ΧΡΥΣΟΣΤΟΜΟΣ Με τον Χριστόδουλο είδαμε, για πρώτη φορά, αρνητικές κριτικές

«Η Εκκλησία σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να “παίξει” στο Χρηματιστήριο.
Μπορεί να επενδύσει σε κάποιες μετοχές τραπεζών και οργανισμών, όχι όμως και
σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Η λογική του τζόγου δεν έχει καμία σχέση με αυτή
της Εκκλησίας. Θα πρέπει ωστόσο η περιουσία της να αξιοποιηθεί και επιπλέον να
δοθεί το δικαίωμα στα μοναστήρια στην επαρχία να εκμεταλλευτούν τα ακίνητα που
σήμερα διαχειρίζεται η Υπηρεσία Οικονομικών». Ο Μητροπολίτης Ζακύνθου, σε
συνέντευξή του στα «ΝΕΑ», υποστηρίζει ότι θα πρέπει να ξεκαθαρίσει οριστικά το
θέμα της περιουσίας. Παράλληλα εκτιμά ότι θα πρέπει να ξεκαθαρίσει και ο ρόλος
της Εκκλησίας στην κοινωνία, ο ρόλος του Αρχιεπισκόπου, τον οποίο καλεί να
στηριχθεί στο συνοδικό σύστημα διοίκησης, αλλά και ο ρόλος πολλών
μητροπολιτών. Όπως λέει, δεν υπάρχει αντιπολίτευση στον κ. Χριστόδουλο και
μάλιστα κατηγορεί όλους όσους προσπαθούν να προετοιμάσουν κλίμα διαδοχής.«Αυτό
θα το δούμε σε 30 χρόνια», λέει. Ο κ. Χρυσόστομος είναι αντίθετος με τις
γιορτές για το μιλένιουμ ενώ, κάνοντας μια αναδρομή στην ιστορία της πολιτικής
και εκκλησιαστικής ζωής του τόπου, θεωρεί ως πρόσωπα που σφράγισαν τις
εξελίξεις τους Βενιζέλο, Πλαστήρα, Κ. Καραμανλή, Γιώργο Παπανδρέου, Ανδρέα
Παπανδρέου. Από τον χώρο της Εκκλησίας ξεχωρίζει τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό
και τον Σεραφείμ. Επιμένει ότι οι οργανώσεις θα πρέπει να υπαχθούν στην
Εκκλησία. Τάσσεται υπέρ του δεύτερου γάμου των κληρικών και της παρουσίας
λαϊκού συνηγόρου στα εκκλησιαστικά δικαστήρια. Παρεμβαίνοντας στο θέμα της
διαμάχης της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Οικουμενικού Πατριαρχείου, λέει ότι
θα πρέπει να στηριχτεί το Φανάρι. Χαρακτηρίζει θετική εξέλιξη τη συμφωνία του
Ελσίνκι ενώ, όπως τονίζει, για να υπάρχει ισορροπία στον κόσμο θα πρέπει η
Ρωσία, με σεβασμό στον άνθρωπο και τα δικαιωματά του, να εξελιχθεί και πάλι σε
υπερδύναμη.
![]() |
ΕΡ.: Η διαχείριση της εκκλησιαστικής περιουσίας ήταν από τα θέματα που
απασχόλησαν και απασχολούν την Ιεραρχία. Τον τελευταίο καιρό γίνεται πολύς
λόγος για το Χρηματιστήριο. Θα πρέπει η Εκκλησία να επιχειρήσει αύξηση των
εσόδων της μέσω της αγοράς μετοχών;
ΑΠ.: Ως Σύνοδος δεν έχουμε καμία πρόταση συγκεκριμένη. Είναι φυσικό
στην Υπηρεσία Οικονομικών να έχουν μπει τεχνοκράτες οι οποίοι επεξεργάζονται
λύσεις προς το συμφέρον της Εκκλησίας. Και όπως είναι φυσικό, η Εκκλησία
συζητά τρόπους για την καλύτερη αξιοποίηση των πόρων της. Όλα όσα έχουν λεχθεί
θα απασχολήσουν την Διαρκή Ιερά Σύνοδο, η οποία πιστεύω ότι δεν θα θελήσει να
δεσμεύσει την Εκκλησία υπέρ της μιας ή της άλλης άποψης. Εγώ θεωρώ ότι από τη
φύση και τη δομή της η Εκκλησία δεν είναι δυνατόν να πάρει τις οικονομίες της
και να τις «παίξει» (ας μου επιτραπεί η έκφραση) στο ελεύθερο Χρηματιστήριο με
τη λογική που σήμερα εμφανίζεται. Δηλαδή σήμερα αγοράζω φθηνά και αύριο πουλάω
ακριβά. Αυτή η λογική του τζόγου μπορεί να μην τρομάζει την κοινωνία, αλλά οι
συμμετέχοντες σ΄ αυτή διαπραγματεύονται δικά τους χρήματα. Παλιότερα είχα πει
ναι στο Χρηματιστήριο, όχι στον τζόγο. Δεν είναι τζόγος να αγοράζει η Εκκλησία
μετοχές τραπεζών ή οργανισμών. Δεν μπορεί να αγοράσει όμως μετοχές ιδιωτικών
εταιρειών.
