Πληθωρισμός: και έξω δεν πάνε καλά

Τα «χαμόγελα» επιστρέφουν στο «μέτωπο» του πληθωρισμού καθώς τον Ιανουάριο,
παρά τον παγετό των τελευταίων ημερών αλλά και τη νέα κούρσα ανόδου των τιμών
των καυσίμων, προβλέπεται ότι θα σταθεροποιηθεί και ότι θα διαμορφωθεί μεταξύ
2,6% – 2,7% ( έναντι 2,7% τον Δεκέμβριο).

Έτσι, αποφεύγεται μία νέα, για τέταρτο κατά σειρά μήνα, αύξησή του που θα
παρέτεινε την αγωνία για το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης που φοβόταν
την προοπτική ο πληθωρισμός να σκαρφαλώσει τους επόμενους μήνες στα επίπεδα
του 3% και να ξεφύγει από τον στόχο που έχει τεθεί. Κάτι τέτοιο, παρ’ ότι δεν
θα εμπόδιζε την εκπλήρωση του σχετικού κριτηρίου για την ένταξη, θα
δημιουργούσε σημαντικά προβλήματα στην προσπάθεια προσαρμογής της οικονομίας
στην ΟΝΕ αφού θα «φρέναρε» την πτώση των επιτοκίων και θα δημιουργούσε
πρόσθετες δυσκολίες στην προσέγγιση της τρέχουσας ισοτιμίας της δραχμής στην
κεντρική ισοτιμία.

Το κριτήριο

Η σταθεροποίηση του εγχώριου πληθωρισμού συμβάλλει και στη θετική εξέλιξη του
εναρμονισμένου Δείκτη Τιμών Καταναλωτή με βάση τον οποίο θα κριθεί η ένταξη
της χώρας στην Οικονομική και Νομισματική Ένωση. Έτσι ο μέσος εναρμονισμένος
δείκτης του πληθωρισμού από 2,3% που ήταν τον Δεκέμβριο προβλέπεται ότι θα
διαμορφωθεί στο 2,2%, που είναι το κριτήριο, ενδεχομένως και από τον
Ιανουάριο.

Όμως, και ο πληθωρισμός στη Γερμανία «δουλεύει» για την ένταξη της χώρας στην
ΟΝΕ. Ο μέσος εναρμονισμένος πληθωρισμός στη Γερμανία τον Ιανουάριο προβλέπεται
να σημειώσει σημαντική άνοδο κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες και να ανέλθει στο
1,7% από 1,2% τον Δεκέμβριο. Το γεγονός αυτό κάνει τώρα ακόμη πιο άνετη την
εκπλήρωση του σχετικού κριτηρίου για την Ελλάδα, τον Φεβρουάριο. Η Γερμανία
είναι μία από τις τρεις ευρωπαϊκές χώρες με την καλύτερη επίδοση στον
πληθωρισμό και συμμετέχει στη διαμόρφωση του κριτηρίου. Έτσι μετά την άνοδο
του γερμανικού πληθωρισμού δεν αποκλείεται να αυξηθεί και ο «πήχυς» για την
εκπλήρωση του κριτηρίου ένταξης σε επίπεδα πάνω από το 2,2%. Στον βαθμό που
γίνει κάτι τέτοιο, η Ελλάδα θα εκπληρώσει άνετα το σχετικό κριτήριο τον
επόμενο μήνα, λένε στελέχη του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης. Οι ίδιοι
παράγοντες αλλά και κύκλοι της Τραπέζης της Ελλάδος σημειώνουν ότι η άνοδος
του πληθωρισμού στη Γερμανία, εκτός των άλλων, διευκολύνει τις προσπάθειες που
θα απαιτηθούν τους επόμενους κρίσιμους μήνες του έτους προκειμένου η Ελλάδα να
διατηρήσει τον πληθωρισμό σε επίπεδα κοντά σε αυτά των άλλων χωρών-μελών της
Οικονομικής και Νομισματικής Ένωσης.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που κάνουν στην Εθνική Στατιστική Υπηρεσία και στο
υπουργείο Εθνικής Οικονομίας, η πτωτική πορεία του πληθωρισμού θα συνεχισθεί
και τον Μάρτιο. Έτσι σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, ο μέσος εναρμονισμένος
πληθωρισμός τον Μάρτιο θα έχει πέσει στο 2,1%. Αυτό σημαίνει ότι ο εγχώριος
εναρμονισμένος δείκτης θα βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από τον αντίστοιχο
δείκτη των χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κάτι τέτοιο, όπως λένε τα
στελέχη του οικονομικού επιτελείου της κυβέρνησης που είναι επιφορτισμένα με
το δύσκολο έργο των διαπραγματεύσεων με τους εταίρους για την ένταξη της χώρας
στην ΟΝΕ, θα διευκολύνει πολύ τους χειρισμούς της ελληνικής πλευράς στο
κρίσιμο διάστημα των διαβουλεύσεων αυτών.

