Στις ουρές οι ασθενείς ελπίζουν ότι κάποτε θα έρθουν οι γιατροί…

Είναι και αυτή μία από τις κακές συνήθειες των ασφαλισμένων του ΙΚΑ, μια
συνήθεια-«μπούμερανγκ»: να… αυτοπαραπέμπονται. Μετρημένοι στα δάκτυλα του
ενός χεριού είναι εκείνοι που παραπέμπονται στα ιατρεία από τον οικογενειακό
γιατρό του ΙΚΑ ­ ένας θεσμός που υιοθετήθηκε για να αποσυμφορήσει τα τοπικά
ιατρεία, αλλά τελικά βοήθησε μόνο στη μερική ανακούφιση μεγάλων νομαρχιακών
μονάδων.

Δύο στους δέκα ασφαλισμένους πηγαίνουν στα ιατρεία του ΙΚΑ για την
παρακολούθηση κάποιου χρονίου προβλήματος και ένας στους δέκα για κάποιο οξύ,
έκτακτο πρόβλημα που εμφανίζεται για πρώτη φορά. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι
ασφαλισμένοι επικαλούνται έκτακτο πρόβλημα υγείας προκειμένου να εξετασθούν
γρηγορότερα. Τις προληπτικές εξετάσεις επιλέγει ένας στους δέκα, ενώ το ίδιο
ακριβώς ποσοστό ασφαλισμένων επισκέπτεται τον γιατρό του ΙΚΑ για χορήγηση
αναρρωτικής άδειας.

Το τηλεφωνικό ραντεβού, μια διαδικασία που στοχεύει να εξαλειφθούν οι ουρές
αναμονής, ελάχιστα προτιμάται ­ εφαρμόζεται άλλωστε μόνο σε ένα στα δέκα
ιατρεία του ΙΚΑ. Στα υπόλοιπα εννέα δεν υφίσταται καν ως πρακτική, αφού ακόμα
και όπου υπάρχει τηλεφωνικό κέντρο δεν υπάρχει… προσωπικό. Ακόμη όμως και
εκείνοι που έκαναν χρήση του συστήματος των ραντεβού, δεν έμειναν
ευχαριστημένοι και το απέρριψαν ­ παραπονιούνται άλλοι για σημαντικές
καθυστερήσεις, άλλοι για λάθη στα ραντεβού, αργοπορία προσέλευσης του γιατρού
ή μεγάλη δυσκολία επαφής με το τηλεφωνικό κέντρο.

Αξιοσημείωτο είναι ότι στις περιπτώσεις που ο ασφαλισμένος του ΙΚΑ
αντιμετωπίζει έκτακτο πρόβλημα υγείας, η τοπική μονάδα Υγείας του ΙΚΑ είναι η
τρίτη κατά σειράν επιλογή του. Η πρώτη του επιλογή είναι πάντα το Κέντρο
Υγείας ή το νοσοκομείο του ΕΣΥ ­ οι έξι στους δέκα ­ έπεται η ιδιωτική κλινική
(!) και ακολουθεί το τοπικό ιατρείο του ΙΚΑ… Ένας από τους κύριους λόγους
αυτής της επιλογής είναι ότι οι οκτώ στους δέκα ασφαλισμένους κρίνουν
προβληματική και χρονοβόρα τη διαδικασία των εξετάσεών τους στα ιατρεία του
ΙΚΑ.

