Μάνατζερ και νοσοκομεία-επιχειρήσεις για σύγχρονο ΕΣΥ

Ένα άλλο ­ πιο μοντέρνο, ποιοτικό και ευέλικτο ­ ΕΣΥ χρειάζεται η Ελλάδα
του εικοστού πρώτου αιώνα. Αυτό τονίζουν σε έκθεση-πρόταση για μεταρρύθμιση
και εκσυγχρονισμό των υγειονομικών υπηρεσιών οικονομολόγοι της Υγείας και
γιατροί του ΕΣΥ.

Επανασχεδιαμό του νοσοκομειακού χάρτη της Χώρας με συγχωνεύσεις, μετακινήσεις ή ακόμα και καταργήσεις νοσομειακών μονάδων όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο προτείνουν οι ειδικοί που υπογράφουν την έκθεση

Και προτείνουν συγχωνεύσεις, μετακινήσεις ή καταργήσεις νοσοκομειακών μονάδων,
μετατροπή των νοσοκομείων σε αυτόνομες επιχειρήσεις, ανάθεση της διοίκησης του
ΕΣΥ σε διευθυντές-μάνατζερ, κατάργηση της μονιμότητας των νεοεισερχόμενων
γιατρών και εισαγωγή κινήτρων στις ιατρικές αμοιβές του ΕΣΥ.

Υπεύθυνος συντάξεως της πρότασης από την «Πρωτοβουλία για τον εκσυγχρονισμό
στην υγεία και το κοινωνικό κράτος» είναι ο διευθυντής στο ΕΣΥ και χειρουργός
κ. Χ. Δερβένης, ενώ στη διαμόρφωση του κειμένου συμμετείχαν ο καθηγητής του
Πανεπιστημίου Πατρών και διευθυντής του Ινστιτούτου Κοινωνικής Πολιτικής ΕΚΚΕ
κ. Α. Σισσούρας, ο γενικός διευθυντής στο Ωνάσειο Καρδιοχειρουργικό Κέντρο κ.
Ν. Πολύζος, ο επισκέπτης καθηγητής στην Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας κ. Β.
Μωραΐτης, ο διευθυντής ΩΡΛ στο νοσοκομείο «Αγία Όλγα» κ. Ν. Μαρουδιάς, ο
πυρηνικός γιατρός στο νοσοκομείο «Αλεξάνδρα» κ. Γ. Δατσέρης και ο ορθοδοντικός
και αντιπρόεδρος στον ΕΟΠ κ. Α. Δημόπουλος. Όπως αναφέρουν στην έκθεσή τους,
«το σύστημα Υγείας βρίσκεται σήμερα σε κρίσιμη καμπή. Χαρακτηρίζεται από
έλλειψη κεντρικής αναπτυξιακής πολιτικής, χαμηλή αποδοτικότητα, υπερχρέωση,
χαμηλή ποιότητα και υδροκεφαλισμό. Η παραοικονομία ανθεί και οι πολίτες
συμμετέχουν σε ένα ιδιότυπο σύστημα συνασφάλισης, αφού αναγκάζονται να
συνεισφέρουν για τις υπηρεσίες που χρειάζονται από τον οικογενειακό
προϋπολογισμό τους ­ γεγονός το οποίο ανατρέπει κάθε έννοια κοινωνικής
δικαιοσύνης και υπονομεύει το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, διευρύνοντας
ταυτόχρονα τις ανισότητες».

