ΑΦΙΕΡΩΜΑ Ο ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ 20ος ΑΙΩΝΑΣ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ 1952

Στις 4.12 ξημερώνοντας Κυριακή, 30 Μαρτίου 1952, στον «συνήθη τόπο των
εκτελέσεων, όπισθεν του νοσοκομείου “Σωτηρία”» εκτελέσθηκε «εν ψυχρώ», και εν
αγνοία του, η πολιτική ειρήνευσης του Νικόλαου Πλαστήρα. Παρακράτος,
Αμερικανοί και Ανάκτορα, έδρασαν ως συνωμότες, αγνόησαν τον υπεύθυνο
πρωθυπουργό και ώθησαν την «τακτική του αίματος» στα απώτατα όρια. Στο
πολιτικό ρεπορτάζ των εφημερίδων της 31ης Μαρτίου 1952, σημειώνεται με έμφαση
η πληροφορία­ ουδέποτε δε αυτό έχει διαψευσθεί ή ανασκευασθεί ­ ότι «αι
γενόμεναι την πρωίαν της χθες εκτελέσεις των στελεχών του ΚΚΕ, Νίκου
Μπελογιάννη, Δ. Μπάτση, Ηλ. Αργυριάδη και Ν. Καλούμενου, κατέλαβον εξ
απροόπτου, όχι μόνον τους βουλευτάς των κυβερνητικών κομμάτων, αλλά και την
ιδίαν την κυβέρνησιν. Οι αρμόδιοι υπουργοί δεν επληροφορήθησαν τας εκτελέσεις,
παρά μόνον αφού αύται έγιναν». Η δυσφορία στους κόλπους της ΕΠΕΚ, του κόμματος
του πρωθυπουργού, Ν. Πλαστήρα, υπήρξε εντονότατη. Ο υπουργός Συντονισμού, Γ.
Καρτάλης υπέβαλε την παραίτησή του, ενώ αμφιβολίες διατυπώθηκαν για τον ρόλο
του υπουργού Δικαιοσύνης, Δ. Παπασπύρου, χωρίς την γνώση του οποίου, τυπικά,
δεν ήταν δυνατόν να γίνουν οι εκτελέσεις. Ο Δ. Παπασπύρου, διαβεβαίωνε το πρωί
της Κυριακής και είκοσι λεπτά μετά την εκτέλεση των «4», τον «υπαρχηγό» της
ΕΠΕΚ Σάββα Παπαπολίτη, ότι δεν γνωρίζει περί του χρόνου της εκτέλεσης και ότι
«εν πάση περιπτώσει δεν είχεν γίνει τίποτε σχετικώς».

Είναι ενδεικτικό του κλίματος της εποχής, που αποκαλύπτει ποιος «κυβερνούσε
αυτόν τον τόπο», ότι ο πρωθυπουργός, Ν. Πλαστήρας, και μετά την απόρριψη από
το Συμβούλιο Χαρίτων της αίτησης για αναστολή των εκτελέσεων, με επιστολή του
στον βασιλιά Παύλο, ζητούσε την απονομή χάριτος, αν όχι και για τους «4»,
τουλάχιστον για τους δύο από τους καταδικασθέντες, χωρίς, όμως να
διευκρινίζεται στα δημοσιεύματα υπέρ ποίων εζήτησε την «επιείκειαν του Βασιλέως».

Πώς έγινε, όμως, η εκτέλεση του Νίκου Μπελογιάννη και των συντρόφων του «υπό
το φως των προβολέων των αυτοκινήτων πίσω από τη Σωτηρία»;

Στο σύνολό του ο αθηναϊκός Τύπος συμπίπτει στην περιγραφή των σκηνών πριν και
κατά την εκτέλεση.

Σκίτσο του Πικάσο για τον Μπελογιάννη «Το παιδί με το γαρύφαλλο»

«Η απόφασις της εκτελέσεως ετηρήθη απολύτως μυστική. Αι αρμόδιαι αρχαί από τας
οποίας εζήτουν εναγωνίως πληροφορίας οι δημοσιογράφοι έδιδον αορίστους και
παραπλανητικάς πληροφορίας, μεταξύ των οποίων υπεγραμμίζετο ιδιαιτέρως ότι ο
τουφεκισμός των κομμουνιστών δεν επρόκειτο να γίνη προ της αυγής της σημερινής
Δευτέρας. Μέχρι της 1ης πρωινής της Κυριακής εν πάση περιπτώσει ουδεμία
κινητοποίησης είχε γίνει προδικάζουσα την εκτέλεσιν. Αιφνιδίως ολίγον προ της
2ας πρωινής ήρχισαν να λαμβάνωνται διάφορα έκτακτα μέτρα των στρατιωτικών και
αστυνομικών αρχών. Δύναμις αστυνομικών ετοποθετήθη προ της κεντρικής εισόδου
των φυλακών Καλλιθέας, όπου εκρατούντο οι μελλοθάνατοι.