Στην πλειονότητά τους οι ασφαλισμένοι είναι απόλυτα δυσαρεστημένοι από τα
κακοσυντηρημένα και βρώμικα ιατρεία, αλλά μονάχα οι τέσσερις στους δέκα
θεωρούν ότι η φροντίδα των γιατρών δεν είναι ικανοποιητική. Είναι περισσότερο
ευχαριστημένοι από τους γιατρούς, λιγότερο από το νοσηλευτικό και ακόμα
λιγότερο από το υπόλοιπο προσωπικό των ιατρείων. Έχουν ελλιπή γνώση τού
ιστορικού της υγείας τους ­ θα προτιμούσαν μια πληρέστερη και πιο εκλαϊκευμένη
ενημέρωση. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζουν, έχει να κάνει με τη
χορήγηση αναρρωτικής άδειας που είναι μια διαδικασία χρονοβόρα και
γραφειοκρατική. Όταν τους ρωτήσεις τι πιστεύουν για τη χορήγηση γνωμάτευσης
αναπηρίας, η συνήθης απάντηση που παίρνεις είναι: «Αν δεν έχεις άνθρωπο να
μεσολαβήσει, καθυστερείς απίστευτα ή δεν κάνεις τίποτα».

Μια ζωή υπομονή κάνει…

Δεν έχει ακόμη χαράξει. Τετάρτη, 19 Ιανουαρίου. Σύμφωνα με το ημερολόγιο ο
ήλιος θα ανατείλει στις 07.39 ακριβώς. Η ώρα είναι 06.35, αλλά ανατολή (με
ήλιο) δεν προμηνύεται. Ψιλόβρεχε όλη νύχτα, μα τώρα η βροχή είναι
καταρρακτώδης, πέρα από τη μύτη σου δεν βλέπεις, το κρύο διαπεραστικό, οι
δρόμοι απροσπέλαστοι, πλημμυρισμένοι, ένα αυτοκίνητο με αναμμένους προβολείς
διασχίζει με ταχύτητα την οδό Δημητρίου Ράλλη, δεν προλαβαίνω ασπίδα να κάνω
την ομπρέλα, τα πόδια μου μουσκεύονται με λασπόνερα. «Λάθος μέρα διάλεξα»,
σκέπτομαι, υπολογίζοντας ότι έξω από το ΙΚΑ Αμαρουσίου δεν θα υπήρχε ψυχή
ζώσα…

Είδα την πρώτη ανθρώπινη φιγούρα, που απάγκιο γύρευε, στα πέντε μέτρα. Ύστερα
είδα και τις υπόλοιπες ­ μέτρησα δύο, τρεις, πέντε, επτά. Μαύρες φιγούρες μέσα
στο μαύρο ακόμα της νύχτας, κάτω από την εσοχή της πόρτας και παραδίπλα κάτω
από το τσιμεντένιο περβάζι, με τη βροχή πλάγια να πέφτει και ορμητικά. Δεν
διακρίνω ακόμη πρόσωπα, τα «προστατεύουν» οι ομπρέλες, οι ανασηκωμένοι
γιακάδες, τα κασκόλ και τα καπέλα. Διακρίνω μόνο τα σκεβρωμένα κορμιά μέσα στα
χοντρά πανωφόρια. Είναι όλοι τους ηλικιωμένοι. Και οι πόρτες του ΙΚΑ
κλειδαμπαρωμένες ακόμα…

06.45. Οι δύο άνθρωποι παραμερίζουν ­ να μου αφήσουν θέση κάτω από την εσοχή
της πόρτας. Αλλά η «καλημέρα» ίσα που βρίσκει ανταπόκριση. Ξαφνικά, ο ένας
χτυπά με δύναμη τις σιδεριές ­ να ανοίξει κάποιος από μέσα. «Τι χτυπάς;», τον
τσιγκλάει εκείνος που στέκεται δίπλα μου. «Και κεραυνούς να ρίξει, επτά παρά
ένα δεν θα ανοίξουν! Κάνε λιγάκι υπομονή».

