ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ Ουασιγκτόνια συναίνεση

Στην πρόσφατη συνάντηση της παγκόσμιας ελίτ στο Davos, το κλίμα δεν ήταν
ευχάριστο λόγω των γεγονότων του Σιάτλ, που είχαν προηγηθεί. Τις ανησυχίες των
μετεχόντων καθησύχασαν ελβετικά ΜΑΤ, επικουρούμενα από στρατιωτικές δυνάμεις,
ώστε οι συζητήσεις για την παγκοσμιοποίηση και το μέλλον του κόσμου να μη
διαταραχθούν έξωθεν.

Όμως, οι ανησυχίες μετετράπησαν σε εφιάλτη, όταν διαπρεπής προσκεκλημένος
κατήγγειλε από του βήματος περισσότερα μελανά σημεία απ’ όσα οι εκτός
συνάντησης διαδηλωτές. Πρόκειται για τον Joseph Stiglitz, ακόμη ένα «τρομερό
παιδί» της αμερικανικής οικονομολογίας.

Καθηγητής Οικονομικών στο Stanford, σύμβουλος του προέδρου Κλίντον
(1993-1997), επικεφαλής των οικονομολόγων της Παγκόσμιας Τράπεζας, ο Stiglitz
παραιτήθηκε από την τελευταία θέση τον Δεκέμβριο του 1999, με το σκεπτικό ότι
η συμβολή του «θα είναι μεγαλύτερη απ’ έξω από την Τράπεζα παρά από μέσα».
«Αντί να κλείνω το στόμα μου ή να μου το κλείνουν, εδήλωσε δημόσια ο ίδιος,
παραιτούμαι, για να ξαναβρώ την ελευθερία λόγου». Ο Stiglitz ήλθε σε ρήξη όχι
με τον προϊστάμενό του στην Παγκόσμια Τράπεζα, James Wolfensohn, ο οποίος
έδειχνε κατανόηση, αλλά με τον δογματισμό του Λευκού Οίκου και του Διεθνούς
Νομισματικού Ταμείου. Θέση του Αμερικανού οικονομολόγου είναι ότι η ασύδοτη
«παγκοσμιοποίηση», χωρίς κανόνες, ελέγχους και ρυθμίσεις από διεθνείς θεσμούς
και εθνικές κυβερνήσεις, οδηγεί αφεύκτως στην καταστροφή των μισθωτών και των
μικρών επιχειρήσεων στον κόσμο και φέρει το παγκόσμιο σύστημα σε αδιέξοδο. Με
την τοποθέτηση αυτή, ήλθε σε αντιδικία με τη λεγόμενη «Ουασιγκτόνια συναίνεση»
(Washington Consensus), προωθούμενη από τον Λευκό Οίκο και το ΔΝΤ.

Στο Davos, ο Stiglitz προέβη σε εκκαθάριση λογαριασμών με το Consensus.
Ολόκληρη η ιστορία της πρόσφατης «παγκοσμιοποίησης», διευκρίνισε, δεν είναι
παρά «ένα σύνολο κυβερνητικών αποφάσεων», εκ των οποίων «ουδεμία ουδέποτε
υπήρξε προϊόν δημοκρατικού διαλόγου». Η Αμερική διακηρύσσει συγκινητικά ότι
προωθεί «παγκόσμια πολυμερή τάξη πραγμάτων, με συμμετοχή όλων», όμως η αλήθεια
είναι ότι «οι φτωχές χώρες αποκλείονται συστηματικά από τα τραπέζια των
συναντήσεων και διαπραγματεύσεων, ακόμη και όταν πρόκειται να ληφθούν μείζονες
διεθνείς αποφάσεις που θίγουν κατά κύριο λόγο αυτές ακριβώς τις χώρες».

Με τις απορρυθμίσεις, απελευθερώσεις, ιδιωτικοποιήσεις και την
«παγκοσμιοποίηση», επισήμανε ο ίδιος, «δημιουργήσαμε πλαίσιο πλήρους και
ελεύθερης διεθνούς κινητικότητος κεφαλαίων». Όμως αυτό, «αντί να οδηγήσει σε
μεγαλύτερη εισροή κεφαλαίων στις χώρες που έχουν ανάγκη, ενεθάρρυνε αντίθετα
τη διαρροή δισεκατομμυρίων δολαρίων από τις χώρες προς το εξωτερικό. Οι
ιδιωτικοποιήσεις, αντί να αποφέρουν πλούτο στις χώρες, τις κατέστησαν τελικά
ασύγκριτα φτωχότερες. Η Δύση με μοναδικό πρόγραμμα τις ιδιωτικοποιήσεις σε όλα
τα μήκη και πλάτη του κόσμου, «οδηγεί τις υπόλοιπες χώρες κατευθείαν σε
πτώχευση». Στη Ρωσία, το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων κατέληξε στη «λεηλασία του
πλούτου της χώρας και στη διαρροή δισεκατομμυρίων δολαρίων στο εξωτερικό».

Στην Ασία, οι αποφάσεις του ΔΝΤ και των άλλων διεθνών οργανισμών μετέθεσαν
συνειδητά το κόστος της χρηματιστικής κρίσης του 1997-98 στους εργαζομένους
και στις μικρές επιχειρήσεις. Εκατομμύρια ανθρώπων πετάχτηκαν άνεργοι στους
δρόμους, χωρίς να έχουν φταίξει σε κάτι, εφόσον η ευθύνη για την κρίση βάρυνε
τις χρηματιστικές αγορές. Οι άνθρωποι αυτοί πληρώνουν σήμερα τις συνέπειες
μονόπλευρων επιλογών οικονομικής πολιτικής της Αμερικής, για τις οποίες
ουδέποτε ζητείται η γνώμη όσων θίγονται από αυτές.

Μέσα στον πανικό και την αμηχανία που προκάλεσε η ομιλία του Stiglitz, κάποιος
κομπάρσος, ονόματι Adolf Ogi, πρόεδρος της Ελβετικής Συνομοσπονδίας, έδωσε με
ετοιμότητα φραστική «αντιφώνηση»: «η συνολική πρόοδος της οικονομίας πρέπει να
προσδιορίζεται από ολόκληρη την κοινωνία (…). Μόνον μ’ αυτό τον τρόπο η
κοινή εμπιστοσύνη στην πρόοδο θα είναι ισχυρότερη από τα συναισθήματα φόβου
και οργής». Φυσικά, μετά την παρένθεση Stiglitz και Ogi, η ροή κοινοτοπίας και
υποκρισίας αποκαταστάθηκε στα συνήθη επίπεδα, διασκεδάζοντας την ολιγωρία των
παρευρισκόμενων ελίτ.