Οι κυρίες σήμερα πάνε και στο Διάστημα!

«Πώς θέλετε να σας προσφωνήσω, κυρίες ή κορίτσια;». Η απάντηση στο
παιχνιδιάρικο ερώτημα του ακαταμάχητου γόη – πρωθυπουργού του Καναδά Πιέρ
Τριντό προς το γυναικείο ακροατήριό του ήταν μάλλον κοφτή: «Γυναίκες, έτσι να
πεις», του φώναξαν.

Εκεί, στα μέσα της δεκαετίας του ’70 και για λίγα χρόνια ακόμη, το γυναικείο
κίνημα βρέθηκε στην ακμή του, στην πιο μαζική και αγωνιστική φάση του. Με
αρχές και αιτήματα ισότητας που στην ουσία συμπυκνώνονταν σε ένα, την
κατάργηση των διακρίσεων εις βάρος των γυναικών στην οικογένεια, στην εργασία,
στις ευκαιρίες, στην κοινωνία. Σήμερα μοιάζει πολύ μακρινό ­ και σχεδόν
απίστευτο ­ πως χρειάστηκε τουλάχιστον μισός αιώνας αγώνων για να αποκτήσουν
δικαίωμα ψήφου οι γυναίκες στις περισσότερες χώρες της Δύσης και εξωφρενικό
πως υπάρχουν χώρες όπου ο άνδρας ψηφίζει και για τις γυναίκες του σπιτιού!

Το αξιοπερίεργο, όμως, είναι πως η λεγόμενη γυναικεία χειραφέτηση και η
αυτονόητη προώθηση της αρχής της ισότητας των φύλων αφήνει όχι τη γενική
αίσθηση της κοινωνικής δικαιοσύνης και της προσέγγισης ­ με σεβασμό ­ των
ανθρωπίνων δικαιωμάτων, αλλά την απορία και την αμηχανία στις τάξεις των
ανδρών για την «ανατροπή» που συντελέστηκε. Λίγο – πολύ, οι άνδρες αισθάνονται
θύματα των αλλαγών που επήλθαν και το περιεχόμενο του φεμινισμού ταυτίζεται
γι’ αυτούς με κάποιες ακρότητες και παρεκκλίσεις που σποραδικά εμφανίσθηκαν,
στο όνομα τάχα της γυναικείας απελευθέρωσης. Αλλά ποιο κοινωνικό κίνημα και
ποια επανάσταση δεν είχαν παρεκκλίσεις σε μια διαδρομή δεκαετιών; Και γιατί,
άραγε, απ’ όλες τις ­ πολύ σοβαρές ­ μάχες που οι γυναίκες έδωσαν στον 20ό
αιώνα, οι άνδρες βολικά επιλέγουν να μνημονεύουν το κάψιμο του
σουτιέν-χάπενινγκ σε κάποιες «προωθημένες» στιγμές που έγινε παντιέρα των
πολέμιων της ισότητας…

Καλοκαίρι του 1920, τρεις γυναίκες, απολαμβάνουν τη θάλασσα, ανάβοντας τσιγάρο

Αν υπάρχει απάντηση για την κρίση που σήμερα πολλοί άνδρες μέσης ή και
μεγαλύτερης ηλικίας περνούν στη σχέση τους όχι πια με το γυναικείο κίνημα αλλά
με τις γυναίκες, θα πρέπει να αναζητηθεί στη δυσκολία αποδοχής πως οι γυναίκες
μπορούν να σταθούν μόνες, δίχως την άδεια ή την κατά παραχώρηση υποστήριξή
τους. Για να είναι κανείς δίκαιος, η συμφιλίωση με την ισότητα δεν είναι
εύκολη υπόθεση. Ίσως ούτε και για αρκετές γυναίκες. Προϋποθέτει μιαν ωριμότητα
που δεν εκβιάζεται, αλλά είναι προϊόν παραδοχής πως η γυναίκα δικαιούται να
μην είναι παρακολούθημα παρά ισότιμη σύντροφος και πως η αυτονομία και η
άσκηση δικαιωμάτων σε όλους τους τομείς υπήρξε ανέκαθεν ένα ανδρικό προνόμιο
παρατεταμένης αδικίας εις βάρος της, κάτι που καμιά προηγμένη δημοκρατία ή
κοινωνική συνείδηση δεν μπορεί να αποδέχεται.