ΕΡ.: Αναγνωρίζετε ωστόσο την ανάγκη αλλάξει το μέχρι σήμερα σύστημα
διαχείρισης;
ΑΠ.: Είναι αναγκαίο πλέον να αλλάξει η τακτική στον τρόπο με τον οποίο
επιδιώκεται η αύξηση εσόδων. Να μπουν φραγμοί στον προγραμματισμό ώστε να μην
υπάρχουν ευνοούμενοι. Δηλαδή όχι να νοικιάζουμε σε φίλους ακίνητα χωρίς
ενοίκιο ή να δίνουμε σε δικό μας να εκμεταλλεύεται, για παράδειγμα, το γκαράζ
της Θεσσαλονίκης και η επιτροπή που έκανε τον έλεγχο να μην καταλογίζει
ευθύνες σε ένα σκάνδαλο μεγατόνων και να μιλάμε για κάποια τιμολόγια που
αποτελούν παρωνυχίδα μιας διαχείρισης τόσων χρόνων και τόσου μεγέθους. Πέρα
από αυτά η Εκκλησία έχει τα ακίνητά της που τις έχουν αποδώσει θετικά. Θα
πρέπει ωστόσο να αξιοποιήσει με δικά της κεφάλαια για παράδειγμα τα οικόπεδα
για την ανέγερση κτιρίων ώστε να έχει κέρδη. Εδώ όμως καλό είναι να πούμε ότι
αυτά που λέγονται και γράφονται για την περιουσία της Εκκλησίας απέχουν
παρασάγγας από την πραγματικότητα. Ο τότε ΟΔΕΠ (Οργανισμός Διαχείρισης
Εκκλησιαστικής Περιουσίας) είχε μετοχές από περιουσίες μοναστηριών που
ρευστοποιήθηκαν. Άλλες οικονομίες επενδύθηκαν επ’ ονόματι των μοναστηριών.
Μέχρι τώρα η κεντρική διοίκηση των οικονομικών ασχολήθηκε με τα φιλέτα, όπως
ήταν τα οικόπεδα στη Γλυφάδα ή τη Βουλιαγμένη. Δεν ασχολήθηκαν με την
περιουσία στην περιφέρεια. Δεν υπάρχει αρχείο, με αποτέλεσμα να έχουν χαθεί
περιουσίες. Εγώ φρονώ ότι θα πρέπει η ΕΚΥΟ ( Εκκλησιαστική Κεντρική Υπηρεσία
Οικονομικών) να περιοριστεί στην περιουσία που έχει αξιοποιήσει και να
επιστραφεί στα μοναστήρια όση δεν έχει αξιοποιηθεί.
Οι εκτάσεις που έχει η ΕΚΥΟ σε όλη την Ελλάδα αναξιοποίητες, τα προσοδοφόρα
ακίνητα σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη σε συνδυασμό με τις οικονομίες της
προηγούμενης Διοικούσης Επιτροπής, είναι αρκετά για να καλύψουν τις ανάγκες
της Εκκλησίας. Άλλωστε ο ΟΔΕΠ όταν ιδρύθηκε είχε άλλο σκοπό.