Η λέξη «υπομονή» πυροδοτεί την υγρή ατμόσφαιρα: «Από τότε που θυμάμαι τον
εαυτό μου όλο υπομονή μού λένε να κάνω και όλο υπομονή κάνω. Υπομονή και θα
βρεθεί στην οικοδομή το μεροκάματο ­ να μαζευτεί το νοίκι. Υπομονή και θα μπει
και το τελευταίο ένσημο ­ τρόμαξα να το βάλω. Υπομονή και θα βγει η σύνταξη,
άντε σε δυο-τρεις μήνες όλοι λέγανε, αλλά εγώ έκανα υπομονή ενάμιση χρόνο!
Υπομονή και τώρα, κάθε φορά που είναι να με δει κάποιος γιατρός! Υπομονή, μου
λένε, όπου να ‘ναι θα ‘ρθει και η σειρά σου και τις περισσότερες φορές ούτε η
σειρά μου έρχεται ούτε ο γιατρός».

Ο άνθρωπος έχει… ανάψει, ο διπλανός μου τον συνδαυλίζει, συνδαυλίζω κι εγώ
την κατάσταση: «Μα καλά, αφού τόσο ταλαιπωρείστε, γιατί έρχεστε από τα
ξημερώματα; Και μάλιστα τέτοια μέρα…».

Δεν απόσωσα τη φράση μου. Ο άνθρωπος θύμωσε μαζί μου: «Μαύρα μεσάνυχτα έχεις
κοπέλα μου; Αν δεν έρθεις από τις 6 τα ξημερώματα, δεν πρόκειται να δεις ούτε
με κιάλια τον γιατρό!

Πολλοί έρχονται και από τις 5 και από τις 4.30! Το ΙΚΑ και σε βασανίζει και σε
εξαναγκάζει να πηγαίνεις στο τέλος στον ιδιώτη».

Ψυχή… ζώσα για να σε ενημερώσει

Αδιαχώρητο στους στενόμακρους διαδρόμους και το κάπνισμα φυσικά απαγορεύεται…

Η ένταση τούς ζεσταίνει. Μαζεύονται και οι υπόλοιποι στην εσοχή. Η γυναίκα,
που ανεβαίνει τρέχοντας τις βρεγμένες σκάλες, γλιστράει και σωριάζεται στο
προτελευταίο σκαλοπάτι. Σπεύδουν δυο-τρεις να τη βοηθήσουν. Σκίστηκε το καλσόν
της, το γόνατό της μάτωσε. Αίμα τρέχει και η παλάμη της. Κάποιος της προσφέρει
το μαντίλι του, άλλος ένα μπουκάλι νερό. «Δεν είναι τίποτα, μην ταράζεστε, δεν
είναι τίποτα», επιμένει εκείνη. Είναι μια γλυκύτατη γυναίκα, κοντά στα εξήντα.
«Άλλωστε, όπου να ‘ναι θα ανοίξουν τις πόρτες», ξαναλέει και κάποιος
«εμπαίζει» τον λόγο της: «Ναι κι όλοι θα σκιστούν να σε περιποιηθούν… Μας
έχουν συνηθίσει στην περιποίηση!». Η γυναίκα σκύβει το κεφάλι, σωπαίνει. Οι
υπόλοιποι τον κοιτάζουν επιτιμητικά. Νιώθει άσχημα, σωπαίνει κι εκείνος.

Άσχημα νιώθω κι εγώ ­ δεν τους έχω πει ακόμα ότι κάνω ρεπορτάζ. Το ρισκάρω και
δεν τυχαίνω της αποδοκιμασίας τους. «Α, γι’ αυτό δεν σ’ έχουμε ξαναδεί»,
αντιδρά ο πρώτος που είναι τακτικός, όπως λέει, «θαμώνας» του ΙΚΑ και τους
περισσότερους τους ξέρει. «Θέλεις να δεις πώς λειτουργεί το ΙΚΑ; Περίμενε και
θα δεις», σιγοντάρει ο δεύτερος.

