Δεύτερο κύμα εκσυγχρονισμού

Θεαματική, από κάθε άποψη, ήταν η έναρξη της προεκλογικής καμπάνιας του
ΠΑΣΟΚ, που έγινε στη διάρκεια της πανελλήνιας Συνδιάσκεψης του κόμματος το
Σαββατοκύριακο στο ΟΑΚΑ.

Βέβαιος νικητής φάνηκε ο κ. Σημίτης στην ομιλία του

Ένα ενθουσιώδες ακροατήριο περίπου 4.000 ατόμων είδε και άκουσε τον
Πρωθυπουργό Κ. Σημίτη και τα περισσότερα από τα κορυφαία στελέχη του ΠΑΣΟΚ να
αποπνέουν τον αέρα του βέβαιου νικητή των εκλογών, ήδη από την αφετηρία της
προεκλογικής περιόδου. Και να τονίζουν με κάθε τρόπο ότι οι εκλογές της 9ης
Απριλίου δεν είναι παρά μια παρένθεση στην προσπάθεια της κυβέρνησης να
υλοποιήσει τους στόχους που έχει θέσει εδώ και τέσσερα χρόνια, από την έναρξη
της προηγούμενης τετραετίας. Το κλίμα ήταν ενωτικό και σε γενικές γραμμές δεν
υπήρξαν τα στοιχεία της γκρίνιας και της γνωστής μεμψιμοιρίας που αποτελούσαν
το κύριο χαρακτηριστικό των κομματικών συναθροίσεων του ΠΑΣΟΚ τα προηγούμενα
χρόνια. Ο Κ. Σημίτης εμφανίσθηκε ως ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης του χώρου και τα
κορυφαία στελέχη δεν φείσθηκαν αναφορών στο πρόσωπό του, εκδηλώνοντας τη
βεβαιότητα ότι θα είναι και πάλι ο πρωθυπουργός.

Παρ’ όλα αυτά δεν έλειψαν και τα προβλήματα. Το πρώτο που προκάλεσε σχόλια
ήταν η πρωτολογία του Πρωθυπουργού το Σάββατο, που κυριαρχήθηκε από τον
νεοεισαγόμενο όρο «δεύτερο κύμα εκσυγχρονισμού» (για όσα θα γίνουν μετά τις
εκλογές) και δεν περιείχε την παραμικρή αναφορά στις ιστορικές καταβολές του
ΠΑΣΟΚ και τον ιδρυτή του Α. Παπανδρέου. Παράλληλα το κεντρικό πανό, πάνω και
πίσω από το βάθρο του Εκτελεστικού Γραφείου είχε τη φράση «Δημιουργούμε τη Νέα
Ελλάδα – Το μέλλον ξεκίνησε» και δύο υπογραφές στα δύο άκρα. Από τη μία ΠΑΣΟΚ
και από την άλλη Κ. Σημίτης. «Αυτό δεν το αποτόλμησε ούτε ο Α. Παπανδρέου στις
ημέρες της παντοδυναμίας του», ήταν το συνηθέστερο σχόλιο που ακούστηκε στους
διαδρόμους του ΟΑΚΑ. Άλλοι πάλι, με ειρωνική διάθεση, υποστήριζαν ότι «πολύ
απλά υποδηλώνει ότι το ΠΑΣΟΚ είναι συνασπισμός… δύο κομμάτων»!

Τη δεύτερη ημέρα αποσύρθηκε το πανό ­ μάλλον δεν θα εμφανισθεί πάλι ξανά. Αλλά
οι παρεμβάσεις μιας σειράς στελεχών στον Κ. Σημίτη, όπως και τα δυνατά
χειροκροτήματα στους ομιλητές που έκαναν έστω και μια αναφορά στον Α.
Παπανδρέου (Χρ. Παπουτσής, Γ. Ανωμερίτης ­ ο τελευταίος θυμήθηκε και τα
γενέθλια του ιδρυτή του Κινήματος), οδήγησαν τον κ. Σημίτη σε μια τελείως
διαφορετική τοποθέτηση χθες το απόγευμα όπου περίσσεψαν οι αναφορές στις
ιδεολογικοπολιτικές ρίζες του ΠΑΣΟΚ και στον ιδρυτή του. Το «δεύτερο κύμα του
εκσυγχρονισμού» που προκάλεσε πολλά μουρμουρητά επεξηγήθηκε ότι είναι ό,τι το
ΠΑΣΟΚ έχει επαγγελθεί: «κοινωνική δικαιοσύνη, σταθερότητα, ανάπτυξη,
αλληλεγγύη». Και η αύξηση της αντιδεξιάς ρητορείας με κατάληξη τη γνωστή
παπανδρεϊκή ρήση «το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω», έδωσε σε όλους να καταλάβουν
ότι το ΠΑΣΟΚ… παραμένει ΠΑΣΟΚ.