Φοβίζουν σήμερα οι οικονομικά ανεξάρτητες γυναίκες, αυτές που ξεχωρίζουν στον
χώρο της εργασίας τους και αυτές που διεκδικούν το ίδιο μαχητικά με τους
άνδρες; Αναμφίβολα φοβίζουν, αλλά το πρόβλημα δεν βρίσκεται σε αυτές, παρ’ όλο
που και γι’ αυτές είναι πικρό να νιώθουν πως φοβίζουν. Άλλωστε, το αίτημα και
η ανάγκη της συντροφικότητας στη βάση του αμοιβαίου σεβασμού ποτέ δεν
παρασιωπήθηκε στους αγώνες τους. Παρερμηνεύτηκε, διαστρεβλώθηκε και σήμερα
ακόμη αμφισβητείται.

Στις νεώτερες γενιές μπορεί ­ και αυτό είναι η ελπίδα ­ να μη χρειάζεται
κανείς ­ άνδρας ή γυναίκα ­ να αποδείξει τίποτε. Ούτε ότι ο άνδρας παραμένει
ικανός συνεχιστής του αρχέτυπου του «κυνηγού» που πρέπει να υπερέχει για να
νιώθει ασφαλής, ούτε ότι η γυναίκα εννοεί την αυτονομία και την καταξίωσή της
δίχως αντιπαράθεση προς τον άνδρα ­ ή, το χειρότερο, με την οικειοποίηση
κάποτε μιας συμπεριφοράς «παραδοσιακά ανδρικής». Σε μια κοινωνία ούτως ή άλλως
ανταγωνιστική, οι ισορροπίες ­ θα πει κανείς ­ είναι δύσκολες. Όχι όμως και ανέφικτες.

Η βία, όμως, δεν τελειώνει

Πώς το είχε γράψει ­ και τραγουδήσει ­ ο Σαββόπουλος; Πως ο άνδρας και η
γυναίκα δεν είναι ίσοι, «γιατί η γυναίκα είναι ανώτερη»! Προφανώς ήθελε να
απονείμει φόρο τιμής ­ σαν από τύψεις για την παραγνώριση της αξιοσύνης της ­
στη γυναίκα. Εντάξει, Σαββόπουλος είναι, τραγουδοποιός, υπερβατικός,
συμβολικός. Όμως η σταδιακή ­ και επώδυνη ­ αναγνώριση της ισοτιμίας
συνοδεύτηκε από ευεργετήματα για τον άνδρα.

Σουφραζέτες διαδηλώνουν για το δικαίωμα στην ψήφο, την άνοιξη του 1917

Η σύνταξη χηρείας, λόγου χάριν, και το δικαίωμα ασφάλισης τού άνδρα από τη
γυναίκα, όπως και των παιδιών.

Ίσως χρειαστεί να περάσουν χρόνια για να φανεί πως η ισότητα είναι κατάκτηση
και για τα δύο φύλα. Στο μεταξύ ­ και δυστυχώς ­ η βία ­ και η συμβολική ­ εις
βάρος των γυναικών θα ασκείται στις κοινωνίες «ενός κατώτερου Θεού», πάει να
πει στο μεγαλύτερο μέρος του κόσμου, τού κατ’ ευφημισμόν «υπό ανάπτυξη». Αλλά
αυτά είναι κοινός τόπος, ακούγονται μόνον ­ και όλο και αραιότερα ­ στις
διεθνείς συναντήσεις γυναικών και ελάχιστα πια προκαλούν το ενδιαφέρον των
μέσων μαζικής ενημέρωσης. Περισσότερο διαβάζεται ή εντυπωσιάζει το ρεπορτάζ
για την πρώτη γυναίκα που θα σταλεί με επανδρωμένο διαστημόπλοιο στον Άρη, το 2020…

