Πανάκριβα και τα δάνεια για κεφάλαια κίνησης

Αντιμέτωποι με το ακριβότερο χρήμα της Ευρώπης βρίσκονται οι Έλληνες
επιχειρηματίες, οι οποίοι καλούνται να δανειστούν τα απαραίτητα γι’ αυτούς
κεφάλαια κίνησης σε κόστος υπερδιπλάσιο του αντίστοιχου των ανταγωνιστών τους
στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η κατηγορία της επιχειρηματικής πίστης στην Ελλάδα εμφανίζει το μεγαλύτερο
περιθώριο κέρδους για τις εγχώριες τράπεζες σε ολόκληρο τον ευρωπαϊκό χώρο, με
τη διαφορά από τα επιτόκια ταμιευτηρίου (spread) στο επίπεδο του 5,50%.

Στην Ελλάδα τα κεφάλαια κίνησης χορηγούνται στις ελληνικές επιχειρήσεις με
μέσο ονομαστικό επιτόκιο 13,40%, την ίδια στιγμή που το επιτόκιο ταμιευτηρίου
κυμαίνεται στο 7,90%. Με εναρμονισμένο πληθωρισμό στο επίπεδο του 1,90%, ο
Έλληνας επιχειρηματίας δανείζεται με πραγματικό επιτόκιο 11,50%, ενώ ο
κοντινότερος Ευρωπαίος ανταγωνιστής του (Βέλγιο) με αντίστοιχο επιτόκιο 5,08%.

Το χαμηλότερο πραγματικό επιτόκιο όσον αφορά στη χορήγηση κεφαλαίων κίνησης
στην ευρωπαϊκή οικονομία καταγράφεται σήμερα στη Φινλανδία (2,41%), ενώ στις
ισχυρές οικονομίες της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ιταλίας τα αντίστοιχα
πραγματικά επιτόκια ανέρχονται σε 5,58%, 3,08% και 2,81%.

Το υψηλό κόστος τραπεζικού (δανειακού) χρήματος και η υψηλή φορολόγηση των
εταιρικών ομολόγων στην Ελλάδα, η οποία είναι απαγορευτικά ακριβή για τις
επιχειρήσεις, αποτελούν δύο από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι
εταιρείες στρέφονται ολοένα και περισσότερο στο ελληνικό χρηματιστήριο για την
εξεύρεση των απαραίτητων σε αυτές επενδυτικών κεφαλαίων, προς επιβίωση και
ανάπτυξη στη νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Πάντως, το κόστος της χορήγησης
κεφαλαίων κίνησης στην Ελλάδα έχει μειωθεί κατά 5,5% τα τελευταία τέσσερα
χρόνια, με το ονομαστικό επιτόκιο το 1996 στο 18,90% και τη διαφορά από το
ταμιευτήριο (spread) στο 6,97%. Βέβαια, τo spread μειώθηκε από τότε στο 5,50%,
αλλά το αντίστοιχο μέγεθος στη Γαλλία ανέρχεται σήμερα σε μόλις 1,47%.

Υπολογισμός τόκων

Όμως, η επιβάρυνση μεγαλώνει και από τον υπολογισμό των τόκων, καθώς οι
περισσότερες τράπεζες υπολογίζουν με δύο διαφορετικούς τρόπους τους τόκους των
δανείων που χορηγούν και τους τόκους των καταθέσεων.

Το πρόβλημα εστιάζεται στα διαφορετικά ημερολογιακά έτη που χρησιμοποιούνται
σε κάθε περίπτωση και συγκεκριμένα στο έτος 365 ημερών που ισχύει για τον
υπολογισμό των τόκων καταθέσεων και στο έτος 360 ημερών που αφορά στους τόκους
των χορηγήσεων. Αν και δεν είναι εμφανές με την πρώτη ματιά, η διαφορά των
πέντε ημερών προκαλεί δυσανάλογη χρέωση σε κάθε δάνειο, σε σύγκριση με τους
τόκους που αποδίδουν οι καταθέσεις.

Το παράδειγμα

Έτσι, έστω ότι ένας δανειολήπτης θέλει να πάρει ένα δάνειο εξάμηνης διάρκειας
(183 ημέρες) αξίας 1 εκατ. δρχ., το οποίο χορηγείται από την τράπεζά του με
18,00% ετήσιο επιτόκιο. Οι τόκοι που θα πληρώσει με βάση τις 360 ημέρες
φτάνουν τις 94.245 δρχ., ενώ αντίθετα, με βάση τις 365 ημέρες, οι τόκοι
περιορίζονται στις 92.954 δρχ..