Επτά και κάτι. Έξω από την πόρτα οι οκτώ γίναμε δέκα, ύστερα γίναμε δεκαπέντε
και ύστερα είκοσι. Όλοι κρατούν μια νοητή σειρά ­ και τη σέβονται. Όποιος ήταν
πρώτος, θα μπει και πρώτος. Ο τελευταίος, τελευταίος. Αυτή και μόνο την έννοια
έχει η πρωινή σύναξη ­ αφού δεν προορίζονται όλοι για τον ίδιο γιατρό! Η πόρτα
ξεκλειδώνει από μέσα. Η αναστάτωση είναι στιγμιαία. Τα βήματα γρήγορα ­
κάποιες στιγμές μπερδεύονται. Οι περισσότεροι θέλουν να δουν παθολόγο,
συγκεκριμένο παθολόγο στο ισόγειο. Και όλοι σχεδόν θέλουν φάρμακα ­ όχι
εξέταση, αλλά συνταγή. Κάποιοι άλλοι κατευθύνονται προς το ασανσέρ ­ για τον
πρώτο και τον δεύτερο όροφο όπου φιλοξενούνται άλλες ειδικότητες και τα
γραφεία ελεγκτών και διοικητικών.

Η εικόνα των ιατρείων στο ισόγειο είναι καλή. Θα έλεγα ικανοποιητική. Οι
τοίχοι δεν είναι βρώμικοι, τα πατώματα καθαρά, σφουγγαρισμένα, υπάρχουν
κορνιζαρισμένες αφίσες ­ με ιατρικά θέματα ­ και τα καθίσματα είναι αρκετά και
άνετα. Αλλά στη γραμματεία δεν υπάρχει κανείς. Ούτε φυσικά στα κλειδωμένα
ιατρεία!

«Είναι φορές που περιμένεις άδικα»…

Προς τι τόση φασαρία αναλογίζομαι, αλλά δεν έχω πάρει ακόμα είδηση τι
συμβαίνει τελικά με τα «μαγικά χαρτάκια»! Που είναι και προκαθορισμένα και
συγκεκριμένα ­ για κάθε γιατρό ­ και λειτουργούν ως αριθμοί… προτεραιότητας.
Είναι άσπρα, μικρά και τετράγωνα, «καρφιτσωμένα» ή «καρφωμένα» έξω από τις
πόρτες των ιατρείων. Αριθμούν από το ένα έως το 14 στην πόρτα που κοιτάζω, έως
το είκοσι στη διπλανή και σε κάποιες πόρτες έως το είκοσι πέντε ­ τόσους
ασθενείς μπορεί υποθετικά να δει ο κάθε γιατρός. Όλος αυτός ο σκοτωμός,
λοιπόν, γίνεται για ένα από αυτά τα χαρτάκια και αν ήταν δυνατόν όλοι θα
έπαιρναν το… πρώτο. Δίχως αυτά είσαι από χέρι χαμένος ­ εκτός και αν
λιποθυμήσεις. «Αν προλάβεις να πάρεις χαρτάκι, έχεις ελπίδα να σε δει και ο
γιατρός! Είναι φορές που παίρνεις χαρτάκι και αργεί πολύ ο γιατρός ή
περιμένεις άδικα γιατί δεν έρχεται καθόλου», μου εξηγεί ο ηλικιωμένος που με
φιλοξένησε στην εσοχή της πόρτας και χτυπούσε τις σιδεριές της, ύστερα θύμωσε
μαζί μου, αλλά τώρα «γίναμε φίλοι», λέει, και με εμπιστεύεται. «Μπορείς να με
λες μπαρμπα-Κώστα, αφού είμαι και παππούς, έχω εγγονό στο Πανεπιστήμιο, μπορεί
να προλάβω και δισέγγονο. Αλλά το επίθετό μου μην το γράψεις, αρκετούς
μπελάδες έχω με το ΙΚΑ».