Ο Ιωάννης Γουτεμβέργιος, ο Γερμανός χρυσοχόος που ανακάλυψε την τυπογραφία,
είναι ο Άνθρωπος της Χιλιετίας, σύμφωνα με διεθνή δημοσκόπηση που
πραγματοποίησαν οι «Κυριακάτικοι Τάιμς». Ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ τον ακολουθεί στη
δεύτερη θέση.

Σε μια άλλη δημοσκόπηση σημαντικότερος διανοητής της χιλιετίας αναδείχθηκε ο
Καρλ Μαρξ, σημαντικότερος πολιτικός ηγέτης ο Μαχάτμα Γκάντι, σημαντικότερος
καλλιτέχνης ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, καλύτερο μουσικό γκρουπ οι Μπιτλς,
καλύτερος τραγουδιστής ο Έλβις Πρίσλεϊ και καλύτερη τραγουδίστρια η Μαντόνα,
σημαντικότερος επιστήμονας ο Αλβέρτος Αϊνστάιν, καλύτερη ταινία του αιώνα «Ο
τρίτος άνθρωπος», καλύτερο τραγούδι το «Yesterday» των Μπιτλς, καλύτερος
ποδοσφαιριστής ο Πελέ και καλύτερη ατάκα από ταινία το «Αισθάνεσαι τυχερός,
πανκ;» διά στόματος Κλιντ Ίστγουντ στον «Βρώμικο Χάρι».

Δημοσκοπήσεων συνέχεια. Ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ αναδείχθηκε ως ο σημαντικότερος
συγγραφέας της χιλιετίας σε γκάλοπ του BBC και τον ακολούθησαν η Τζέιν Όστιν,
ο Τζορτζ Όργουελ, ο Κάρολος Ντίκενς, ο Τζόις, ο Ντοστογιέφσκι, ο Θερβάντες και
ο Τουέιν. Όσον αφορά τις γυναικείες προσωπικότητες της χιλιετίας, η Ίντιρα
Γκάντι ήρθε πρώτη σε αντίστοιχη δημοσκόπηση και την ακολούθησαν η βασίλισσα
Ελισάβετ Α’, η μητέρα Τερέζα, η Μαρία Κιουρί, η Ιωάννα της Λωραίνης, η Βιρμανή
ηγέτις Αουνγκ Σαν Σου Κιού, η Μάργκαρετ Θάτσερ, ενώ στην όγδοη θέση
αναδείχθηκε «η καθημερινή γυναίκα».

Η ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΜΑΟ ΚΟΣΤΙΣΕ ΤΗ ΖΩΗ ΣΕ ΧΙΛΙΑΔΕΣ ΚΙΝΕΖΟΥΣ

Το… λάθος «ενός μεγάλου προλετάριου επαναστάτη»