Το ζητούμενο

Όμως, το μεγάλο ζητούμενο για το οικονομικό επιτελείο και την Τράπεζα της
Ελλάδος είναι με ποιον τρόπο θα συγκρατηθεί ο πληθωρισμός στα επίπεδα αυτά
τους επόμενους μήνες του έτους αλλά και τα επόμενα χρόνια όταν η Ελλάδα θα
βρίσκεται εντός της ΟΝΕ. Και αυτό γιατί, τόσο η πτώση των επιτοκίων, η οποία
θα πραγματοποιηθεί τους επόμενους μήνες του 2000, όσο και η διολίσθηση της
δραχμής θα έχουν ως αποτέλεσμα να ασκηθούν ισχυρές ανοδικές πιέσεις στον
πληθωρισμό.

Πάντως τα στοιχεία σχετικά με την πορεία ορισμένων κρίσιμων οικονομικών
μεγεθών, που επηρεάζουν τον πληθωρισμό, κάνουν τα στελέχη του οικονομικού
επιτελείου και της Τραπέζης της Ελλάδος να αντιμετωπίζουν με αισιοδοξία την
πρόκληση συγκράτησης του πληθωρισμού τους επόμενους μήνες. Αναφέρονται
συγκεκριμένα στο γεγονός ότι η πιστωτική επέκταση στην οικονομία το 1999
περιορίσθηκε σε επίπεδα κοντά στο 7% που είχε τεθεί ως στόχος από την Τράπεζα
της Ελλάδος. Παράλληλα, τονίζουν ότι η ανατίμηση της κεντρικής ισοτιμίας της
δραχμής θα περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις στην οικονομία αφού
περιορίζεται ταυτόχρονα το ποσοστό διολίσθησης της τρέχουσας ισοτιμίας.

Οι παρεμβάσεις

Πάντως, στο οικονομικό επιτελείο και στην Τράπεζα της Ελλάδος συμφωνούν ότι
για να συγκρατηθεί ο πληθωρισμός κοντά στα επίπεδα του 2% θα απαιτηθούν
πρόσθετες παρεμβάσεις τους επόμενους μήνες. Οι παρεμβάσεις αυτές θα αφορούν
κυρίως σε μέτρα απελευθέρωσης των αγορών. Στο οικονομικό επιτελείο σχεδιάζουν
ήδη τις παρεμβάσεις αυτές. Δύο από τους τομείς οι οποίοι επηρεάζουν σημαντικά
την εξέλιξη του πληθωρισμού και αποτελούν αντικείμενο εξέτασης από τα στελέχη
του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και των συναρμόδιων υπουργείων είναι των
τροφίμων και των μεταφορών. Ο στόχος είναι να προωθήσουν μέτρα απελευθέρωσης
των αγορών αυτών, όπως της χορήγησης αδειών για εισαγωγές αγαθών. Από την
έρευνα που έχει ήδη γίνει έχει παρατηρηθεί ότι σε περίοδο άσχημων καιρικών
συνθηκών, όπου υπάρχει έλλειψη οπωροκηπευτικών, και πιέζονται οι τιμές τους,
αυτοί που κατέχουν τις άδειες εισαγωγών δεν προχωρούν σε εισαγωγές για να
απορροφηθεί η πίεση αυτή, η οποία τελικά εκφράζεται με άνοδο των τιμών και του
πληθωρισμού. Τέτοια φαινόμενα, όπως λένε τα στελέχη του υπουργείου, δεν
παρουσιάζονται σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες καθώς λειτουργεί κανονικά ο
μηχανισμός εισαγωγών των προϊόντων αυτών. Ανάλογη πολιτική σχεδιάζεται να
εφαρμοσθεί και σε άλλους τομείς.

Το αγκάθι

Ακόμη ένα «αγκάθι» που προβληματίζει το επιτελείο της Τραπέζης της Ελλάδος
είναι η απελευθέρωση των υποχρεωτικών καταθέσεων των εμπορικών τραπεζών στην
Τράπεζα της Ελλάδος, η οποία θα γίνει κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2000. Το
ύψος των δεσμεύσεων αυτών ανέρχεται περίπου σε 12 τρισ. δρχ. και στον βαθμό
που διοχετευθούν στην αγορά με τη μορφή δανείων από τις τράπεζες θα
δημιουργήσουν μεγάλη πίεση στον πληθωρισμό. Στην Τράπεζα της Ελλάδος
προσανατολίζονται στη λύση να εκδοθεί ομόλογο με ελκυστικό επιτόκιο, στο οποίο
να τοποθετήσουν τα διαθέσιμα αυτά οι τράπεζες.

Στην κατεύθυνση συγκράτησης των πληθωριστικών πιέσεων στην οικονομία θα
κινείται και η δημοσιονομική πολιτική που θα εφαρμοσθεί το 2001. Στο υπουργείο
Οικονομικών προετοιμάζουν τις παρεμβάσεις που θα γίνουν στον τομέα των
δημοσίων δαπανών, ώστε να υπάρξει περαιτέρω εξοικονόμησή τους, ενώ και η
εισοδηματική πολιτική στο Δημόσιο θα προβλέπει συγκρατημένες αυξήσεις. Όπως
αναφέρουν στελέχη του οικονομικού επιτελείου, οι αυξήσεις στους μισθούς των
δημοσίων υπαλλήλων το 2001 θα καλύπτουν τον προβλεπόμενο πληθωρισμό, καθώς και
ένα μέρος από την αύξηση της παραγωγικότητας.