Ο μπαρμπα-Κώστας «κέρδισε» τελικά το… ΛΟΤΤΟ ­ το νούμερο «ένα» έξω από την
πόρτα του παθολόγου. Τα επόμενα τρία νούμερα ­ 2-3-4 ­ τα πήρε η κ. Φωτεινή. Ο
αμέσως επόμενος διαμαρτύρεται ­ «πού πήγαν τόσα νούμερα;». Εκείνη του εξηγεί:
«Το ένα είναι για μένα, το άλλο για τον άνδρα μου, το τρίτο για τον γεράκο που
είναι κηπουρός στην πολυκατοικία μας. Να, εδώ έχω τα βιβλιάριά τους!». Και
έπονται λεκτικοί διαξιφισμοί στον στενόμακρο διάδρομο:

­ Έτσι γίνεται πάντα και «χάνονται» τα νούμερα. Στήνεται ένας και παίρνει
για… δέκα!

­ Από τους δέκα, έρχονται τελικά οι τρεις, οι πέντε. Πέντε νούμερα, πάνε
χαμένα…

­ Πέντε άνθρωποι που μπορεί να έχουν έρθει ξημερώματα κι αυτοί δέκα λεπτά
ύστερα από σένα και έχουν ανάγκη, θα μείνουν χωρίς «χαρτάκι», άρα χωρίς
εξέταση.

­ Βάζουν οι γιατροί όσα μπορούν λιγότερα, κόβουμε κι εμείς όσα μπορούμε
περισσότερα, να η κατάντια μας…

­ Ήρθα προχθές στις 6.30 το πρωί, πήρα αριθμό, περίμενα μέχρι τις 10, δεν ήρθε
ο γιατρός. Ήρθα χθες στις 7 το πρωί, δεν πρόλαβα χαρτάκι. Έβαλα το βιβλιάριό
μου στο «κουτάκι», αλλά δεν εδέησε να με δει ο γιατρός. Ήρθα πάλι σήμερα! Για
να δούμε…

Δεν αντέχει την γκρίνια η αργοπορημένη παθολόγος

Τα χαρτάκια, κάθε είδους χαρτάκια, είναι προσφιλής τακτική στα ιατρεία του
ΙΚΑ. Άνθρωποι να σε ενημερώσουν και να σε κατευθύνουν δεν υπάρχουν. Αλλά από
«χαρτάκι», άλλο τίποτα. Ένα «χαρτάκι» κολλημένο στην απέναντί μου πόρτα
ενημερώνει ότι ο ορθοπεδικός κ. Σεκελίδης, που δεχόταν εκεί, δέχεται στο
ισόγειο πάλι, αλλά στο Ι1. Δίπλα ακριβώς, ένα άλλο χαρτάκι ενημερώνει ότι ο
γαστρεντερολόγος κ. Ταστεμίρογλου δέχεται στο Ι7. Παραδίπλα, κοντά στην άνευ
υπαλλήλων Γραμματεία, ένα άλλο χαρτάκι εξηγεί ότι το Νευροχειρουργικό
μεταφέρθηκε στον β’ όροφο ­ στο Β13. «Χαρτάκι» πάλι ανακοινώνει ότι η κ.
Κασούλη στο Δερματολογικό είναι ασθενής. Ένα άλλο ότι ο κ. Σγουρίδης θα δεχθεί
έως τις 9.30 π.μ. Ένα τρίτο ότι η κ. Μπασίμπαλη στο Νευροχειρουργικό έχει
άδεια. Και ένα τέταρτο ότι η παθολόγος κ. Κοντογιάννη είναι ασθενής…

Η ώρα είναι 07.45. Συνωστισμός έξω από τις πόρτες των παθολόγων Ντίνου
Αποστολίδη και Ν. Καράμπελα. Σύμφωνα με την ώρα προσέλευσης, ο γιατρός έπρεπε
να είναι ήδη στο ιατρείο του πριν από ένα τέταρτο ­ 7.30 π.μ. «Κανείς δεν θα
διαμαρτυρόταν για ένα τέταρτο», μου εξηγεί ο μπαρμπα-Κώστας. «Άνθρωποι είναι
και οι γιατροί… Και κάποιοι πολύ καλοί άνθρωποι! Αλλά όταν αργούν να έρθουν
μία και μιάμιση ώρα το πρωί και αντί να φύγουν στις 1.30 το μεσημέρι είναι
φευγάτοι από τις 12, υπάρχει μεγάλο πρόβλημα. Ο ασφαλισμένος είναι και πριν
και μετά εδώ και περιμένει!».