Η Ελλάδα δαπανά σήμερα το 8% περίπου του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος στην
Υγεία, ποσό που βρίσκεται σχεδόν στον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Πρόσφατες μελέτες (όπως το Ευρωβαρόμετρο 1998) δείχνουν όμως ότι ο Έλληνας
πολίτης δεν είναι καθόλου ικανοποιημένος από τις υπηρεσίες Υγείας που
απολαμβάνει, καταλαμβάνοντας την τελευταία θέση μεταξύ των Ευρωπαίων πολιτών.
Έχουμε το μοναδικό «προνόμιο» μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ­ όπως
τονίζεται στην έκθεση ­ η συμμετοχή του ιδιωτικού τομέα στις δαπάνες υγείας να
προσεγγίζει το μισό (48%) των συνολικών δαπανών. «Παρατηρείται από τις αρχές
της δεκαετίας του 1990 συνεχής αύξηση των ιδιωτικών δαπανών», σημειώνεται. Από
τη μελέτη των Εθνικών Λογαριασμών και των οικογενειακών προϋπολογισμών,
διαπιστώνεται πως κάθε ελληνική οικογένεια ξοδεύει το 6,5% από το μηνιαίο
εισόδημά της για την αγορά υπηρεσιών υγείας, ενώ ο αντίστοιχος μέσος δείκτης
στην Ευρωπαϊκή Ένωση είναι περί το 3,5%. Οι ειδικοί προειδοποιούν: «Η Ελλάδα,
ενώ συγκλίνει προς την Ευρωπαϊκή Ένωση σε διάφορους τομείς, στις υπηρεσίες
Υγείας ολοένα και περισσότερο αποκλίνει».

Κανόνες ανταγωνισμού

Γι’ αυτό προτείνεται να εισαχθούν κανόνες ελεγχόμενου ανταγωνισμού στις
υπηρεσίες υγείας μέσω του ασφαλιστικού συστήματος, που θα μπορεί να αγοράζει
υπηρεσίες με μόνο κριτήριο την καλύτερη δυνατή ποιότητα και το μικρότερο
δυνατόν κόστος. Οι ειδικοί πιστεύουν ότι ο Ενιαίος Φορέας Υγείας θα οδηγήσει
σε ένα γραφειοκρατικό όργανο, με μεγάλο διοικητικό κόστος και πελατειακή
λειτουργία. Και θεωρούν απαραίτητο τον λειτουργικό διαχωρισμό των κλάδων
υγείας και σύνταξης των ασφαλιστικών ταμείων.

Ιδιωτικός τομέας

Όσον αφορά τον ιδιωτικό τομέα Υγείας, αναφέρεται ότι στο περιβάλλον της
ελεύθερης οικονομίας αυτός δεν μπορεί παρά να λειτουργεί ανταγωνιστικά με το
δημόσιο σύστημα παραγωγής υπηρεσιών Υγείας. «Απαιτούνται, όμως, ρυθμιστικές
παρεμβάσεις, οι οποίες να διασφαλίζουν ίσους όρους ανταγωνισμού και ταυτόχρονα
έλεγχο της ποιότητας και στον ιδιωτικό τομέα». Απαραίτητη θεωρείται και η
άμεση παρέμβαση στη διαχείριση του ιατρικού σώματος. Επισημαίνεται ότι ο
αριθμός των γιατρών που εισέρχονται κάθε χρόνο στην αγορά εργασίας είναι
τριπλάσιος αυτών που εξέρχονται: η αναλογία γιατρών προς κατοίκους στην Ελλάδα
είναι 1: 200, ενώ στη Γαλλία 1: 336, στη Σουηδία 1: 360, στην Ισπανία 1: 296
και στο Ηνωμένο βασίλειο 1: 562. Προτείνονται, μεταξύ άλλων, ο πλήρης
διαχωρισμός πτυχίου και άσκησης ιατρικού επαγγέλματος, η αναβάθμιση της
ιατρικής εκπαίδευσης και ο συνεχής ποιοτικός έλεγχος του ιατρικού σώματος,
τόσο στον δημόσιο όσο και στον ιδιωτικό τομέα.

