Κάνει «γλυκά μάτια» ο Τζεμ για τη σύνοδο του Ελσίνκι

Η Σύνοδος Κορυφής του Ελσίνκι… ξεκίνησε ήδη από χθες, καθώς η ελληνική
πλευρά δίνει την τελική της μάχη για την επίτευξη των τριών προϋποθέσεων που
θα της επιτρέψουν να πει το «ναι» στην τουρκική υποψηφιότητα.

Την ίδια στιγμή, ο Ισμαήλ Τζεμ, ένα 24ωρο μετά την αναφορά του στα κοινοτικά
κείμενα που αποδέχεται η Τουρκία, αποσαφήνισε ρητώς ότι εννοεί τη δικαιοδοσία
του Δικαστηρίου της Χάγης για την επίλυση των διαφορών στο Αιγαίο, όπως
ορίζεται στην Ατζέντα 2000. Ταυτοχρόνως, προειδοποίησε και τους συμπατριώτες
του να μην είναι υπερβολικά αισιόδοξοι για την αποδοχή της τουρκικής
υποψηφιότητας στο Ελσίνκι.

Στην Αθήνα, η Κυβερνητική Επιτροπή συνεδρίασε για τη Σύνοδο Κορυφής του
Ελσίνκι και αποφάσισε ομοφώνως πως, εάν δεν υπάρξουν σαφείς δεσμεύσεις, η
Ελλάδα δεν θα συναινέσει στην τουρκική υποψηφιότητα.

Τρία κείμενα

Η φινλανδική προεδρία, που έχει αναλάβει το δύσκολο έργο του συμβιβασμού των
διαφορετικών απόψεων, είχε ακόμη μια διαβούλευση με την ελληνική πλευρά: ο
Φινλανδός υφυπουργός Εξωτερικών Γκάακο Μπλόμπεργκ συναντήθηκε με τον Γιώργο
Παπανδρέου. Σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, ο κ. Μπλόμπεργκ παρουσίασε στον κ.
Παπανδρέου τρία γραπτά κείμενα που προτείνονται από την προεδρία για τα τρία
θέματα που έχει θέσει η Ελλάδα: την απρόσκοπτη ένταξη της Κύπρου, την
αναγνώριση της δικαιοδοσίας του Δικαστηρίου της Χάγης από τις υποψήφιες χώρες
και τον «οδικό χάρτη» που θα συνοδεύει την τουρκική υποψηφιότητα.

Η ελληνική πλευρά δεν έμεινε ικανοποιημένη από τις συγκεκριμένες διατυπώσεις,
αλλά εκτιμά ότι υπάρχουν ακόμη περιθώρια βελτίωσης. Από σήμερα το μεσημέρι,
άλλωστε, το βάρος της διαπραγμάτευσης πέφτει στους ώμους του ιδίου του κ.
Σημίτη, ο οποίος στη συνάντησή του με τον Φινλανδό πρωθυπουργό κ. Λιπόνεν ­
στις 2.30 ­ θα ξεκαθαρίσει για άλλη μια φορά ότι οι προϋποθέσεις που θέτει
πρέπει να ικανοποιηθούν ­ αλλιώς «η τουρκική υποψηφιότητα δεν θα προχωρήσει».
Κυβερνητικές πηγές έλεγαν ότι ο Φινλανδός πρωθυπουργός έχει εξουσιοδοτηθεί από
τους «μεγάλους» της Ένωσης ­ συμμάχους των ελληνικών θέσεων και αντιπάλους ­
να διαπραγματευθεί σχεδόν εν λευκώ τις διατυπώσεις.

Μέχρι στιγμής, η πλειοψηφία των εταίρων φέρεται να δέχεται ότι πρέπει να
υπάρξει κάποια διατύπωση για την κυπριακή ένταξη ­ ωστόσο, δεν έχει επέλθει
συμφωνία για το περιεχόμενό της, καθώς πολλοί αντιδρούν στη ρητή αναφορά για
ένταξη της νήσου ακόμη κι αν δεν έχει επιλυθεί το Κυπριακό.

Η Ατζέντα 2000

Στο δεύτερο αίτημα της ελληνικής πλευράς ­ την αναγνώριση του Δικαστηρίου της
Χάγης από τις υποψήφιες χώρες ­ τα πράγματα είναι κάπως καλύτερα, μετά και τις
σχετικές παρεμβάσεις του κ. Τζεμ. Ωστόσο, η Αθήνα επιθυμεί και έναν χρονικό
προσδιορισμό, καθώς η Ατζέντα 2000 ορίζει απλώς πως η αναγνώριση του
Δικαστηρίου πρέπει να γίνει πριν από την ένταξη (και η Τουρκία μπορεί να γίνει
μέλος σε… είκοσι χρόνια).

