ΔΡΟΜΟΙ

Η αποκάλυψη…

… είναι ίσως η τελευταία για την περίοδο του Ψυχρού Πολέμου. Περιλαμβάνεται
στο βιβλίο «Επιχείρηση Ρόλμπακ: Ο μυστικός πόλεμος της Αμερικής πίσω από το
Σιδηρούν Παραπέτασμα», του Πίτερ Γκρόουζ, που είναι ο βιογράφος του Αμερικανού
αρχικατασκόπου Άλεν Ντάλες. Και γράφει γι’ αυτό η «Ουάσιγκτον Ποστ». Το πιο
εντυπωσιακό δεν είναι τόσο οι μεταπολεμικές ίντριγκες και ο πόλεμος των
κατασκόπων που γράφει το βιβλίο, όσο οι αναφορές στον Τζορτζ Κέναν, σε αυτόν
τον «καλλιτέχνη» της εξωτερικής πολιτικής. Και είναι εντυπωσιακό, γιατί
αποκαλύπτει μια ­ τη μοναδική ­ αποτυχία του. Αυτός ο ιστορικός και διπλωμάτης
ήταν ο άνθρωπος ο οποίος σχεδίασε τη μεταπολεμική αμερικανική πολιτική που
στόχευε στην «ανάσχεση» της σοβιετικής ισχύος. Δεν ήταν όμως γνωστό, μέχρι τη
δημοσίευση του βιβλίου του Γκρόουζ, πως ο Κέναν είχε βάλει τη σφραγίδα του και
στην Επιχείρηση Ρόλμπακ, έναν πόλεμο κατασκόπων που δεν ταιριάζει καθόλου με
τη δημόσια εικόνα του αρχιτέκτονα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής ­ την
εικόνα ενός «αποστόλου» της μετριοπάθειας και της διαλλακτικότητας.

Ο Κέναν…

… είχε σχεδιάσει την Επιχείρηση Ρόλμπακ ως ένα πρόγραμμα «πολιτικού πολέμου,
λογική εφαρμογή του δόγματος του Κλαούζεβιτς εν καιρώ ειρήνης, με τη χρήση
κάθε διαθέσιμου μέσου πλην του πολέμου και την εκπαίδευση Αμερικανών και ξένων
«αποστατών» στις αεροπορικές επιχειρήσεις, τις τηλεπικοινωνίες, την
αντικατασκοπία, το σαμποτάζ, το αντάρτικο και την προπαγάνδα». Με αυτές τις
μεθόδους, οι τοπικοί πληθυσμοί των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης θα
ενθαρρύνονταν να ανατρέψουν τους Σοβιετικούς αφέντες τους. Όλα αυτά θα
γίνονταν φυσικά με πλήρη μυστικότητα.

Δεκάδες αποστολές…

… διείσδυσης στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και στην ίδια τη Σοβιετική
Ένωση έγιναν στο πλαίσιο αυτής της επιχείρησης. Όμως καμία από αυτές δεν
πέτυχε τον στόχο της. Άλλοι από τους πράκτορες που χρησιμοποιήθηκαν ήταν
«πατριώτες» και άλλοι αντικομμουνιστές ­ ακόμη και πρώην συνεργάτες των ναζί.
Μα όλοι τους ήταν καταδικασμένοι: «καρφώθηκαν» από τους Βρετανούς που δούλευαν
για λογαριασμό του Κρεμλίνου.

«Το μεγαλύτερο λάθος…

… που έκανα στη ζωή μου», λέει ο Κέναν για την Επιχείρηση Ρόλμπακ. «Τα
πράγματα δεν πήγαν όπως τα είχα φανταστεί». Οι ραδιοφωνικές εκπομπές που
στόχευαν τη Σοβιετική Ένωση και την Ανατολική Ευρώπη έκαναν τη δουλειά τους.
Όμως, το πολιτικό κόστος από τις αποστολές διείσδυσης ήταν πάρα πολύ υψηλό σε
σχέση με τα οφέλη. Με τον θάνατο του Στάλιν, το 1953, το κλίμα άλλαξε. Η
Επιχείρηση Ρόλμπακ έσβησε. Το 1956, διέθετε μόνο έναν υπάλληλο, στη CIA, που
είχε αναλάβει το άχαρο καθήκον να διαψεύδει την αμερικανική ανάμειξη στην
εξέγερση της Ουγγαρίας. Κάπου τριάντα χρόνια αργότερα, σε πολύ διαφορετικές
συνθήκες, η Επιχείρηση Ρόλμπακ αναβίωσε, σε μια άλλη εκδοχή, με το δόγμα
Ρίγκαν, γράφει ο Στίβεν Ρόζενφελντ στην «Ουάσιγκτον Ποστ». Ίσως με μεγαλύτερη
επιτυχία: η Αμερική υποστήριξε στρατιωτικά τη δημοκρατική και εθνικιστική
αντιπολίτευση μαρξιστικών χωρών όπως η Νικαράγουα, η Καμπότζη, η Ανγκόλα και
το Αφγανιστάν. Το ίδιο κάνει σήμερα και ο πρόεδρος Κλίντον στο Ιράκ και τη
Σερβία. Ίσως ο Τζορτζ Κέναν (φωτό) βιάστηκε να παραδεχτεί ένα λάθος που δεν
έκανε ποτέ.