Το ύψος των τόκων που ο δανειολήπτης θα κληθεί τελικά να καταβάλει στην
τράπεζα με τις ισχύουσες συνθήκες (360 ημέρες) είναι κατά 1.291 δρχ.
μεγαλύτερο.

Το πρόβλημα αντιστρέφεται στην περίπτωση των καταθέσεων, καθώς για τον
υπολογισμό των τόκων τους οι τράπεζες χρησιμοποιούν ημερολογιακό έτος 365
ημερών, αντί των 360 ημερών που ισχύει για τις περιπτώσεις των χορηγήσεων.

Επίθεση Επιτρόπου κατά ευρωπαϊκών τραπεζών

Λειτουργώντας ως καρτέλ, ευρωπαϊκές τράπεζες έχουν συμφωνήσει να χρεώνουν
υπερβολικά ποσά στους πελάτες τους, κατά την ανταλλαγή νομισμάτων εντός της
ζώνης του ευρώ. Την καταγγελία αυτή έκανε χθες ο Ευρωπαίος Επίτροπος επί
Θεμάτων Ανταγωνισμού κ. Μάριο Μόντι στην Επιτροπή Οικονομικών και Νομισματικών
Υποθέσεων του Ευρωκοινοβουλίου. Τα ονόματα των τραπεζών δεν έγιναν γνωστά,
αλλά εντοπίζονται αποκλειστικά στις χώρες της ευρωζώνης, στην οποία ως γνωστόν
η Ελλάδα δεν ανήκει ακόμα. «Οι υποψίες μας αποδείχθηκαν αληθινές, τουλάχιστον
για ορισμένες χώρες», τόνισε ο κ. Μόντι, ενώ στο επόμενο εξάμηνο η Επιτροπή θα
στείλει στις τράπεζες που θεωρεί ότι λειτουργούν ως καρτέλ επίσημη ανακοίνωση.

Αυθαιρεσία των Τραπεζών

Γιώργος Κανελλόπουλος, πρόεδρος ΓΣΒΕΕ

«Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη την καταστροφική επιβολή των πανωτοκίων που
οδήγησαν σε αφανισμό χιλιάδες ΜΜΕ. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν υπάρχει αυθαιρεσία
στα επιτόκια. Κάθε δάνειο και επιχείρηση κρίνονται με τα πραγματικά δεδομένα
της αγοράς και της επιχειρηματικής προοπτικής και οι Τράπεζες αναλαμβάνουν
συνυπευθυνότητα στην πορεία της επιχείρησης και δεν αποβλέπουν, όπως εδώ
δυστυχώς, στην αφαίμαξή της. Ακόμη και το σχέδιο της νέας διάταξης για τα
πανωτόκια στην ουσία νομιμοποιεί την έως τώρα αυθαιρεσία και διατηρεί τα
προνόμια των τραπεζών».

Υπονόμευση ανταγωνισμού

Δημήτρης Δημητριάδης. Πρόεδρος Εμπορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης, σύμβουλος Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Ένωσης

«Πιστεύω ότι οι περιπτώσεις στρέβλωσης του ανταγωνισμού με όχημα τα τραπεζικά
δάνεια είναι πολλές και δημιουργούν συνθήκες που δεν ευνοούν την ελεύθερη
αγορά.

Για παράδειγμα, υπάρχει πλήρης αδιαφάνεια στον τιμοκατάλογο των προσφερόμενων
τραπεζικών εργασιών, με αποτέλεσμα, ενώ η πλειονότητα των εμπορικών
επιχειρήσεων δανείζεται με επιτόκια που φθάνουν μαζί με τις επιβαρύνσεις το
20%, οι μεγάλες επιχειρήσεις να έχουν τη δυνατότητα να δανείζονται με βάση το
Athibor με 11% και σε ξένο συνάλλαγμα με ακόμη μικρότερα επιτόκια. Οι Τράπεζες
ουσιαστικά έχουν δημιουργήσει καρτέλ σε ό,τι αφορά τις δανειακές προσφορές
τους στις μικρές εμπορικές επιχειρήσεις, με αποτέλεσμα ο υγιής ανταγωνισμός να
υπονομεύεται, ενώ παράλληλα παρακρατούν από τις ΜΜΕ πολύ υψηλές προμήθειες για
χρήση πιστωτικών καρτών από πελάτες τους.