Το τρίτο αίτημα της ελληνικής πλευράς ­ ένας δεσμευτικός «οδικός χάρτης» που
θα συνοδεύει την τουρκική υποψηφιότητα ­ συναντά τις περισσότερες αντιδράσεις,
καθώς οι περισσότεροι εταίροι δεν θέλουν ούτε να ακούνε για έναρξη ενταξιακών
διαπραγματεύσεων με την Τουρκία. Περιορίζονται έτσι επί του παρόντος σε μια
γενική διατύπωση, που αναφέρεται στα κριτήρια της Κοπεγχάγης.

Ο ίδιος ο κ. Σημίτης, μετά τη συνεδρίαση της Κυβερνητικής Επιτροπής, επανέλαβε
ότι «είναι αναγκαίο να υπάρχουν καθαρές θέσεις ως προς τους τρόπους και τους
κανόνες της συμπεριφοράς όλων των συμμετεχόντων ­ των Ευρωπαίων εταίρων μας,
της Ελλάδας, της Τουρκίας ­ ώστε να οδηγηθούμε σε λύσεις και όχι σε αδιέξοδα
από τη νέα αυτή σχέση της Τουρκίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση».

Στη συνεδρίαση του Οργάνου, τα κυβερνητικά στελέχη ξεκαθάρισαν ότι με την
έννοια «καθαρές θέσεις» θα πρέπει να εννοηθούν αποφάσεις των «15» ­ και
διατυπώσεις ­ που δεν θα επιδέχονται πολλαπλών ερμηνειών.

Η συζήτηση του Πρωθυπουργού και των κορυφαίων στελεχών δεν εισήλθε σε
λεπτομέρειες της διαπραγμάτευσης, καθώς εκτιμήθηκε ότι ο κ. Σημίτης πρέπει να
έχει ευχέρεια κινήσεων και «λυτά τα χέρια». Μάλιστα, όπως έλεγαν κυβερνητικές
πηγές, ορισμένοι υπουργοί ­ ο Γιάννος Παπαντωνίου, η Βάσω Παπανδρέου, ο
Γεράσιμος Αρσένης, ο Άκης Τσοχατζόπουλος ­ είπαν στον κ. Σημίτη ότι του έχουν
απόλυτη εμπιστοσύνη και θα τον στηρίξουν όποια κι αν είναι η έκβαση του Ελσίνκι.

Δύο κινήσεις

Στην άλλη όχθη του Αιγαίου, στην Τουρκία, ο Ισμαήλ Τζεμ με δύο κινήσεις του ­
μια συνέντευξη στο Ρώυτερ και μια ομιλία στον σύνδεσμο Τούρκων βιομηχάνων ­
έδωσε το στίγμα της πολιτικής του (και των ορίων της Άγκυρας) αναφορικά με την
τουρκική υποψηφιότητα.

Στο διεθνές πρακτορείο ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών προειδοποίησε τους
«αισιόδοξους» συμπατριώτες του να είναι πιο συγκρατημένοι εν όψει του Ελσίνκι.
«Υπάρχει ­ είπε ­ μια πιθανότητα η Σύνοδος του Ελσίνκι να μην αποδεχθεί την
υποψηφιότητα της Τουρκίας ή η προσφορά της υποψηφιότητας να συνοδευθεί με
όρους οι οποίοι δεν θα είναι αποδεκτοί από εμάς».

Στον σύνδεσμο Τούρκων βιομηχάνων, την TUCIAD, ο Ισμαήλ Τζεμ ξεκαθάρισε τα όσα
είπε στη «Μιλιέτ» για την αποδοχή του περιεχομένου της Ατζέντας 2000 ­ ενός
κειμένου που ορίζει ότι οι συνοριακές διαφορές πρέπει να επιλύονται ειρηνικά
με τρόπους που περιλαμβάνουν το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης. Σημείωσε,
πάντως, ότι η Τουρκία δεν μπορεί να δεχθεί «ειδικούς όρους» ­ και επανέλαβε
την αντίθεση της Άγκυρας στην ένταξη της Κύπρου στην Ε.Ε.

Στο μεταξύ, μια σειρά παράγοντες της Ευρώπης ­ από τον πρόεδρο της Κομισιόν
μέχρι τον εκπρόσωπο του Παρισιού ­ έχουν κάνει δηλώσεις υπέρ της τουρκικής
υποψηφιότητας, κρατώντας όμως κρυφά τα χαρτιά τους σε ό,τι αφορά την
ικανοποίηση ή μη των ελληνικών προϋποθέσεων.

Διεύρυνση, ευρωπαϊκός στρατός και… πολλά «παζάρια»

Ελσίνκι δεν είναι μόνον… η τουρκική υποψηφιότητα: οι «15» θα συζητήσουν ­
και θα… καβγαδίσουν ­ για μια σειρά από άλλα θέματα, από τον αριθμό των
γλωσσών που χρησιμοποιούνται στα Συμβούλια Υπουργών μέχρι την εναρμόνιση της
φορολογικής πολιτικής.

Η αυριανή ημέρα των «15» θα ξεκινήσει με την παραδοσιακή συνάντηση με την
πρόεδρο του Ευρωκοινοβουλίου Νικόλ Φοντέν και στη συνέχεια με την υιοθέτηση
της «διακήρυξης για τη χιλιετία» ­ ένα κείμενο μάλλον γενικό που δεν «σηκώνει» διαφοροποιήσεις.

