιχείρηση-«φάντασμα». Ο Πινό
αρνείται σε κάθε ευκαιρία ότι ελέγχει ή διαθέτει κάποιο ποσοστό στην ολλανδική
επιχείρηση, η οποία δεν έχει ούτε εργαζομένους ούτε συγκεκριμένη
δραστηριότητα.

Ο μοναδικός που εμφανίζεται ως διευθυντής της εταιρείας είναι ένας συνεργάτης
του Πινό, Αμερικανός επιχειρηματίας και ειδικός στη φοροδιαφυγή, ονόματι Τζέι
Τζέι Ράιαν. Τα δύο περιοδικά ανακάλυψαν ότι η εταιρεία λειτουργεί προς όφελος
του Πινό και πριν από λίγα χρόνια ο Γάλλος μεγιστάνας ήταν κατά 100%
ιδιοκτήτης της. Ο Πινό απορρίπτει κάθε κατηγορία ή υπόνοια για διαφθορά.

Η περίπτωση Κρίστις

Οι κατηγορίες για τη θέσπιση συγκεκριμένων προμηθειών από τον οίκο Κρίστις ­
αγοράστηκε από το Πινό το 1998 ­ έχουν ξεκινήσει από τη δεκαετία του ’90 πολύ
πριν ο Πινό εμπλακεί στη βιομηχανία δημοπρασιών ως συλλέκτης μοντέρνων έργων
αφηρημένης τέχνης. Αν οι κατηγορίες αποδειχθούν, ο Πινό μπορεί να χάσει τον
οίκο δημοπρασιών, μια αρνητική εξέλιξη που θα του κοστίσει εκατοντάδες
εκατομμύρια δολάρια.

Το ίδιο θα συμβεί αν αποδειχθούν οι κατηγορίες για την απόκρυψη οικονομικών
στοιχείων στην εξαγορά των επενδυτικών χαρτοφυλακίων. Ο Πινό, αν και στα
χαρτιά είναι ένας πλούσιος άνθρωπος, η αυτοκρατορία του έχει χτιστεί πάνω στην
αποτελεσματική διαχείριση χρεών. Δεν είναι πλούσιος με βάση τα μετρητά που
διαθέτει.

Ο Πινό έχει ξαναβρεθεί σε δύσκολη θέση. Όλες οι παλιότερες κατηγορίες για
ατασθαλίες ­ όπως ένα φορολογικό πρόβλημα στην αρχή της καριέρας του ­ δεν
αποδείχθηκαν ποτέ. Πολύ συχνά κατάφερε να κερδίσει χρήματα παίζοντας με μεγάλη
δεξιοτεχνία και τολμώντας να κινηθεί στα ακραία όρια του νόμου και του
θεσμικού πλαισίου.

Άντλησε πολύ μεγάλα οφέλη από την Κρεντί Λιονέ λίγο καιρό πριν αυτή
καταρρεύσει. Κατάφερε, ωστόσο, να αποφύγει την παγίδα του νόμου κατά τη
διάρκεια της έρευνας που ακολούθησε την κατάρρευση της τράπεζας.

Ο Πινό είναι ένας Γάλλος που κατάφερε να λειτουργήσει, να ανελιχθεί έξω από το
γαλλικό επιχειρηματικό κατεστημένο. Κατάφερε όμως να αποκτήσει καλύτερες
προσβάσεις, ακόμη και από τους πρωταγωνιστές του γαλλικού επιχειρηματικού
κατεστημένου, διατηρώντας μακρά φιλία με τον Γάλλο πρόεδρο Ζακ Σιράκ.

Οι επικριτές και οι εχθροί αποδίδουν την ασυλία που απολαμβάνει ­ αλλά και την
υπερφυσική του ικανότητα να κλείνει δουλειές την κατάλληλη στιγμή ­ σε αυτές
τις διασυνδέσεις. Τώρα, για πρώτη φορά, ο πιο επιτυχημένος Γάλλος
επιχειρηματίας της γενιάς του αντιμετωπίζει τις έρευνες ελεγκτικών αρχών εκτός
Γαλλίας, πάνω στις οποίες δεν μπορεί να ασκήσει καμία επιρροή.

Οι κατηγορίες έρχονται σε μια περίοδο, όπου ο ίδιος ο Πινό έχει κάνει κινήσεις
βελτίωσης του «σκληρού» του δημόσιου προφίλ. Χρησιμοποίησε δύο φορές την
ιδιοκτησία της Φνακ, της αλυσίδας σούπερ μάρκετ βιβλίων και ηλεκτρονικών
συσκευών, για να επιτεθεί στον Γάλλο ακροδεξιό Ζαν Μαρί Λεπέν ­ αν και πριν
από δύο χρόνια οι δυο άνδρες είχαν κάνει κινήσεις προσέγγισης. Χρηματοδότησε
ένα ντοκιμαντέρ σχετικό με τον πόλεμο στη Βοσνία, που γυρίστηκε από τον
φιλόσοφο-σκηνοθέτη Μπερνάρ Ανρί-Λεβί με τον οποίο έχει μια αμφισβητούμενη
φιλία. Ξέφυγε από την πεπατημένη βοηθώντας δύο κατηγορούμενους συγγραφείς, τον
Σαλμάν Ρούσντι και την Τασλίμα Νασρίν από το Μπαγκλαντές. Πρόσφατα πλήρωσε τα
έξοδα των χιλιάδων εθελοντών που βοήθησαν στον καθαρισμό των ακτών της
Βρετάνης ­ γενέτειράς του ­ από την πετρελαιοκηλίδα του δεξαμενόπλοιου
«Έρικα».

Τελικά, ποια είναι η κινητήρια δύναμη του Φρανσουά Πινό; Σύμφωνα με το
περισσότερο διαδεδομένο σενάριο για τη δημιουργία της αυτοκρατορίας του, ο
Πινό ξεκίνησε τη δική του δουλειά στην εμπορία ξυλείας με ένα δάνειο 100.000
φράγκων. Από τότε, κατάφερε να καταλήξει σήμερα σε έναν από τους
σημαντικότερους επιχειρηματίες του κόσμου. Σύμφωνα με κάποιους, δύο είναι οι
βασικές αρχές του: «Αν αγοράσεις σε καλή τιμή, θα πουλήσεις σε καλή τιμή». Και
η δεύτερη: «Ποιον πρόκειται να πατήσω σήμερα;».

Οι δύο αρχές έχουν σφραγίσει την καριέρα του Πινό, ο οποίος κατηγορείται για
άκομψες πρακτικές και προδοσίες φίλων και συνεργατών.

Από την αρχή, το μυστικό της επιτυχίας του Πινό ήταν να προβλέπει το μέλλον
και να παραβιάζει τους κανόνες και τις προσωπικές σχέσεις πάνω στις οποίες
είχε χτιστεί ο γαλλικός επιχειρηματικός κόσμος.