Αναβάθμιση της πρωτοβάθμιας φροντίδας Υγείας

Αναγκαία όσο ποτέ άλλοτε κρίνεται η μεταρρύθμιση της Πρωτοβάθμιας Φροντίδας
Υγείας, που θα πρέπει να περιέχει και προγράμματα για «Βοήθεια στο σπίτι» και
γενικότερα φροντίδα της τρίτης ηλικίας, πρόληψη και αντιμετώπιση του
προβλήματος των ναρκωτικών και προστασία της Ψυχικής Υγείας. Για τον σκοπό
αυτό, προτείνεται: 1) Να εφαρμοσθούν άμεσα οι διατάξεις του Νόμου
2519/97 για τη Δημόσια Υγεία και τη Σχολική Υγεία. 2) Να δοθεί άμεση
προτεραιότητα στις ειδικότητες της Γενικής Ιατρικής, της Κοινωνικής Ιατρικής
και της Ιατρικής της Εργασίας. 3) Να αρχίσουν άμεσα οι διαδικασίες για
την οργάνωση του συστήματος Πρωτοβάθμιας Ιατρικής Φροντίδας.

Αποκεντρωμένη διοικητική δομή

Το υπουργείο Υγείας ­ σύμφωνα με την πρόταση ­ μετατρέπεται σε έναν κεντρικό
μηχανισμό σχεδιασμού και αναπτυξιακής πολιτικής. Για την ικανοποίηση του νέου
ρόλου του απαιτείται ένα νέο ευέλικτο πλαίσιο οργάνωσης, το οποίο θα
συνοδεύεται από στελέχωση με υψηλής εξειδίκευσης προσωπικό και μετάταξη
μεγάλου μέρους από το υπάρχον προσωπικό σε άλλες υπηρεσίες.

Γι’ αυτό, θα πρέπει να δημιουργηθεί φορέας διαχείρισης (Α.Ε. του Δημοσίου), με
έργο την παρακολούθηση και αξιολόγηση του «Επιχειρησιακού προγράμματος
Υγεία-Πρόνοια», με επικεφαλής μάνατζερ ειδικής εμπειρίας. Αυτός θα συντονίζει
την εφαρμογή των προγραμμάτων σύγκλισης (Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο). «Απαιτείται η
αποκεντρωμένη διοικητική δομή με διευθυντές-μάνατζερ, τόσο σε επίπεδο
Περιφέρειας όσο και σε επίπεδο Νομού», υπογραμμίζεται. «Η δομή τού Εθνικού
Συστήματος Υγείας επιβάλλει και την ίδρυση ενός ανεξάρτητου εκτελεστικού
οργάνου, του Εθνικού Συμβουλίου για τη διοίκηση του ΕΣΥ. Αυτό προτείνεται να
είναι οργανισμός ιδιωτικού δικαίου με μάνατζερ-διοικητή, ο οποίος θα ορίζεται
με τη διαδικασία των προέδρων των ΔΕΚΟ και θα έχει έδρα εκτός Αθηνών». Το
όργανο αυτό θα αποτελέσει τον «εγκέφαλο» του συστήματος, αφού θα έχει στην
ευθύνη του βασικούς μηχανισμούς, όπως: 1) Την εθνική στατιστική
υπηρεσία για τη δημόσια υγεία. 2) Την υπηρεσία θέσπισης δεικτών για τον
έλεγχο της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας όλων των μονάδων Υγείας (οι
δείκτες αυτοί από όλες τις μονάδες Υγείας της χώρας θα δημοσιεύονται
απαραιτήτως και θα αποτελούν κριτήριο για την επιβίωση των μονάδων αυτών).
3) Το Εθνικό Ινστιτούτο Κλινικής Αριστείας, του οποίου ο ρόλος θα είναι
η διατύπωση οδηγιών για την καλύτερη δυνατή κλινική φροντίδα.

Νέος νοσοκομειακός χάρτης

Ως βασικό στοιχείο της μεταρρύθμισης του ΕΣΥ τίθεται ο επανασχεδιασμός τού
νοσοκομειακού χάρτη της χώρας. «Αυτό θα επιτευχθεί με τις συγχωνεύσεις,
μετακινήσεις ή ακόμα και καταργήσεις νοσοκομειακών μονάδων, όπου αυτό κρίνεται
αναγκαίο», προτείνεται.