«Καβγάς»

Ο γιατρός φθάνει τελικά βρεγμένος και με χαμόγελο στις 08.30. «Ας έρθει το
νούμερο ένα», λέει. Σύντομα καλεί και το νούμερο «δύο», που είχε…
εξαφανισθεί. Παίρνει σειρά το «τρία». Και όταν εμφανίζεται το «δύο», ο κύριος
που έχει το «τέσσερα» λέει στη γυναίκα ορθά-κοφτά: «Έχασες τη σειρά σου, αν
προλάβεις στο τέλος». Η γυναίκα διαμαρτύρεται ­ είχε πάει να πάρει «χαρτάκι»
στον πρώτο όροφο, για άλλον γιατρό. «Κι εγώ χρειάζομαι άλλους δυο γιατρούς,
αλλά δεν άφησα τη σειρά μου», την αποστομώνει ο άνθρωπος. Η σκηνή είναι
σκληρή, οι υπόλοιποι απλώς παρακολουθούν, κάποιος τελικά επεμβαίνει «μια άλλη
φορά θα είσαι στη θέση της», λέει στον κύριο που κόβει νευρικά βόλτες. «Έχω
βρεθεί στη θέση της και ξέρω», απαντά εκείνος σκεφτικός. «Ας περάσει, τι να
κάνουμε…».

Καθυστερημένη φθάνει και η κ. Καράμπελα. «Μη μου γκρινιάζετε πρωί-πρωί, μη μου
γκρινιάζετε. Όλοι θα προλάβετε, θα δείτε», λέει ξεκλειδώνοντας την πόρτα της.
Πενήντα τουλάχιστον άτομα έχουν ήδη πιάσει θέση στις καρέκλες και τους
διαδρόμους του ισογείου. Ανεβαίνω στον πρώτο και ύστερα στον δεύτερο όροφο.
Δεν υπάρχει καρέκλα άδεια έξω από τα ιατρεία. Που τα περισσότερα είναι ακόμη
χωρίς γιατρούς. «Πολλοί γιατροί έχουν πάρει τώρα το υπόλοιπο της κανονικής
τους άδειας και άλλοι είναι ασθενείς», μου εξηγεί η διοικητική υπάλληλος στον
δεύτερο όροφο. Αναζητώ τη διευθύντρια των ιατρείων, την κ. Νεοφωτίστου. Το
γραφείο της είναι κλειδωμένο. «Είναι ασθενής, δεν ήρθε χθες, ούτε σήμερα θα
έρθει», μου λέει ένας ελεγκτής. Διασταυρώνομαι με άλλο χαρτάκι: «Όσοι δεν
έχουν θεωρήσει τα βιβλιάριά τους, δεν περνούν επιτροπή». Στο βάθος κάποιος
διαπληκτίζεται με τον καρδιολόγο ­ γιατί δεν του έγραψε καρδιογράφημα! Μια
κυρία με ένα αναψοκοκκινισμένο μωρό που κλαίει, αναζητά παιδίατρο. Το ρολόι
δείχνει περασμένες 10.00. Στο ΙΚΑ Αμαρουσίου όλα έχουν τη συνήθη τους ροή ­
τίποτα βιαστικό, τίποτα που να σπάζει τη ρουτίνα του ασφαλισμένου. Που μοιραία
πάντα θα περιμένει. Και θα είναι πλήρης, μόνο από… χαρτάκι!