Άλλοι αστυφύλακες απέκλεισαν όλας τας οδούς αι οποίαι έφερον προς τας φυλακάς
και απηγόρευσαν την προσέγγισιν παντός ιδιώτου εις αυτάς. Από της 3ης πρωινής
ήρχισαν να καταφθάνουν αυτοκίνητα με στρατιώτας και αξιωματικούς της ΑΣΔΑΝ ως
και αστυνομικά τοιαύτα. Έξωθι των φυλακών εστάθμευσε μετ’ ολίγον και το υπ’
αριθμόν 99 αυτοκίνητον της Χωροφυλακής με την “κλούβαν” διά του οποίου θα
μετεφέροντο εις τον τόπον της εκτελέσεως οι τέσσαρες κομμουνισταί. Την ιδίαν
περίπου ώραν επιβαίνων τζιπ έφθασε και εισήλθεν εις τας φυλακάς ο Βασιλικός
Επίτροπος του Στρατοδικείου κ. Αθανασούλης, συνοδευόμενος από δύναμιν
χωροφυλάκων του Τμήματος Μεταγωγών.

Ο κ. Αθανασούλης διέταξε τον αρχιφύλακα των φυλακών να εξυπνήση τους
Μπελογιάννην, Καλούμενον, Μπάτσην και Αργυριάδην, διότι ούτοι, ως του
ανεκοίνωσεν επρόκειτο να εκτελεσθούν.

­ Ετοιμασθήτε γιατί θα φύγετε, τους είπε ο αρχιφύλαξ.

­ Πού θα μας πάνε; ρώτησε ο Καλούμενος.

­ Στο Τμήμα Μεταγωγών κι από κει σε άλλες φυλακές.

Όταν εξήλθον όμως, εις το προαύλιον και αντίκρυσαν εις κάποιο σημείον αυτού
έναν ιερέα των φυλακών κατάλαβαν περί τίνος επρόκειτο. Αγουροξυπνημένοι,
ατημέλητα ντυμένοι, αξύριστοι και χλωμοί από τον φόβον του θανάτου, έρριψαν
απλανή βλέμματα γύρωθεν.

Από τα κιγκλιδώματα των παραθύρων των άλλων κελλιών ενεφανίσθησαν αι μορφαί
διαφόρων κρατουμένων.

­ Μας πάνε για εκτέλεσι; ρώτησε ο Καλούμενος.

­ Μας πάνε για καθαρό αέρα! απεκρίθη ο Μπελογιάννης, ειρωνευόμενος.

Εις μίαν στιγμήν ηκούσθη μία σπαρακτική γυναικεία κραυγή:

­ Νίκο μου, θα ‘ρθω κι εγώ μαζί σου!

Ήτο η Ιωαννίδου, η φίλη του Μπελογιάννη, η οποία έχει αποκτήσει μαζί του και
ένα παιδί. Ο Μπελογιάννης εστράφη προς τον παριστάμενον Βασιλικόν Επίτροπον.

­ Μου επιτρέπετε ν’ αποχαιρετήσω τη γυναίκα μου; ρώτησε.

Ο κ. Αθανασούλης το επέτρεψε. Ο μελλοθάνατος υπό συνοδείαν πήγε εις το κελλί
της ιωαννίδου, έβγαλε το ρολόι του, της το έδωσε και την φίλησε. Της είπε
μερικά λόγια τα οποία δεν ηκούσθησαν και την απεχαιρέτησε. Αυτή ανελύθη εις λυγμούς.

­ Θέλω να πεθάνω κι εγώ μαζί σου! φώναζε.

Ο Δημ. Μπάτσης ήτο παραδόξως ψύχραιμος. Τα κλάμματα της Ιωαννίδου φαίνεται ότι
τον ενόχλησαν. Εις μίαν στιγμήν εστράφη προς το μέρος της προφανώς εκνευρισθείς.

­ Άντε, πάψε! της φώναξε. Δεν μας χρειάζονται οι κλάψες σου…

Ύστερα έδωκε χρήματα και του αγόρασαν ένα κουτί τσιγάρα και σπίρτα. Εζήτησε
μια καραμέλα. Του την έδωσαν και άρχισε να την μασσάη.

Ο Μπελογιάννης συνεκράτει την ψυχραιμίαν του. Εκείνος ο οποίος τον ενδιέφερε
περισσότερον ήτο φαίνεται ο Καλούμενος, ο οποίος τα είχε κυριολεκτικώς χαμένα.
Το βλέμμα του ήτο γεμάτο φόβον και έτρεμε. Ο Μπελογιάννης του μιλούσε συνεχώς
διά να τον ενθαρρύνη. Εκείνος όμως άφηνε κάθε τόσο το κεφάλι του να πέφτη στο
στήθος και δεν έδιδε απάντησιν. Εφαίνετο ότι δεν ήκουε τα όσα του εψιθύριζεν ο
σύντροφός του.