Απαιτείται ταυτόχρονα ένας νέος ιδρυτικός νόμος για τη διοικητική μορφή των
νοσοκομείων, ο οποίος θα καταργεί τον Νόμο 2552/1953, που ορίζει τη λειτουργία
τους ως ΝΠΔΔ. Έτσι, τα νοσοκομεία θα λειτουργούν ως αυτόνομες επιχειρήσεις.
«Είναι αυτονόητο ότι δεν είναι εφικτή η αλλαγή των εργασιακών σχέσεων των ήδη
υπηρετούντων, αλλά στο μέλλον όλοι οι εργαζόμενοι στον χώρο της Υγείας ­
συμπεριλαμβανομένων και των γιατρών ­ θα έχουν σχέση εργασίας ιδιωτικού
δικαίου», επισημαίνεται. Παράλληλα, εισάγονται κίνητρα, με βάση τα οποία το
σύστημα θα επιβραβεύει εκείνους που είναι παραγωγικότεροι.

Ποιοι υπογράφουν

Στη διατύπωση της πρότασης για το «Εθνικό Σύστημα Υγείας το 2000» συνέβαλαν οι
εξής ειδικοί, οι οποίοι συμμετείχαν σε διήμερη συνάντηση στο Καβούρι, στις 14
και 15 Ιανουαρίου 2000:

Α. Αναγνωστόπουλος (διευθυντής-αιματολόγος ΕΣΥ), Γ. Βελιώτης (διευθυντής
ιατρικών υπηρεσιών Interanerican), Γ. Βογιατζής (ιατρικός διευθυντής
Glaxo-Wellcome), Δατσέρης Γ. (πυρηνικός γιατρός ΕΣΥ), Δέδε Ζωή (φαρμακοποιός
ΕΣΥ), Δερβένης Χ. (διευθυντής- χειρουργός ΕΣΥ), Δημόπουλος Α. (ορθοδοντικός,
αντιπρόεδρος ΕΟΠ), Καλαβρυτινός Μ. (οδοντίατρος), Κογιεβίνας Α.
(γαστρεντερολόγος, πρόεδρος Ιατρικού Συλλόγου Κέρκυρας), Λιάκου Κ.
(διευθύντρια-μικροβιολόγος ΕΣΥ), Β. Μαλέσιος (γιατρός, βουλευτής ΠΑΣΟΚ), Ν.
Μαρουδιάς (διευθυντής ΩΡΛ ΕΣΥ), Ν. Ματσαγγάνης (οικονομολόγος, Γραφείο
Πρωθυπουργού), Γ. Μπιμπάκης (διευθυντής-πνευμονολόγος ΕΣΥ), Κ. Μωραϊτάκη
(οδοντίατρος ΕΣΥ, σύμβουλος υφυπουργού Υγείας), Β. Μωραΐτης (γιατρός
Κοινωνικής Ιατρικής, επ. καθηγητής ΕΣΔΥ), Μ. Μωυσής (διευθυντής
Interamerican), Δ. Νιάκας (οικονομολόγος, πρόεδρος «Σωτηρία»), Ο. Οικονόμου
(φαρμακοποιός, πρόεδρος Φαρμακευτικού Συλλόγου), Φ. Παπαδέλλης (καθηγητής
Παιδιατρικής, βουλευτής ΠΑΣΟΚ), Ν. Πολύζος (οικονομολόγος, γεν. διευθυντής
Ωνασείου), Φ. Σακελλαρίδης (διευθύνων σύμβουλος Janssen-Cilag), Α. Σισσούρας
(καθηγητής, διευθυντής ΕΚΚΕ), Γ. Στάθης (οικονομολόγος), Γ. Τούντας (καθηγητής
Κοινωνικής Ιατρικής), Γ. Υφαντόπουλος (καθηγητής Οικονομικών Υγείας), Γ.
Φαρμακίδης (διευθυντής ΕΣΥ), Τ. Φιλαλήθης (καθηγητής Κοινωνικής Ιατρικής), Σ.
Χασάπης (οδοντίατρος, πρόεδρος «Γ. Παπανικολάου»), Εύη Χατζηανδρέου (γιατρός
Δημόσιας Υγείας Interamerican), Μ. Χατζηθεόκλητος (χειρουργός ΕΣΥ).