Πλήρωνε αρχιερείς και ιεροκήρυκες, ενώ κατέβαλλε και τα νοσήλιά τους. Σήμερα
όλα αυτά τα έχει αναλάβει το κράτος. Επομένως με όσα έχει αξιοποιήσει αλλά και
με τις ανεγέρσεις κτιρίων μπορούν να καλυφθούν οι ανάγκες. Η επιστροφή της
περιουσίας στα μοναστήρια είναι επιπλέον και αποκέντρωση την οποία χρειάζεται
και η Εκκλησία. Άλλωστε τέτοιες κινήσεις έχουν γίνει στο παρελθόν όταν
παραχωρήθηκαν οι ιχθυοκαλλιέργειες στον Αμβρακικό στη Μητρόπολη της Πρέβεζας
και η διαχείριση των λατομείων στη Μητρόπολη Δημητριάδος.
Υπέρ του δεύτερου γάμου των κληρικών
Θα πρέπει να στηριχθεί το Οικουμενικό Πατριαρχείο και από την Εκκλησία της
Ελλάδος, σύμφωνα με τον κ. Χρυσόστομο.
ΕΡ.: Τον τελευταίο καιρό έχουν ενταθεί οι σχέσεις Εκκλησίας μας και του
Οικουμενικού Πατριαρχείου με αφορμή τη μνημόνευση του ονόματος του
Αρχιεπισκόπου στην Ελλάδα.
ΑΠ.: Εγώ το έχω πει ότι υπάρχει εκκλησιαστικό κενό στο θέμα της
μνημόνευσης του ονόματος του πρώτου. Υπάρχει ο τόμος του 1850 που έχει
υπογραφεί από το Πατριαρχείο, το υπουργείο Εξωτερικών και την Εκκλησία της
Ελλάδος. Για οποιαδήποτε αλλαγή θα πρέπει να συμφωνήσουν και τα τρία μέρη. Το
Φανάρι είναι φανερό ότι δεν θέλει να απεμπολήσει τα δικαιώματά του στις Νέες
Χώρες. Φοβάται αποδυνάμωση. Κάτι τέτοιο δεν πρέπει να συμβεί, από τη στιγμή
που ο Ελληνισμός της Πόλης έχει συρρικνωθεί. Το Πατριαρχείο κινδυνεύει να
μείνει χωρίς ποίμνιο. Εγώ διατύπωσα και τις απόψεις μου στην επιτροπή. Όμως ο
Μεσσηνίας έκανε τη δική του εισήγηση.
ΕΡ.: Τον τελευταίο καιρό γίνεται πολύς λόγος για το Ίντερνετ.
ΑΠ.: Είμαι επιφυλακτικός. Αν και η Μητρόπολις Ζακύνθου μπήκε στο
Διαδίκτυο από την αρχή, φοβούμαι ότι συμβάλλουμε στην ανάπτυξη ενός διεθνούς
βήματος που έχει τα καλά του και τα κακά του. Πρέπει να παρέχουμε στους νέους
την ευκαιρία της καλής και της κακής επιλογής.
ΕΡ.: Πολλοί κατηγόρησαν τον Αρχιεπίσκοπο για την παρουσία του σε
εκδήλωση της οργάνωσης «Ζωή».
ΑΠ.: Η επίσημη Εκκλησία δεν μπορεί να συμπράττει με την παραεκκλησία με
τη γνωστή συμπεριφορά της τελευταίας εδώ και 70 χρόνια όταν επεδίωκε: τη
διάβρωση του επισκοπικού συστήματος, την κατάρτιση οπαδών και όχι πιστών.
Πρέπει να πω ότι δεν χρειάζεται πόλεμος μαζί τους, αλλά δεν χρειάζεται και
συμπόρευση. Όλοι αυτοί θα πρέπει να υπαχθούν στην ενορία.
ΕΡ.: Τον τελευταίο καιρό πολλοί είναι αυτοί που τάσσονται υπέρ του
δεύτερου γάμου των κληρικών.
ΑΠ.: Είμαι υπέρ του δεύτερου γάμου των κληρικών. Είναι ένα θέμα που
πρέπει να το δούμε με υπευθυνότητα. Όπως είμαι υπέρ της παρουσίας του λαϊκού
συνηγόρου στις δίκες ιερέων και αρχιερέων. Σε διαφορετική περίπτωση θα έχουμε
στην Εκκλησία έλλειμμα δημοκρατίας.
ΕΡ.: Ποια πρόσωπα θα ξεχωρίζατε για την πορεία τους στην πολιτική, την
Εκκλησία και την τέχνη τον 20ό αιώνα στην Ελλάδα.