Υπό το φως των προβολέων…

Εις τας 4 παρά 10 απεβιβάσθησαν από το αυτοκίνητον οι κομμουνισταί.

Οι μελλοθάνατοι είχον τοποθετηθή ο εις πλάι του άλλου. Δεξιά και αριστερά
ήταν ο Αργυριάδης και ο Μπάτσης. Εις το μέσον ο Μπελογιάννης και ο Καλούμενος…

Εις τας 4.12 ακριβώς ο επί κεφαλής του αποσπάσματος αξιωματικός έδωκε το
παράγγελμα «Πυρ!» και ηκούσθη η ομοβροντία. Οι 4 κατάδικοι εσωριάσθησαν εις το
έδαφος. Ολίγας στιγμάς κατόπιν εδόθησαν εις αυτούς αι χαριστικαί βολαί.

Ηκούσθηκαν 12 εν συνόλω βολαί, γεγονός εκ του οποίου εξάγεται το συμπέρασμα
ότι εδόθησαν τρεις εις έκαστον.

Πρώτη εμφάνιση της Ειρήνης Παπά

Η Ειρήνη Παπά σε φωτογραφία εποχής

ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ του 1952 ο ιταλικός Τύπος φιλοξενεί μακροσκελή ρεπορτάζ για την
νεοεμφανιζόμενη Ελληνίδα ηθοποιό Ειρήνη Παπά, τα οποία αναδημοσιεύονται και
από τις ελληνικές εφημερίδες.

Γράφουν «ΤΑ ΝΕΑ» της 11ης Ιουνίου 1952:

Ο Ιταλικός Τύπος εξακολουθεί να ασχολήται με την Ελληνίδα ηθοποιόν του
κινηματογράφου Ειρήνην Παπά, την οποίαν χαρακτηρίζει όχι μόνον ως ωραίαν αλλά
και ως εξαιρετικώς συμπαθή.

Η Ειρήνη Παπά έχει καταστή η γυναίκα της ημέρας και η φωτογραφία της
δημοσιεύεται εις όλα σχδόν τα ευρωπαϊκά και αμερικανικά περιοδικά. Τελευταίως
διαδίδεται ευρύτατα ότι Ιταλός παραγωγός κινηματογραφικών ταινιών θα την
λανσάρη ως την ωραιοτέραν ηθοποιόν της οθόνης, αναθέτων εις αυτήν
σπουδαιοτάτους ρόλους, όπως ο ρόλος της Ελένης της Τροίας ή της Κλεοπάτρας.
Παρά τον θόρυβον ο οποίος έγινεν εσχάτως σχετικώς με ένα δήθεν ειδύλλιόν της
μετά του περιβοήτου Αλή Χάν, το γεγονός είναι, όπως γράφει ιταλικό περιοδικόν,
ότι η Ελληνίς καλλιτέχνις ζη αρμονικώτατα με τον σύζυγόν της και η ιδία
εδήλωσεν ότι δεν έχει καμμίαν πρόθεσιν να τον διαζευχθή. Ψευδή συνεπώς ήσαν
όλα τα διαδοθέντα περί ειδυλλίου της με τον Ινδόν πρίγκηπα. Ως γνωστόν, αι
σχετικαί διαδόσεις είχαν οργιάσει μεταξύ των κύκλων του κινηματογραφικού
φεστιβάλ των Καννών, των πλουσίων Ελλήνων της Κυανής Ακτής και των πάσης
εθνικότητος πολυταλάντων ανέργων της γαλλικής Ριβιέρας.

Πολλοί διερωτώνται διατί η Ειρήνη Παπά δεν ενεφανίσθη ποτέ με μαγιώ εις τας
Κάννας. Και το γεγονός αυτό εσχολιάσθη υπό των γνωστών κύκλων. Οι αντίπαλοι
της Ειρήνης Παπά και οι φίλοι της αντιζήλου της Υβόν ντε Κάρλο ­ διά την
οποίαν λέγεται ότι ο Αλή Χάν την εγκατέλειψεν διά να στραφή προς την Ειρήνην ­
διέδωσαν ότι έχει άσχημα και στραβά πόδια. Αντιθέτως, κατά γενικήν
αναγνώρισιν, η Ειρήνη Παπά είναι ωραιοτάτη με βραδυνή τουαλέττα και εις τον
χορόν των “μικρών λευκών κλινών” εις το Παρίσι, είχε το μεγαλύτερον “σουξέ”».