Ο Μάο Τσετούνγκ λάτρευε το κολύμπι. Στα νιάτα του θεωρούσε ότι είναι τρόπος
για τη βελτίωση της φυσικής κατάστασης των συμπατριωτών του και σε ένα από τα
πρώτα του ποιήματα αναφερόταν στην απόλαυση που νιώθει κάποιος ανάμεσα στα
κύματα. Ως νέος μαζί με τους φίλους του κολυμπούσε στα ποτάμια της ιδιαίτερης
πατρίδας του, πριν ασχοληθεί με τις προκλήσεις που αντιμετώπιζε η Κίνα. Μετά
το 1955, όταν είχε περάσει τα 60 και βρισκόταν στο ζενίθ της πολιτικής του
δύναμης ως ο αδιαμφισβήτητος ηγέτης της πολυπληθέστερης χώρας του κόσμου,
συνέχιζε να κολυμπά ανελλιπώς στη μεγάλη κλειστή πισίνα που είχε φτιαχτεί για
τα στελέχη του κόμματος, στις ταραγμένες ακτές της Βόρειας Κίνας, παρά τις
προειδοποιήσεις των ανδρών της ασφάλειάς του, ή στα μολυσμένα ποτάμια της
Νότιας Κίνας παρά τις αντιρρήσεις των γιατρών του. «Μάλλον φοβάστε ότι θα
πνιγείτε», έλεγε στους συνοδούς του. «Μην το σκέφτεστε, γιατί τότε θα συμβεί
πραγματικά. Εάν δεν το σκέφτεστε, δεν θα γίνει».

Ο ίδιος έδειξε και με τη ζωή του ότι δεν το σκεφτόταν ποτέ. Οι αντίπαλοί του
ήταν αναρίθμητοι: οι μιλιταριστές που είχαν δεχθεί επιθέσεις από την καυστική
πένα του, οι αντίπαλοί του στο κόμμα που τον κατηγορούσαν για τη συμπάθειά του
στους εθνικιστές της Κουομιντανγκ, οι τσιφλικάδες που αντιδρούσαν στη
φιλοαγροτική ρητορική του, ο Τσανγκ Καϊσεκ, οι Ιάπωνες, οι Αμερικανοί, οι Σοβιετικοί.

Ο Μάο Τσετούνγκ λάτρευε το κολύμπι. Σε ένα από τα πρώτα του ποιήματα αναφερόταν στην απόλαυση που νιώθει κάποιος ανάμεσα στα κύματα

Ο Μάο γεννήθηκε τον Δεκέμβριο του 1893, εργάστηκε στα χωράφια του πατέρα του
και γρήγορα άφησε την οικογένειά του και στράφηκε στις σπουδές ­ νομικά,
επιχειρήσεις, ιστορία και λογοτεχνία τράβηξαν το ενδιαφέρον του και γρήγορα
ασχολήθηκε και με την πολιτική. Εμπνευστής της Μεγάλης Πορείας που έφερε τους
κομμουνιστές στην εξουσία, άρχισε μετά το 1957 ­ σύμφωνα και με τη σημερινή
επίσημη κινεζική γραμμή ­ να υιοθετεί μια σειρά μέτρων όπως το Μεγάλο Άλμα
προς τα Εμπρός και την Πολιτιστική Επανάσταση, που στοίχισαν τη ζωή σε
εκατομμύρια Κινέζους.

Το ψήφισμα της ηγεσίας του κινεζικού Κ.Κ. που υιοθετήθηκε το 1981 αναφέρει ότι
«η προσωπική αυθαιρεσία του Μάο υπονόμευσε σταδιακά τον δημοκρατικό
συγκεντρωτισμό στη ζωή του κόμματος, ενώ η προσωπολατρία γινόταν όλο και πιο
σοβαρή». Στην ίδια απόφαση χαρακτηρίζεται η Πολιτιστική Επανάσταση ως η
μεγαλύτερη καταστροφή για το κόμμα, το κράτος και τον λαό, την κύρια ευθύνη
της οποίας φέρει «ο σύντροφος Μάο παρότι σε τελευταία ανάλυση δεν ήταν παρά το
λάθος ενός μεγάλου προλετάριου επαναστάτη». Που όμως, απ’ ό,τι φαίνεται,
ξέχασε γρήγορα τα διδάγματα του Σανγκ Γιανγκ, ενός Κινέζου πολιτικού του 4ου
αιώνα π.Χ. που θαύμαζε και ο οποίος έγραφε: «Χίλια άτομα που λένε “Ναι, ναι”
δεν αξίζουν όσο ένας άνθρωπος που φωνάζει τολμηρά “Όχι”».