ΔΡΟΜΟΙ

Ούτε αισιόδοξος…

… ούτε απαισιόδοξος είναι ο Ουμπέρτο ΄Εκο για τις νέες τεχνολογίες και το
Ίντερνετ. Τι χρειάζεται; Απλώς να είναι κανείς έτοιμος για όλα, λέει. Ο ίδιος
δηλώνει, σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Ρεπούμπλικα», πως δεν είναι
εγελιανός για να πιστεύει πως η πρόοδος έχει πάντα θετική κατεύθυνση. Όμως,
κανείς πολιτικός αρχηγός, κανένα πολιτικό κόμμα, καμιά πολιτική οργάνωση δεν
θα μπορέσει ποτέ να καταργήσει το Ίντερνετ ­ άλλωστε δεν αποφάσισαν αυτοί για
να υπάρξει. Το Ίντερνετ φέρνει μια «αποεθνικοποίηση» της γνώσης. Μπορεί, ας
πούμε, τα εθνικά κράτη να είναι καταδικασμένα να εκλείψουν στο νέο αιώνα,
καθώς θα παίρνουν τη θέση τους «εικονικές διασυνδέσεις» μεταξύ πόλεων που θα
έχουν κοινά συμφέροντα και ενδιαφέροντα.

Ο άνεμος…

… της παγκοσμιοποίησης μπορεί να σαρώσει τις εθνικές γλώσσες και να επιβάλει
την αγγλική ­ αυτός είναι ένας φόβος υπαρκτός. Όμως, για τον Ιταλό συγγραφέα
και σημειολόγο Ουμπέρτο Εκο, το υπόδειγμα του πολίτη που θα ανήκει στην νέα
παγκόσμια κοινωνία είναι ο Απόστολος Παύλος. Γεννημένος στη Μικρά Ασία από
ελληνόγλωσση εβραϊκή οικογένεια, διάβαζε το Τόρα στα εβραϊκά και έζησε στην
Ιερουσαλήμ όπου μιλούσε αραμαϊκά. Σε όποιον του ζητούσε να αποδείξει την
ταυτότητά του, έλεγε: «civis romanus sum» («είμαι Ρωμαίος πολίτης»). Ήταν αυτό
ένα ενδιαφέρον παράδειγμα της παγκοσμιοποίησης που είχε επιβάλει η ρωμαϊκή
αυτοκρατορία στις κτήσεις της, αφήνοντας να επιβιώσουν οι διαφορετικές γλώσσες
και κουλτούρες, που καθεμιά τους επιτελούσε έναν συγκεκριμένο σκοπό. Έτσι και
το Ίντερνετ σήμερα πια, δεν μιλάει μόνο αγγλικά: γίνεται ολοένα και πιο
πολύγλωσσο.

Οι καρποί…

… αυτής της επικοινωνίας θα είναι άραγε προσιτοί σε όλους; Υπάρχει πάντα ο
κίνδυνος μιας κοινωνίας όπως τη φαντάστηκε ο Όργουελ, που θα είναι στηριγμένη
πάνω σε τρεις τάξεις, όχι πια με τη μαρξική έννοια του όρου: μια τάξη εκείνων
που θα χειρίζονται και θα μεταχειρίζονται άνετα το Ίντερνετ, μια τάξη
μικροαστική που θα το χρησιμοποιεί παθητικά, όπως ας πούμε για να μάθει τα
αεροπορικά δρομολόγια, και μια τάξη προλετάριων που απλώς θα κοιτάζουν ό,τι
περνάει μπροστά από την οθόνη της τηλεόρασής τους. Ο διαχωρισμός των τάξεων
δεν θα είναι πια ο παραδοσιακός, αφού είναι βέβαιο πως το παιδί μια φτωχής
οικογένειας θα μπορεί να μάθει πολύ γρήγορα πώς να χρησιμοποιεί το Ίντερνετ. Ο
γιος ενός δισεκατομμυριούχου θα μπορεί να γίνει ένας προλετάριος και όχι
απαραιτήτως ένας Μπέζος, που δημιούργησε το πρώτο διαδικτυακό βιβλιοπωλείο
Amazon. com. Πριν από πενήντα χρόνια, ο Μπιλ Γκέιτς θα μπορούσε να είχε γίνει
ένας οποιοσδήποτε υπαλληλάκος.

Πώς μπορεί…

… όμως να αποφύγει κανείς τον αποκλεισμό από αυτή την κοινωνία των νέων
τεχνολογιών; Για τον Έκο, ο μοναδικός τρόπος είναι μέσα από την παιδεία, το
σχολείο. Για να μπορεί κάθε παιδί να ενταχθεί σε αυτή την «αριστοκρατία της
μάζας», θα πρέπει εκεί να διδαχτεί όχι μονάχα πώς να χρησιμοποιεί τα
προγράμματα, αλλά και πώς να τα φτιάχνει. Η γλώσσα της πληροφορικής είναι
βέβαια η πιο δύσκολη του κόσμου, ομολογεί ο Έκο, αλλά για τα παιδιά είναι σαν
το ποδήλατο. Όποιος ανεβαίνει για πρώτη φορά πάνω του στα πενήντα του χρόνια,
είναι επόμενο να πέσει, μα όχι και όποιος το έχει μάθει από μικρός.