Συνολικά το κλίμα που έχει δημιουργηθεί από τις Τράπεζες στην αγορά υπονομεύει
όχι μόνο τον ανταγωνισμό αλλά ακόμη και την τιθάσευση του πληθωρισμού στα
επίπεδα του 2% που έχει τεθεί ως στόχος για την ένταξη την ΟΝΕ».

Η ψαλίδα, μία από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη

Αγεφύρωτο ήταν και εξακολουθεί, σε σημαντικό βαθμό, να παραμένει το χάσμα που
χωρίζει τα επιτόκια καταθέσεων και χορηγήσεων στην Ελλάδα. Η ψαλίδα ήταν και
παραμένει από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη, σε ό,τι αφορά το σύνολο των
καταθετικών και των χορηγητικών προϊόντων που διατίθενται στην αγορά.
Συγκρινόμενη μάλιστα με την κατάσταση που ισχύει σε χώρες με αντίστοιχα προς
την Ελλάδα οικονομικά μεγέθη, όπως για παράδειγμα η Πορτογαλία, η τελική
εικόνα είναι ακόμα περισσότερο επιβαρυντική για τη χώρα μας. Όπως προκύπτει,
το επιτόκιο δανεισμού στην Ελλάδα ήταν δύο φορές μεγαλύτερο, ενώ ανάλογη είναι
και η διαφορά ως προς το άνοιγμα της ψαλίδας.

Αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία που δημοσιεύει, σε τακτά χρονικά διαστήματα, το
Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, με την ειδική έκδοση του International Financial
Statistics και τα οποία παρουσιάζουν σήμερα «ΤΑ ΝΕΑ». Στην Ελλάδα, και παρά
την πρόοδο που έχει σημειωθεί κυρίως τον τελευταίο χρόνο, η ψαλίδα που χωρίζει
το μέσο επιτόκιο των καταθέσεων (για τον υπολογισμό τους ελήφθησαν υπόψη όλα
τα καταθετικά προϊόντα που διετίθεντο στην ελληνική αγορά κατά το τέλος του
πρώτου εξαμήνου του 1999, με την εικόνα να μην έχει αλλάξει δραματικά έκτοτε)
από το αντίστοιχο μέσο επιτόκιο των χορηγήσεων (και πάλι λαμβάνονται υπόψη
στον υπολογισμό όλα τα επιτόκια των χορηγητικών προϊόντων που διετίθεντο στην
ελληνική αγορά, κατά τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο) βρίσκεται στα επίπεδα
των 6,30 μονάδων.

Γεγονός αποτελεί ότι από το 1996, η ψαλίδα αυτή έκλεισε μόλις κατά μία μονάδα
περίπου, έχοντας μάλιστα επιδείξει ισχυρά σημεία αντίστασης τόσο το 1997 όσο
και το 1998, προσεγγίζοντας μάλιστα σε μία χρονική φάση, εντός του 1997, ακόμη
και τα επίπεδα των εννέα μονάδων. Αξίζει να σημειωθεί ότι το άνοιγμα της
ψαλίδας των ελληνικών επιτοκίων μόνο με το αντίστοιχο άνοιγμα των γερμανικών
επιτοκίων μπορεί να συγκριθεί, χωρίς όμως, να τίθεται θέμα σύγκρισης των
ελληνικών και των γερμανικών ονομαστικών επιτοκίων.

Όπως προκύπτει και από τον σχετικό πίνακα, το καλοκαίρι το μέσο επιτόκιο με το
οποίο δανειζόταν ο Γερμανός ήταν 8,75%, όταν ο Έλληνας δανειζόταν με επιτόκιο
14,80%.

Στην Πορτογαλία, η αντίστοιχη ψαλίδα, τον περασμένο Μάιο, ήταν στα επίπεδα των
2,98 μονάδων, με το μέσο επιτόκιο δανεισμού να βρίσκεται στο 5,26% και το μέσο
επιτόκιο καταθέσεων στο 2,28%. Την ίδια ώρα η ψαλίδα στην Ελλάδα εκινείτο στα
επίπεδα των 6,5 μονάδων.