ΑΠ.: Στην πολιτική θα μπορούσα να αναφέρω τους: Ελευθέριο Βενιζέλο,
Νικόλαο Πλαστήρα, Κ. Καραμανλή, Γεώργιο και Ανδρέα Παπανδρέου. Στην Εκκλησία
για μένα ξεχώρισαν ο Δαμασκηνός και ο Σεραφείμ. Από τον χώρο της τέχνης η
Μελίνα και ο Μάνος Χατζιδάκις έχουν καταλάβει δικαιωματικά ξεχωριστή θέση.
«Υπάρχουν πολλοί που σιωπούν. Αυτούς τους λυπάμαι»
![]() |
|
Ζακύνθου Χρυσόστομος: Δεν λειτουργεί το συνοδικό σύστημα. Ο Αρχιεπίσκοπος θα |
Ο κ. Χρυσόστομος όσες φορές έκρινε ότι πρέπει να ασκήσει κριτική στον
Αρχιεπίσκοπο το έκανε.
Όμως, όπως λέει, δεν υπάρχει ομάδα στην Ιεραρχία που να αντιπολιτεύεται τον κ.
Χριστόδουλο, ενώ για όσους από τώρα προσπαθούν να αναδείξουν νέα πρόσωπα ως
διαδόχους ξεκαθαρίζει ότι τέτοια συζήτηση θα γίνει σε 30 χρόνια.
Ωστόσο, ζητεί από τον κ. Χριστόδουλο να στηριχθεί στη Σύνοδο, ενώ υποστηρίζει
ότι τα δύο αυτά χρόνια η Ιεραρχία δεν λειτούργησε σωστά.
ΕΡ.: Σας χαρακτηρίζουν ως τον άνθρωπο που ασκεί έντονη κριτική στον
Αρχιεπίσκοπο για λόγους αντιπολίτευσης.
ΑΠ.: Η Εκκλησία δεν έχει καμία σχέση με την πολιτική. Δεν υπάρχει
αντιπολίτευση. Με τον Αρχιεπίσκοπο συνεργαζόμαστε άριστα.
Όμως, ο κάθε Μητροπολίτης έχει ιστορική ευθύνη να καταθέτει την άποψή του,
έστω και αν αυτή δεν είναι αρεστή. Δεν υπάρχει συγκροτημένη ομάδα… Υπάρχουν
βέβαια και πολλοί που σιωπούν. Αυτούς τους λυπάμαι.
Σε 30 χρόνια
ΕΡ.: Είναι κάποιοι οι οποίοι προσπαθούν να αναδείξουν νέα πρόσωπα από
τον χώρο της Ιεραρχίας ως διαδόχους του κ. Χριστόδουλου.
ΑΠ.: Ο Αρχιεπίσκοπος είναι νέος. Δεν είναι σοβαρά πράγματα να γίνονται
τέτοιες συζητήσεις. Αυτό το θέμα θα μας απασχολήσει, όσους ζούμε ακόμη, σε 30
χρόνια. Κάνουν κακό στην Εκκλησία όλα αυτά. Υπάρχει άλλωστε και η ρήση «ουχί
του σπεύδοντος, ουδέ του επιδιώκοντος, αλλά του χορηγούντος».
ΕΡ.: Έχουν συμπληρωθεί περίπου δύο χρόνια από την εκλογή του νέου
Αρχιεπισκόπου. Πώς κρίνετε μέχρι σήμερα την πορεία του;
ΑΠ.: Θα έλεγα ότι αρκούν οι κριτικές που έχουν ασκήσει κατά το παρελθόν
οι δύο Μητροπολίτες Καλαβρύτων και Πειραιώς. Εγώ, όμως, έχω να πω ότι στο θέμα
της λειτουργίας του συνοδικού συστήματος δεν έχει αλλάξει τίποτε σε σχέση με
το προηγούμενο καθεστώς (λαμβάνοντας πάντα υπόψη και την ασθένεια του
Σεραφείμ). Όταν εξελέγη ο κ. Χριστόδουλος, ανακοινώθηκε από τον τότε εκπρόσωπο
Τύπου της Συνόδου ότι μεταξύ των προθέσεων του Αρχιεπισκόπου ήταν οι τακτικές
συνεδριάσεις της Ιεραρχίας και η ουσιαστική λειτουργία των Συνοδικών
Επιτροπών. Εγώ δεν διέκρινα καμία διαφορά.