Μετά, κατά τις 11.00, αρχίζουν… τα δύσκολα. Θέμα πρώτον, οι θεσμικές
μεταρρυθμίσεις ­ αριθμός επιτρόπων, πόσες ψήφους θα έχει κάθε χώρα στο
Συμβούλιο, εάν (και πόσο) θα επεκταθούν οι αποφάσεις που δεν χρειάζονται
ομοφωνία. Πρόκειται για το περιεχόμενο της Διακυβερνητικής Διάσκεψης που
ξεκινά τον Ιανουάριο ­ και το ερώτημα είναι εάν θα καλυφθούν μόνον οι
«εκκρεμότητες» από το Άμστερνταμ ή θα γίνει ευρύτερη συζήτηση.

Αμέσως μετά έρχεται το θέμα που καίει ­ η τουρκική υποψηφιότητα ­ στο πλαίσιο
του κεφαλαίου της διεύρυνσης. Οι «15» προσανατολίζονται να μην ορίσουν
ημερομηνία ένταξης για τις πρώτες έξι υποψήφιες χώρες, παραπέμποντας την
απόφαση αυτή για το 2002. Για τις έξι δεύτερες χώρες, αναμένεται να
αποφασισθεί η έναρξη διαπραγματεύσεων τον Μάρτιο του 2000.

Αφού συζητήσουν θέματα λειτουργίας του Συμβουλίου Υπουργών ­ όπως οι γλώσσες
που χρησιμοποιούνται, ο αριθμός τους, ο ρόλος της Γενικής Γραμματείας ­ οι
«15» θα γευματίσουν. Και στο… μενού βρίσκεται το θέμα που «ανατριχιάζει» την
Ουάσιγκτον: η δημιουργία της Ευρωπαϊκής Ταυτότητας Ασφάλειας και Άμυνας, με
έναν ευρωπαϊκό στρατό 50.000-60.000 ανδρών. Πάντως, ύστερα από επιμονή της
ελληνικής πλευράς, αποφασίσθηκε ότι παρεμβάσεις του ευρωπαϊκού στρατού, τύπου
Κοσόβου, δεν θα γίνονται χωρίς προηγούμενη απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας.

Στην απογευματινή συνεδρίαση έχει ενταχθεί όλο το «πακέτο» των οικονομικών
θεμάτων: ο συντονισμός των οικονομικών πολιτικών, περιβάλλον, απασχόληση και ­
εδώ είναι το… ζουμί ­ εναρμόνιση της φορολογικής πολιτικής. Ο Βρετανός
πρωθυπουργός έχει περίπου διαμηνύσει ότι… «πάνω από το πτώμα μου» ­ και στο
ζήτημα αυτό το Ελσίνκι μπορεί να καταλήξει μια παταγώδης αποτυχία.

Στο δείπνο τους, οι 15 αρχηγοί και υπουργοί Εξωτερικών έχουν συμπεριλάβει όλα
τα θέματα εξωτερικής πολιτικής: Ρωσία (και Τσετσενία), Δυτικά Βαλκάνια,
Σύμφωνο Σταθερότητας, Ουκρανία, η Κοινή Εξωτερική Πολιτική και Πολιτική Άμυνας
συνολικά, Μέση Ανατολή, εσωτερική κατάσταση της Σερβίας.

Τη δεύτερη ημέρα της Συνόδου, το Σάββατο, οι «15» ξέρουν πολύ καλά τι έχουν να
κάνουν ­ ένα άγριο παζάρι, λέξη προς λέξη, για το κείμενο των συμπερασμάτων,
το οποίο δεν αναμένεται να υπερβαίνει τις 15 σελίδες…

«Σε πυρηνικά όπλα αποβλέπει η Τουρκία»

Στην κατασκευή πυρηνικών όπλων αποβλέπει η Τουρκία με το πρόσχημα της
ανέγερσης εργοστασίου παραγωγής πυρηνικής ενέργειας στο Ακουγιού. Αυτό δήλωσε
χθες στην Επιτροπή Αποτίμησης Τεχνολογίας της Βουλής ο καθηγητής Πυρηνικής
Φυσικής του Πανεπιστημίου της Βασιλείας κ. Π. Παυλόπουλος. «Και ο τελευταίος
φοιτητής Φυσικής γνωρίζει ότι ο πυρηνικός αντιδραστήρας για την παραγωγή
ηλεκτρικού ρεύματος αποτελεί προθάλαμο για την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων»,
προειδοποίησε ο Έλληνας καθηγητής. Ο κ. Παυλόπουλος υπενθύμισε ότι την ίδια
πρακτική έχουν ακολουθήσει και άλλες χώρες (π.χ. το Πακιστάν), ενώ επισήμανε
ότι «η παραγωγή ρεύματος με πυρηνική ενέργεια κρίνεται πλέον πολύ ακριβή και
μη αποδοτική».