Η καμπάνια

Παρ’ όλα αυτά, όπως εξηγούσαν στελέχη που ασχολούνται με τον σχεδιασμό της
προεκλογικής εκστρατείας, η υπογραφή Κ. Σημίτης δίπλα στην υπογραφή ΠΑΣΟΚ δεν
ήταν τυχαία: είναι η κεντρική επιλογή της καμπάνιας του κόμματος. Που εκτίμησε
ότι ο κόσμος εμπιστεύεται τον Κ. Σημίτη, άρα αυτόν πρέπει να προβάλει το
ΠΑΣΟΚ…

Η Συνδιάσκεψη πρόσφερε ένα καλό βήμα στα κορυφαία στελέχη να αναλωθούν σε
προεκλογικού χαρακτήρα τοποθετήσεις. Από αυτές, αξιοσημείωτη ήταν η ομιλία του
Α. Τσοχατζόπουλου, ο οποίος, εκτός του ότι ήταν απόλυτα ενωτικός χωρίς να
εκφράσει την παραμικρή διαφωνία του για τις επιλογές του Κ. Σημίτη, επισήμανε
ότι το ΠΑΣΟΚ πρέπει να διαμορφώσει προϋποθέσεις σύγκλισης με τις ευρύτερες
προοδευτικές δυνάμεις. Έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην κοινωνική πολιτική,
εισηγούμενος ουσιαστικά στροφή στο κοινωνικό ΠΑΣΟΚ μετά τις εκλογές. Ακόμη η
Βάσω Παπανδρέου υπογράμμισε τις δυσκολίες της μάχης, ίσως γιατί διέγνωσε
έγκαιρα τους κινδύνους από το κλίμα της νίκης που κυριαρχούσε στους
διαδρόμους. Ο Γιώργος Παπανδρέου έκανε λόγο για τη διπλωματία του πολίτη, και
κάλεσε όλους να οπλίσουν το ΠΑΣΟΚ με νέα δύναμη για να μπορέσει να παίξει η
Ελλάδα τον εξισορροπητικό της ρόλο στα Βαλκάνια. Ο Γεράσιμος Αρσένης δήλωσε
ότι το ΠΑΣΟΚ ήταν, είναι και θα είναι το μεγάλο κόμμα της αλλαγής, και
χαρακτήρισε δύσκολη την πορεία προς τις εκλογές. Ο Ε. Βενιζέλος προειδοποίησε
ότι κανένα εκλογικό αποτέλεσμα δεν είναι δεδομένο. Κι όσο για τον πρόεδρο της
Βουλής Απ. Κακλαμάνη, ζήτησε από όλους, εκτός από την τήρηση των κανόνων της
πολιτικής δεοντολογίας, να τηρήσουν και τους άγραφους νόμους της ηθικής που
δέσμευσαν όλους όσους ίδρυσαν το ΠΑΣΟΚ. Ο Κ. Σκανδαλίδης, που μίλησε το
Σάββατο, κάλεσε σε συστράτευση όλα τα στελέχη του ΠΑΣΟΚ, έκανε άνοιγμα προς
τις ευρύτερες δυνάμεις του προοδευτικού χώρου, αλλά και του χώρου της
συντήρησης που ριζοσπαστικοποιούνται, και τόνισε ότι στη μάχη που έρχεται θέση
έχουν όλα τα στελέχη.

Ο Χρήστος Παπουτσής ήταν ουσιαστικά αυτός που άσκησε την πιο έντονη κριτική
στην κυβέρνηση και το ΠΑΣΟΚ. Ζήτησε να χρησιμοποιηθούν όλες οι δυνάμεις του
κόμματος και να μην υπάρξουν αποκλεισμοί. Ενώ στην κριτική του συμπεριέλαβε τα
εθνικά θέματα για να τονίσει ότι η θέση του ΠΑΣΟΚ για το Κυπριακό είναι η
διζωνική-δικοινοτική ομοσπονδία και όχι η συνομοσπονδία. Ο μόνος που δεν
μίλησε ήταν ο Κ. Λαλιώτης, που ασθένησε αιφνίδια χθες και μοιράστηκε το γραπτό
κείμενο της ομιλίας που θα εκφωνούσε.

Ενωτικό κλίμα

Συμπέρασμα; Τίποτε περισσότερο από το ότι το Σαββατοκύριακο το ΠΑΣΟΚ επέδειξε
συμπεριφορά ανάλογη με αυτή που επιδεικνύει κάθε φορά παραμονές εκλογών. Οι
τόνοι της κριτικής πέφτουν και δίνουν τη θέση τους στο ενωτικό κλίμα. Έτσι
καμιά έκπληξη από το γεγονός ότι χθες το απόγευμα ο Πρωθυπουργός έδειχνε
ιδιαίτερα ικανοποιημένος. Τόσο που επισκέφθηκε την αίθουσα των δημοσιογράφων
για να τους ευχαριστήσει και να κάνει μια σύντομη δήλωση, σύμφωνα με την οποία
«ο λαός πρέπει να είναι καλά ενημερωμένος για να ξέρει τι θα αποφασίσει» στις
εκλογές που έρχονται.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι εκλογές «έχουν μεγάλη σημασία» ­ πράγμα που
αντιλήφθηκαν πρώτοι από όλους οι υποψήφιοι ή οι φιλοδοξούντες να είναι
υποψήφιοι, οι οποίοι ήταν παρόντες στη Συνδιάσκεψη. Για τον λόγο αυτό την
πρώτη ημέρα με το που ολοκληρώθηκε η ομιλία του Πρωθυπουργού αναζήτησαν θέση
στα δεκάδες πηγαδάκια που στήθηκαν στους διαδρόμους και επιδόθηκαν σε άγρα
εκλεκτόρων εν όψει προκριματικών εκλογών. Έτσι ο Θ. Πάγκαλος εκφώνησε το πολύ
σημαντικό κείμενο των Θέσεων που ο ίδιος είχε επεξεργασθεί ενώπιον πλήθους
άδειων καθισμάτων.