Πάμε χειρότερα
Μπορώ να πω ότι πάμε ακόμη χειρότερα. Και όσες φορές συνεδριάσαμε,
εξαντληθήκαμε σε εισηγήσεις και στη δημιουργία επιτροπών επί επιτροπών χωρίς
αποτέλεσμα. Για παράδειγμα, εγώ ορίστηκα σύνδεσμος μεταξύ της Συνόδου και της
Επιτροπής των Οικονομικών. Όλον αυτόν τον καιρό δεν έγινε καμία συνάντηση και
αναγκάστηκα για τον λόγο αυτό και να καταψηφίσω τον προϋπολογισμό και να
παραιτηθώ. Θα πρέπει να καταλάβει ο κ. Χριστόδουλος ότι στην Ελλάδα δεν
πρόκειται να εφαρμοσθεί το πατριαρχικό σύστημα.
ΕΡ.: Παρά ταύτα, όμως, ο κ. Χριστόδουλος έχει φέρει την Εκκλησία στο
επίκεντρο. Ενώ η δημοτικότητά του είναι πολύ υψηλή;
ΑΠ.: Την έχει φέρει στο επίκεντρο. Για πρώτη φορά είδαμε σκίτσα και
κριτικές που δεν είναι θετικά. Εγώ όμως συμφωνώ με τον Χριστόδουλο ότι δεν
πρέπει να σιωπά σε θέματα που αφορούν την κοινωνία. Το ίδιο κάνω και εγώ.
Όμως, διαφωνώ όταν αναμειγνύεται με πράγματα που έχουν σχέση με την εξωτερική
πολιτική. Όσο για τις δημοσκοπήσεις, αυτό που έχω να πω είναι ότι κρίνονται
ανόμοια πράγματα. Όταν δεν παίρνεις επώδυνες αποφάσεις για τον λαό είναι
φυσικό να είσαι αγαπητός. Όμως, δεν είναι το ίδιο πράγμα.
Πρέπει να ξαναγίνει η Ρωσία υπερδύναμη
Θετική χαρακτηρίζει, για τις σχέσεις Ελλάδας – Τουρκίας, τη συμφωνία του
Ελσίνκι. Όπως θετική θεωρεί και την ένταξη της χώρας μας στην ΟΝΕ. Όμως, όπως
τονίζει, από λάθος της ιστορίας αναδείχτηκε η Αμερική σε μόνη υπερδύναμη, ενώ
πιστεύει πως είναι ανάγκη η Ρωσία να γίνει και πάλι δυνατή ώστε να επέλθει
ισορροπία στον κόσμο.
ΕΡ.: Τελευταίως, Ελλάδα και Τουρκία έχουν έρθει πιο κοντά. Εκτός των
σεισμών είχαμε και τη συμφωνία του Ελσίνκι. Πώς την κρίνετε;
ΑΠ.: Πρόκειται για μια θετική εξέλιξη, ώστε να περιοριστούν οι
απαιτήσεις της Τουρκίας. Η Τουρκία τώρα είναι υποχρεωμένη να ακολουθήσει ένα
συγκεκριμένο πρόγραμμα. Ένα βέτο σε τι θα μας βοηθούσε;
ΕΡ.: Και η ένταξη της Ελλάδας στην ΟΝΕ;
ΑΠ.: Εφόσον βλέπουμε μεγάλα κράτη με μεγάλες οικονομικές δυνατότητες να
είναι υπέρ της ΟΝΕ, εμάς γιατί να μας βλάψει; Είναι δικό μας θέμα να μπούμε σε
ένα σπίτι και να διατηρήσουμε τον εαυτό μας… Έχουμε την ιστορία μας, τον
πολιτισμό μας.
ΕΡ.: Εκτός από την Ενωμένη Ευρώπη, υπάρχει και η Αμερική που είναι μόνη
υπερδύναμη…
ΑΠ.: Τραγικά λάθη της ιστορίας ανέδειξαν την Αμερική σε υπερδύναμη και
της έδωσαν το δικαίωμα να επεμβαίνει χωρίς να ρωτάει κανέναν.
Πρέπει οπωσδήποτε να υπάρξει και δεύτερη υπερδύναμη, για να υπάρχει ισορροπία.
Η Ρωσία μπορεί να γίνει και πάλι υπερδύναμη. Παλιά εκεί ο λαός δεν πεινούσε,
αλλά δεν μπορούσε να έχει ό,τι θέλει, ενώ σήμερα υπάρχουν τα πάντα και δεν
μπορεί να τα αγοράσει.















